Öz Denetim Yetisi Ailede Başlar: Bilinçli Ebeveynlik
Öz Denetim Yetisi Ailede Başlar: Bilinçli Ebeveynlik
Ebeveyn tutumları, bir çocuğun dünyayı algılama biçiminden sosyal becerilerine, akademik başarısından duygusal dayanıklılığına kadar pek çok alanı şekillendiren en temel yapıdır.
Bilimsel veriler ışığında incelendiğinde, ebeveynlik yaklaşımlarının sadece kişisel tercihlerden ibaret olmadığı; eğitim düzeyi, gelir durumu, ailenin sosyo-ekonomik şartları ve hatta sahip olunan çocuk sayısı gibi somut değişkenlerle sıkı bir bağ içerisinde olduğu görülmektedir. Özellikle yüksek eğitim seviyesine sahip ve ekonomik refah düzeyi artan ailelerde, çocukla kurulan iletişimin daha rasyonel, destekleyici ve demokratik bir zemine oturduğu gözlemlenmektedir.Bu demokratik yaklaşım, çocuğun birey olarak kabul edildiği, kararlarına değer verildiği ancak sınırların da net bir şekilde çizildiği sağlıklı bir gelişim ortamı sunar.
Buna karşın, sosyo-ekonomik imkanların kısıtlı olduğu veya eğitim düzeyinin düştüğü durumlarda, ebeveynlerin ya aşırı kısıtlayıcı ve otoriter ya da koruma güdüsüyle çocuğun özerkliğini engelleyen aşırı kollayıcı tutumlara yönelebildiği tespit edilmiştir.
Bu tutumlar arasındaki denge, özellikle okul öncesi dönemdeki çocukların "öz düzenleme" becerilerinin inşasında kritik bir rol oynar.
Öz düzenleme; bir bireyin kendi duygularını kontrol edebilmesi, dikkatini bir işe odaklayabilmesi ve dürtülerini yönetebilmesi yeteneğidir.
Demokratik tutum sergileyen ailelerde büyüyen çocuklar, çalışma belleği ve engelleyici kontrol gibi bilişsel mekanizmalarını daha etkin kullanmayı öğrenirken; otoriter veya aşırı korumacı yaklaşımlar, çocuğun kendi kararlarını verme ve sorumluluk alma kaslarını zayıflatarak bu gelişimsel süreci sekteye uğratabilmektedir.
Süreci destekleyen bir diğer önemli faktör ise okul öncesi eğitimin süresidir. Kurumsal bir eğitim ortamında geçirilen sürenin uzaması, aileden gelen tutumları pekiştirerek çocuğun sosyal ve bilişsel esnekliğini artırmaktadır.
Sonuç olarak ebeveynlik, sadece sevgi vermek değil, aynı zamanda çocuğun kendi kendini yönetebilen bağımsız bir birey olabilmesi için gerekli olan uygun disiplin ve özgürlük dengesini kurabilme sanatıdır.
Aile içi tutumların bu bilinçle şekillenmesi, çocuğun sadece çocukluk dönemini değil, tüm yetişkinlik hayatındaki psikolojik sağlamlığını ve başarı potansiyelini doğrudan belirleyen en stratejik yatırımdır.
HAZIRLAYAN : Uzman Klinik Psikolog Mustafa Cem Oğuz Stajyer
Psikolojik Danışman Sümeyye Söylemez
