Çocuklarda saldırgan davranışlar
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
İnsan Doğasında Temel Dürtüler: Cinsellik ve Saldırganlık
İnsan psikolojisinin temelinde iki ana dürtü yer almaktadır: cinsellik ve saldırganlık. Bu iki temel dürtü, toplum içerisinde belirli bir dengeyle harekete geçtiği ve kontrollü bir şekilde kullanıldığı sürece bireyin yaşamını kolaylaştırıcı bir rol üstlenir. Bu dürtülerden ikincisi olan saldırganlık, genel tanımıyla bir başkasına zarar verme amacı taşıyan her türlü davranışı kapsamaktadır.
Çocukluk Döneminde Saldırganlığın Gelişimi
Saldırganlık doğuştan gelen bir dürtü olduğu için bebeklik döneminde ilkel bir davranış olarak ortaya çıkar. Bebeklerde bu durum kendini ağlama, ısırma ve vurma gibi eylemlerle gösterir. Çocuklar, ilerleyen gelişim dönemlerinde bu dürtüyü kontrol etmeyi ve toplum tarafından kabul gören uygun davranış modellerine dönüştürmeyi öğrenme yoluyla gerçekleştirirler.
Okul Öncesi Dönemde Saldırganlık Türleri
Okul öncesi dönemdeki çocuklarda saldırganlık davranışlarına sıklıkla rastlanmaktadır. Çocuklar bu eğilimlerini genellikle iki farklı yöntemle sergilerler:
- Doğrudan Saldırganlık: Başkasının elinden zorla bir eşya alma, vurma veya ısırma gibi açıkça görülen fiziksel eylemler.
- Dolaylı Saldırganlık: Saldırganlığın direkt gösterilmediği, ancak oyun süreçlerine yansıtıldığı durumlar. Örneğin; arkadaşının oyuncağını kırma gibi davranışlar bu kategoriye girer.
Saldırgan Çocukların Genel Özellikleri
Saldırgan davranışlar sergileyen çocuklar genellikle geçimsiz, öfkeli ve her an parlamaya hazır bir yapıdadırlar. Akranları ve yetişkinlerle sıklıkla çatışma yaşayan bu çocukların verdikleri tepkiler, yaşanan olayla kıyaslandığında ölçüsüz ve orantısızdır. Bu noktada en dikkat çekici özellik, verilen cezaların etkisiz kalması ve olumsuz davranışın tekrar etme olasılığının yüksek olmasıdır.
Çocuklarda Saldırganlığı Tetikleyen Faktörler
Saldırganlık davranışlarının ortaya çıkmasında pek çok farklı etken rol oynamaktadır. Bu faktörleri şu şekilde sıralayabiliriz:
- Aile içerisinde uygulanan disiplin yöntemlerindeki tutarsızlıklar.
- Sözel ve fiziksel şiddete maruz kalınması.
- Çocuğun davranışlarının gereksiz yere engellenmesi veya çocukla alay edilmesi.
- Temel güven gereksinimi, ilgi ve sevgi talebinin karşılanmaması.
- Televizyon ve internet mecralarındaki şiddet içerikli yayınlar.
- Saldırgan davranışların geçmişte ödüllendirilmiş olması.
Saldırganlık Davranışı Nasıl Önlenir?
Çocuklarda görülen saldırganlık eğilimlerini kontrol altına almak ve önlemek için belirli stratejiler izlenmelidir. Uzmanlar tarafından önerilen yöntemler şunlardır:
| Yöntem | Uygulama Şekli |
|---|---|
| Model Olma | Ev içinde çocuğa saldırganlığı aşılayan örnek davranışlardan kaçınılmalıdır. |
| Farkındalık | Saldırganlık sonrası, çocuğun davranışının zararlarını keşfetmesi için düşünmesi sağlanmalıdır. |
| Tepki Kontrolü | Çocuğa aynı sertlikle karşılık verilmemelidir; bu durum davranışı pekiştirir. |
| Deşarj Alanları | Yastık yumruklama, kağıt yırtma veya makasla kesme gibi etkinliklere yönlendirilmelidir. |
| Sorumluluk | Çocuğa yaşına uygun görev ve sorumluluklar verilerek enerji doğru yere kanalize edilmelidir. |
Alternatif Çözüm Yolları ve Fiziksel Aktivite
Şiddet içerikli yayınların izlenmesi mutlaka engellenmeli ve çocuğun saldırganlığı bir sorun çözme mekanizması olarak kullanmasına izin verilmemelidir. İsteklerini bu yolla yaptırmasına taviz verilmemesi kritik önem taşır.
Son olarak, çocuğun birikmiş enerjisini boşaltabilmesi için yüksek efor gerektiren aktivitelere ve spora yönlendirilmesi, gün içerisindeki saldırganlık olasılığını ciddi oranda azaltacaktır.
Psikolog Şeyda UNCU
