Neden Psikolojik Sorunlarımız Var? Kurtulmak Elimizde mi?

Psikolojik Sorunlar ve "Neden" Sorusunun Cevabı

Birçok kişi hayatının belirli dönemlerinde; korku, takıntı, depresif ruh hali, öfke, suçluluk, kaygı ve panik atak gibi zorlayıcı duygularla mücadele eder. Cinsel sorunlar, hayata karşı isteksizlik, özgüven eksikliği, erteleme alışkanlığı ve değersizlik hissi gibi durumlar bu sürece eşlik edebilir. Hatta fiziksel bir neden bulunamamasına rağmen yaşanan baygınlık nöbetleri, sosyal fobi ve kendine yabancılaşma hissi de sıkça karşılaşılan tablolardır.

İnsanların en çok zorlandığı nokta ise bu sorunları neden kendi başlarına aşamadıklarıdır. Bu durumlar; kaygı bozukluğu, depresyon, panik bozukluk veya kişilik bozukluğu gibi farklı isimlerle tanımlansa da aslında kökenleri sanıldığı kadar karmaşık değildir. Bilimsel araştırmalar ve klinik uygulamalar, hiçbir psikolojik semptomun veya ilişki sorununun kendi kendine oluşmadığını, mutlaka bir kaynağı olduğunu göstermektedir.

Beyinde Psikolojik Sorunların Oluşum Mekanizması

Psikolojik sorunların gelişmesinden ve kronikleşmesinden sorumlu olan ana bölge, orta beyinde bulunan limbik sistemdir. Çocukluk, ergenlik veya yakın geçmişte yaşanan olumsuz deneyimler, beyinde travmatik etki mekanizması ile depolanır. Bu süreçte ortaya çıkan ana duygular şunlardır:

• Kaygı ve korku
• Suçluluk ve öfke
• Depresyon ve çaresizlik

Bu duygular, limbik sistemdeki amigdala gibi fiziksel organlarda zamandan bağımsız olarak saklanır. Aradan ne kadar süre geçerse geçsin, bu birikimler çeşitli yoğunluklarda kötü hissetme hallerine yol açmaya devam eder.

Travmatik Duygu Birikimini Tetikleyen Faktörler

Travmatik birikimlerin etkisi sürekli olabileceği gibi dönemsel olarak da ortaya çıkabilir. Bazı durumlarda çevresel stresin azlığı veya ilaç tedavisi sayesinde kişi geçici olarak iyi hissedebilir; ancak kök neden çözülmediği sürece bu hal kalıcı olmaz. Psikolojik sorunlar bazen belirli bir yaşa kadar sessiz kalabilir ve şu gibi tetikleyici yaşam olayları sonrası gün yüzüne çıkabilir:

Neden İrademizle Bu Sorunları Çözemiyoruz?

Birçok kişi yaşadığı psikolojik sorunları iradesini kullanarak çözmeye çalışır ancak başarısız olur. Bunun bilimsel bir nedeni vardır: İrade, bir üst beyin (korteks) işlevidir. Oysa travmatik duygu birikimleri orta beyindeki limbik sistemde depolanır. Bu iki bölge arasındaki işleyiş farkı, kişinin mantıklı düşünse bile duygusal tepkilerini kontrol edememesine neden olur.

Klinik gözlemler, güncel bir travma nedeniyle sorun yaşayanların sayısının az olduğunu, asıl nedenin geçmişten gelen birikimlerin tetiklenmesi olduğunu göstermektedir. Bu birikimler, kişiye durduk yere veya yaşanan durumla orantısız derecede abartılı kötü hissetme halleri yaşatır.

Kalıcı Çözüm: Psikoterapide Travma Çalışması

Yaşanan sorunun ismi, tanısı veya konusu ne olursa olsun, bu hallerden kurtulmanın en etkin yolu beyni bu yüklerden arındırmaktır. Günümüzde travmatik duygu birikimlerini temizlemede kullanılan en başarılı yöntemlerden biri EMDR (Göz Hareketleriyle Duyarsızlaştırma ve Yeniden İşleme) tekniğidir.

Özetle:

1. Tecrübeli bir klinik psikolog eşliğinde yapılan travma çalışması, birikmiş duygu yüklerini beyinden atar.
2. Duygusal yükler boşaldığında, güncel sorunlar ve semptomlar kalıcı bir şekilde ortadan kalkmaya başlar.
3. İradenin yetmediği noktada, beynin duygusal merkezi olan limbik sisteme yönelik müdahaleler iyileşmeyi sağlar.

Yrd. Doç. Dr. Klinik Psikolog Ercüment DOĞAN