Zihnimizin Belirsizliğe Karşı Gücü: Batıl İnançlar ve Totemler
Zihnimiz kaygılandığı anlarda bu inanışlara sığınarak kaygıyı bir nebze azaltır veya olumsuz
sonuçların suçluluğunu üstlenmektense bu tarz inanışlara atfeder. Bu, zihnimizin aslında
kontrol mekanizmasının doğurduğu bir durumdur, kaygıyla başa çıkılamadığı zamanlar
rastlantısal bir başarı veya olumlu bir gelişme, zihnimizde yanlış bir neden–sonuç ilişkisi
kurulmasına yol açar. Ve biz, o an yanımızda bulunan bir nesneyi ya da yaptığımız bir
davranışı başarıyla ilişkilendirir ve bunu tekrar etmeye başlarız. Zamanla bu davranış,
bizler için güvenlik sağlayan bir alışkanlığa dönüşür. Ve sanki o anki totemimizi bir sonraki
süreçte yapmazsak aynı başarıyı elde edemeyeceğimize dair inanç oluştururuz.
Bu durum her ne kadar bizi anlık olarak güvende hissettirip rahatlatsa da, bizim sağlıksız
ve temeli olmayan bir alışkanlığımıza dönüşür. Eğer bu alışkanlık önü kesilemez bir şekilde
yol alırsa hayatımızın tamamına sirayet edip yaşamımızı olumsuz anlamda etkiler.
Özellikle kritik ve stresli durumlarda (sınav öncesi, çıkılacak bir maç öncesi, bir görüşme
öncesi) beynimiz kontrolün tamamen bizde olması durumuyla baş edemez; bu güven
duygusuna çok ihtiyaç duyar ve totemimizi gerçekleştiremediğimiz durumda
düşündüğümüz tek şey olumsuz sonuçların doğacağı senaryolar olur.
Ancak bu inançlar, işlevselliklerini kaybettikleri zaman bizler için daha yoğun bir kaygı
duyma haline dönüşebilir. Böyle zamanlarda yeni totemler veya zihnimizde daha farklı
batıl inançlarla bu durumları açıklamaya eğilim gösteririz. Bizi sonsuz döngüye sokan bu
durum, bir yerden sonra çıkmaza girmemize sebep olabilir.
Önemli olan, batıl inanışlarımızın ve totemlerimizin içimizdeki hangi baş edemediğimiz ve
belirsiz hissettiğimiz durumlardan kaynaklandığını bulmak ve bunu anlamlandırmaktır.
Sağlıklı bir psikoloji için bu sembollere ihtiyaç duymadan kendi yeterliliğimizi ele almamız
gereklidir. Zihnimiz, gerçek gücün nesnelerde değil, kişinin kendisinde olduğunu
hatırladığında psikolojik esnekliğimiz güçlenir.
Uzman Psikolog Mustafa Cem Oğuz
Stajyer Psikolog Dilara Merve Aydın
