Öfke Kontrol Problemi: Duyguyu Değil, Tepkiyi Yönetememek
Öfke Neden Bu Kadar Yoğun Yaşanır?
Öfke kontrol güçlüğünün arkasında sıklıkla şu faktörler bulunur:
*Çocuklukta duyguların regüle edilmemesi
*Sürekli eleştirilme veya değersizleştirilme
*Güvensiz bağlanma deneyimleri
*Travmatik yaşantılar
*Kronik stres ve tükenmişlik
Özellikle “yüksek beklenti – düşük duygusal destek” ortamlarında büyüyen bireyler, öfkeyi tek çıkış kapısı olarak öğrenebilir.
Öfke Bir Anda mı Ortaya Çıkar?
Öfke patlamaları dışarıdan ani görünse de, aslında birikim sürecinin sonucudur. Kişi çoğu zaman uzun süre “idare eder”, “alttan alır”, “sesini çıkarmaz”. Ancak bedende biriken gerilim bir noktada boşalır.
Bu yüzden terapide sıkça şu farkındalık çalışılır:
Öfke patlaması, son damladır; bardağın dolması çok daha önce başlamıştır.
Öfke Kontrolünde En Büyük Yanılgı
Birçok kişi öfkeyi bastırmayı çözüm zanneder. Oysa bastırılan öfke kaybolmaz; ya bedene, ya ilişkilere ya da kişinin kendine yönelir. Gerçek kontrol, öfkeyi yok saymak değil; onu yönetilebilir bir düzeye indirebilmektir.
Bu noktada kontrol şu becerileri içerir:
Duyguyu erken aşamada fark etmek
Dur–nefes–düşün döngüsünü kurabilmek
Tepkiyi erteleyebilmek
Alternatif ifade yolları geliştirebilmek
Terapide Öfke ile Çalışmak
Öfke problemiyle çalışırken amaç “sakin bir insan yaratmak” değildir. Amaç, kişinin duygusal repertuarını genişletmektir. Kişi yalnızca öfkeyle değil; üzüntü, hayal kırıklığı, kırgınlık ve ihtiyaç diliyle de kendini ifade edebildiğinde, öfke doğal olarak regüle olur.
Terapötik süreçte kişi:
Kendine yönelik sert iç sesi fark eder
Mükemmeliyetçi ve katı inançları sorgular
Sınır koymayı öğrenir
Bedensel regülasyon becerileri geliştirir
Öfke Geçince Ne Kalır?
Öfke yatıştığında geriye çoğu zaman yorgunluk, suçluluk ve pişmanlık kalır. Bu döngüyü kırmanın yolu, öfkeyi bastırmak değil; öfkeyle ilişkiyi dönüştürmektir. Kişi öfkeyi düşman değil, bir sinyal olarak görmeye başladığında, kontrol kendiliğinden artar.
Öfke problemi çözüldüğünde kişi daha az öfkelenmez; daha erken fark eder, daha az zarar verir ve kendini daha net ifade eder.
Hazırlayan:
Uzman Psikolog Mustafa Cem Oğuz
