İnternet Oyun Oynama Bozukluğu Olan Kişilerin MR Görüntülerinde Merkezi Sinir Sistemi Anatomik Yapılarındaki Değişimlerin Literatür İncelemesi
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
İnternet Oyun Oynama Bozukluğu (İOOB) ve Nöroanatomik Etkileri
İnternet Oyun Oynama Bozukluğu (İOOB), Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve Sayımsal El Kitabı-5 (DSM-5) içerisinde "Maddeyle İlişkili Olmayan Bozukluklar" kategorisinde tanımlanmaktadır. Amerika Psikiyatri Birliği tarafından, günlük iş ve eğitim hayatını ciddi şekilde aksatan, süreklilik arz eden video oyunu oynama davranışı olarak nitelendirilen bu durum, üzerinde ileri düzey çalışmalar yapılması gereken bir hastalık olarak kabul edilmektedir. Bu inceleme, İOOB tanısı alan bireylerin merkezi sinir sistemi (MSS) yapılarındaki anatomik değişimleri MR görüntüleme verileri ışığında ele almaktadır.
İOOB Tanı Kriterleri ve Klinik Görünüm
İnternet oyun oynama bozukluğu sıklıkla depresyon, sosyal kaygı ve düşmanca davranışlar ile komorbidite (birlikte görülme) göstermektedir. Literatürde İOOB için önerilen dokuz temel tanı kriteri şu şekildedir:
- İnternet oyunları ile aşırı derecede meşgul olma.
- Oyun oynanmadığında belirgin yoksunluk belirtileri yaşama.
- İstenen heyecanı duymak için giderek artan sürelerde oyun oynama gereksinimi (tolerans).
- Oyun oynamayı bırakma veya azaltma girişimlerinin başarısızlıkla sonuçlanması.
- Diğer hobilere ve sosyal aktivitelere karşı ilginin azalması.
- Olumsuz sonuçlarına rağmen aşırı oyun oynama davranışını sürdürme.
- Oyun oynama süresi hakkında aile üyelerine veya başkalarına yalan söyleme.
- Olumsuz duygulardan kurtulmak veya sorunlardan kaçmak için oyunu bir kaçış yolu olarak kullanma.
- Oyun katılımı nedeniyle önemli ilişkilerin, iş, eğitim veya kariyer fırsatlarının tehlikeye atılması veya kaybedilmesi.
Araştırmanın Amacı ve Metodolojisi
Bu çalışmanın temel amacı, İOOB olan hastalarda merkezi sinir sistemindeki hangi anatomik yapıların değişim gösterdiğini literatür verileriyle tespit etmektir. Araştırma kapsamında PsychINFO, ScienceDirect ve PubMed veri tabanları taranmıştır. İnternet bağımlılığı teriminin güncel literatürdeki yeri nedeniyle, inceleme 2014 ile 2020 yılları arasında yayınlanan tam metin çalışmalarla sınırlandırılmıştır.
MR Görüntüleme Bulguları: Beyin Yapısındaki Değişimler
İOOB olan bireyler üzerinde yapılan MR çalışmaları, beynin farklı bölgelerinde hem yapısal hem de fonksiyonel değişimler olduğunu ortaya koymaktadır. Bulgular, özellikle gri madde hacmi ve fonksiyonel bağlantısallık üzerinde yoğunlaşmaktadır.
Bölgesel Homojenlik ve Aktivasyon Değişimleri
- Gyrus Cinguli (Posterior): Bu bölgede homojenliğin arttığı tespit edilmiştir.
- Gyrus Temporalis Superior (Sağ): Bölgesel homojenliğin azaldığı gözlemlenmiştir.
- Oyun Uyaranlarına Tepki: Oyunla ilgili uyaranlara maruz kalındığında; sol Prefrontal Korteks, sol Precuneus (Parietal lob) ve sağ Striatum bölgelerinde beyin aktivasyonunun arttığı görülmüştür.
Gri Madde Hacmindeki Azalmalar
İOOB tanılı bireylerin beyin morfolojisi incelendiğinde, aşağıdaki bölgelerde gri madde hacminde azalma saptanmıştır:
| İncelenen Bölge | Değişim Türü |
|---|---|
| Bilateral Prefrontal Korteks (Dorsolateral) | Gri Madde Hacminde Azalma |
| Gyrus Orbitofrontalis | Gri Madde Hacminde Azalma |
| Gyrus Cinguli (Anterior) | Gri Madde Hacminde Azalma |
| Frontal Lob (Motor Alanlar) | Gri Madde Hacminde Azalma |
Fonksiyonel Bağlantısallık Analizleri
Araştırmalar, dürtüsellik ve oyun süresi ile beyin bölgeleri arasındaki bağlantılar arasında anlamlı ilişkiler bulmuştur:
- Dürtüsellik: Sol Amygdala ile Dorsolateral Prefrontal Korteks arasındaki fonksiyonel bağlantıların dürtüsellik ile negatif korelasyon gösterdiği belirlenmiştir.
- Ergenlerde Bağlantı Artışı: Dorsal Putamen ile Gyrus Postcentralis (primer duyu merkezi) arasındaki bağlantı artışının, oyunda harcanan fazla zamanla ilişkili olduğu tahmin edilmektedir.
- Genel Bağlantı Artışları: Bilateral Hippocampus, Putamen, İnsula, Gyrus Temporalis Superior, sol Amygdala, orta Gyrus Cinguli ve sağ Thalamus bölgelerinde fonksiyonel bağlantı artışı gözlemlenmiştir.
Sonuç ve Değerlendirme
Son yıllarda yapılan literatür incelemeleri sonucunda, İnternet Oyun Oynama Bozukluğu'nun nörobiyolojik temellerine dair şu çıkarımlar yapılmıştır:
- Temporal Lob Etkisi: Gyrus temporalis superior ve komşu yapılar olan amygdala, putamen ve insula gibi bölgelerdeki homojenlik değişimleri, hastalık için önemli birer nörobiyolojik belirleyici niteliğindedir.
- Frontal Lob Değişimleri: Özellikle prefrontal korteks bölgesindeki yapısal değişimler, İOOB'nin bilişsel kontrol süreçleri üzerindeki etkisini kanıtlamaktadır.
- Nöropsikiyatrik Bağlantı: Temporal ve frontal lobların etkilenmesi, İOOB ile bu bölgeleri tutan diğer nöropsikiyatrik hastalıklar arasında bir bağlantı olabileceğini düşündürmektedir.
Yazarlar: Ayşenur ÖZMEN, Betül ÇETİNTULUM HUYUT, Melek ÖZÇELİK, Nurullah YÜCEL
