Kronik Stres ve Ruh Sağlığı: Sürekli Alarm Halinde Yaşamak
Kronik Stresin Psikolojik Dinamikleri
Kronik stres yaşayan bireylerde:
Sürekli yorgunluk hissi
Tahammülsüzlük
Konsantrasyon güçlüğü
Umutsuzluk
Duygusal donukluk
Sıklıkla gözlemlenir. Birey zamanla stresli olmayı “normal” kabul eder ve bu durumun
bedelini fark edemez.
Stres, Kontrol ve Belirsizlik
Kronik stresin temelinde çoğu zaman kontrol kaybı ve belirsizlik yer alır. İnsan zihni,
öngörülebilirliği sever. Belirsizlik arttıkça zihin sürekli senaryolar üretir ve bu durum kaygıyı
besler.
Birey:
“Ya kötü bir şey olursa?”
“Hazırlıklı değilim”
“Başa çıkamayacağım”
Gibi düşüncelerle zihinsel olarak sürekli meşgul olur.
Stres ve Duygusal Düzenleme
Uzun süreli stres, duygusal düzenleme kapasitesini zayıflatır. Küçük uyaranlar bile yoğun
tepkilere yol açabilir. Bu durum:
Öfke patlamaları
İçsel geri çekilme
İlişkisel çatışmalar
Şeklinde kendini gösterebilir.
Psikosomatik Etkiler
Kronik stres, bedende somatik belirtilerle ifade bulabilir:
Baş ağrıları
Mide-bağırsak sorunları
Kas ağrıları
Uyku bozuklukları
Beden, zihnin taşıyamadığı yükü üstlenir.
Terapötik Yaklaşım
Kronik stresle çalışırken terapide:
Stres kaynaklarının fark edilmesi
Kontrol edilebilen–edilemeyen alanların ayrıştırılması
Duygusal regülasyon becerilerinin geliştirilmesi
Bedensel farkındalık çalışmalarının eklenmesi
Önemlidir. Terapötik ilişki, bireyin ilk kez gerçekten “durmasına” izin verdiği alan olabilir.
Sonuç
Kronik stres, sessiz ama yıpratıcı bir süreçtir. Sürekli güçlü olmaya çalışmak, bireyin
kendisiyle temasını zayıflatır. İyileşme; daha az yük taşımayı değil, yükle yalnız kalmamayı
öğrenmekle başlar. Stresi yönetmek, yaşamla kurulan ilişkiyi yeniden düzenlemeyi
gerektirir.
Hazırlayan:
Uzman Psikolog Mustafa Cem Oğuz
