Sosyal fobi' yi anlamak!
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Sosyal Bunaltı Bozukluğu (Sosyal Fobi) Nedir?
Sosyal Bunaltı Bozukluğu ya da halk arasında bilinen adıyla sosyal fobi, bireyin toplum içerisinde konuşurken veya herhangi bir eylem gerçekleştirirken; kızarma, terleme, ellerin titremesi gibi fiziksel belirtiler göstermekten ve kendini küçük düşürecek yanlış bir şey yapmaktan yoğun endişe duyma halidir. Bu durumu yaşayan kişiler, hissettikleri yoğun bunaltının ve fiziksel semptomların başkaları tarafından fark edileceği düşüncesiyle sosyal ortamlardan kaçınma eğilimi gösterirler.
Sosyal Fobide Beklenti Kaygısı ve Kaçınma Davranışı
Sosyal fobi yaşayan bireyler, kaçınamadıkları sosyal durumlar söz konusu olduğunda (örneğin bir topluluk önünde konuşma yapacaklarsa) günler, hatta haftalar öncesinden yoğun bir kaygı sürecine girerler. Literatürde bu durum beklenti kaygısı olarak adlandırılmaktadır. Birey, rezil olma korkusuyla sosyal ortamlara girmemek için çeşitli bahaneler üreterek bu durumlardan uzak durmaya çalışır.
Sık Görülen Sosyal Fobi Belirtileri
Sosyal bunaltı bozukluğu olan bireylerin günlük yaşamda en çok zorlandığı ve kaygı duyduğu durumlar şunlardır:
- Topluluk önünde hazırlıksız konuşma yapmak.
- Yabancı kişilerle iletişim kurmak.
- İlgi odağı haline gelmek.
- Yetkili bir kişiyle görüşmek.
- Başkalarının bulunduğu bir odaya sonradan girmek.
- Bir gruba önceden hazırlanmış sözlü sunum yapmak.
- Tanımadığı bir kişiyle doğrudan göz teması kurmak.
- Romantik bir ilişki başlatmak amacıyla birisiyle tanışmaya çalışmak.
Sosyal Bunaltı Bozukluğu’nun Temel Özellikleri
Bu bozukluğun en belirgin özelliği, bireyin başkalarının kendi eylemleri hakkında ne düşüneceği üzerine aşırı derecede odaklanmasıdır. Sosyal bunaltı yaşayan kişilerin temel endişesi, başkalarının karşısında küçük düşme yaşantısıdır. Türkiye genelinde topluluk önünde konuşma veya içinden geldiği gibi davranma konularında çekingenlik sık görülse de, her çekingenlik klinik bir bozukluk olarak değerlendirilmez.
Ancak, fiziksel belirtiler (yüz kızarması, el titremesi vb.) nedeniyle ileri derecede endişe duyan ve bu sebeple sosyal hayattan kaçınan kişilerin medikal tedavi ve psikoterapi desteği almaları kritik önem taşımaktadır.
Sosyal Fobi Tedavisinde Kullanılan Terapi Yöntemleri
Sosyal Bunaltı Bozukluğu tedavisinde modern psikoterapi yöntemleri oldukça etkili sonuçlar vermektedir. Tedavi sürecinde öne çıkan iki temel yaklaşım şunlardır:
| Yöntem | Uygulama Amacı |
|---|---|
| Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) | Belirli tedavi protokolleri ile düşünce ve davranış kalıplarını düzenlemek. |
| Hipnoterapi | Zihnin hayal etme gücünü kullanarak kaygı ve kaçınma davranışına müdahale etmek. |
Hipnoterapi ve Oto-Hipnozun Rolü
Hipnoterapi sürecinde, kişinin kaçındığı durumlar zihinsel olarak canlandırılır ve bu durumlara karşı duyulan kaygıya müdahale edilir. Kişi, hipnoz yoluyla kaygı uyandıran olaylara maruz bırakılarak, bu durumların beklediği kadar korkutucu olmadığını fark eder. Bu süreç, gerçek yaşamdaki sosyal olaylara daha huzurlu bir şekilde katılım sağlamayı kolaylaştırır.
Diğer bir önemli yöntem ise oto-hipnozdur. Oto-hipnoz, bireyin kendi zihnini kontrol etme yeteneğini bilinçaltı düzeyde yürütmesi ve odaklanma becerisini artırmasıdır. Bu yöntem sayesinde kişi:
- Sosyal kaygı oluşturabilecek durumlara girmeden önce kaygısını kontrol edebilir.
- Olumsuz otomatik düşüncelerin yerine, telkin yoluyla olumlu ve gerçekçi düşünceleri yerleştirebilir.
- Gerçek yaşamda karşılaştığı zorlayıcı durumlarda bu olumlu düşünceleri kullanarak kaygısını minimize edebilir.
Saygı ve sevgiyle kalın.
Kaynakça:
- Ruh Sağlığı ve Bozuklukları Kitabı, Öztürk, 2011
- Psikiyatri Kliniğinde Kullanılan Klinik Ölçekler, Türkçapar, H, 2009
