Yeme Bozukluklarını Anlamak: Travma, Bağlanma ve Kendilik Algısı Perspektifinden Bir İnceleme
Travma ve Yeme Bozuklukları Arasındaki İlişki
Araştırmalar, yeme bozukluğu tanısı alan bireylerde çocukluk çağı travmalarının yaygın
olduğunu göstermektedir:
Duygusal ihmal
Eleştirel ebeveyn tutumları
Aşırı kontrol
Duygusal güvensizlik
Travmatik deneyimler, bireyin bedeniyle yabancılaşmasına ve bedeni üzerinde aşırı
kontrol kurma ihtiyacına yol açabilir. Yeme davranışı, travmanın yarattığı çaresizlik hissine
karşı geliştirilen bir baş etme mekanizmasıdır.
Bağlanma Stilleri ve Yeme Davranışı
Güvensiz bağlanma örüntüleri, yeme bozukluklarıyla güçlü bir ilişki içindedir. Özellikle:
Kaygılı bağlanma → duygusal yeme
Kaçıngan bağlanma → yeme kısıtlaması
Birey, ilişkilerde yaşadığı doyumsuzluğu ya da reddedilme korkusunu yemekle ya da
yememekle düzenlemeye çalışır.
Utanç, Suçluluk ve Kendilik Algısı
Yeme bozukluklarının merkezinde yoğun utanç duygusu yer alır. Birey:
“Yeterince iyi değilim”
“Kontrolsüzüm”
“Sevilmeye layık değilim”
Gibi temel inançlara sahiptir. Yeme davranışı, bu inançları geçici olarak susturur ancak
ardından utanç daha da derinleşir. Böylece kısır döngü pekişir.
Bedenin Sessiz Dili
Yeme bozukluklarında beden, söze dökülemeyen duyguların taşıyıcısıdır. Bastırılmış öfke,
yas, korku ve değersizlik; bedensel belirtiler üzerinden ifade bulur. Bu nedenle semptomu
ortadan kaldırmaya odaklanan yaklaşımlar yetersiz kalabilir.
Terapötik Süreçte Dikkat Edilmesi Gerekenler
Yeme bozukluğu olan bireylerle çalışırken:
Yargılayıcı olmayan bir dil
Güvenli terapötik ilişki
Duygusal regülasyon becerilerinin geliştirilmesi
Temel önemdedir. Terapist, bedeni düşman olarak gören danışanın, bedeniyle yeniden
temas kurmasına eşlik eder.
Sonuç
Yeme bozuklukları, çoğu zaman “yemekle ilgili” değil; duygularla, ilişkilerle ve travmayla
ilgilidir. Bedenin verdiği mesajı duymak ve anlamlandırmak, iyileşmenin temel anahtarıdır.
Gerçek dönüşüm, bireyin kendisiyle kurduğu ilişki değiştiğinde başlar.
Hazırlayan:
Uzman Psikolog Mustafa Cem Oğuz
