Hemodialize Giren Hastaların Beslenme Prensipleri
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Hemodiyaliz Sürecinde Beslenmenin Önemi ve Değişen Protein İhtiyacı
Kronik böbrek hastalığı tanısı konulan hastalarda, diyaliz öncesi dönemde üre ve kreatinin değerlerini kontrol altında tutmak amacıyla proteinli gıdalar (et, süt, peynir vb.) genellikle kısıtlanmaktadır. Ancak hemodiyaliz tedavisine başlanmasıyla birlikte bu durum tam tersine döner. Diyaliz işlemi sırasında vücutta protein kaybı yaşandığı için hastaların protein ihtiyacı artış gösterir.
Bu süreçte sağlığın korunması ve tedavinin etkinliği için yeterli ve dengeli beslenme hayati önem taşır. Her gün; et, süt-yoğurt, yumurta, peynir, sebze, meyve, ekmek ve unlu gıdalar gibi tüm besin gruplarından belirlenen miktarlarda tüketilmelidir.
Sıvı Tüketimi ve Tuz Kısıtlaması
Hemodiyaliz hastalarının günlük beslenme rutininde en çok dikkat etmesi gereken konuların başında sıvı dengesi gelmektedir. Çay, ayran ve ıhlamur gibi içecekler de dahil olmak üzere günlük toplam sıvı tüketimi 4-5 su bardağını geçmemelidir.
Bununla birlikte, vücutta sıvı birikimini önlemek adına tuz kullanımı kesinlikle bırakılmalı veya doktor kontrolünde çok kısıtlı seviyede tutulmalıdır. Şeker hastalığı veya obezite sorunu olmayan hastalar; enerji ihtiyacını karşılamak için şeker, bal, reçel, lokum, pişmaniye ve nişasta peltesi tüketebilirler.
Sebze, Kurubaklagil ve Balık Tüketim Kuralları
Potasyum ve fosfor dengesini korumak için gıdaların hazırlanma yöntemleri oldukça kritiktir. Sebze ve baklagil tüketiminde şu kurallara uyulmalıdır:
- Sebze Yemekleri: Pişirilmeden önce mutlaka haşlanmalı, haşlama suyu dökülmeli ve ardından pişirilmelidir. Günlük tüketim 4-5 kaşığı geçmemeli ve yemeğin suyu kesinlikle tüketilmemelidir.
- Kurubaklagiller: Akşamdan ıslatılmalı, ilk haşlama suyu dökülerek pişirilmelidir. Bu gıdalar 15 günde bir kez, 4-5 çorba kaşığı miktarında tüketilebilir.
- Balık Tüketimi: Genel olarak sakıncalı görülse de 15 günde bir kez; levrek, çupra veya ton balığı gibi büyük balıklar derisiz şekilde yenebilir.
Hemodiyaliz Hastaları İçin Yasaklı Gıdalar Listesi
Diyaliz hastalarının sağlığını riske atabilecek, içeriği bakımından sakıncalı gıdalar aşağıda listelenmiştir:
| Gıda Grubu | Yasaklı Besinler |
|---|---|
| Sakatatlar | Karaciğer, böbrek, işkembe vb. |
| Şarküteri Ürünleri | Sucuk, salam, sosis, pastırma |
| Deniz Ürünleri | Midye, havyar, karides |
| İçecekler | Kolalı içecekler, hazır meyve suları |
| Tahıllar | Kepekli ekmek, bulgur pilavı, tarhana |
| Atıştırmalıklar | Fındık, fıstık, çekirdek, kuru meyveler |
| Hazır Gıdalar | Et suyu tabletleri, hazır çorbalar |
Yumurta ve Kırmızı Et Tüketiminde Dikkat Edilmesi Gerekenler
Potasyum ve fosfor değerleri yüksek olsa dahi, her gün 1 adet yumurta mutlaka sarısı ile birlikte tüketilmelidir. Ancak demir emilimini korumak adına, kahvaltıda yumurta yeniliyorsa çay içilmemelidir; çay tüketimi kahvaltıdan en az 1 saat sonra olmalıdır. Ayrıca imkanlar dahilinde haftada bir gün mutlaka kırmızı et (köfte, pirzola, biftek) tüketilmesine özen gösterilmelidir.
Özel Durumlara Göre Beslenme Düzenlemeleri
Hastanın kan değerlerine göre beslenme planında şu değişiklikler yapılmalıdır:
Yüksek Potasyum Durumunda
Salata tüketimi bırakılmalı; yerine yoğurt, ayran veya cacık tercih edilmelidir. Muz, kavun, portakal, kivi, patates, hurma, nar ve kestane gibi yüksek potasyumlu meyveler yenmemelidir. Elma ve armut gibi meyveler ise günde en fazla 1-2 adet (200-300 gr) ile sınırlandırılmalıdır.
Yüksek Fosfor Durumunda
Balık, süt ve kurubaklagil (nohut, fasulye vb.) tüketimi durdurulmalıdır. Ayrıca fındık, fıstık, çekirdek, çikolata, tahin, pekmez, süt tozu, neskafe, kahve, kakao ve mantar tüketilmemelidir.
Yüksek Kolesterol Durumunda
Yağ miktarı azaltılmalı ve sadece sıvı yağlar tercih edilmelidir. Zeytinyağı dahil günlük yağ tüketimi 2 çorba kaşığını, zeytin tüketimi ise 5 adedi geçmemelidir. Kızartmalar tamamen yasaklanmalı ve kolesterolü yükselten şeker miktarı kısıtlanmalıdır.
