Early-term Optical Coherence Tomography Angiographic Findings in Pediatric Patients Infected with COVID-19
- COVID-19 enfeksiyonunu hafif semptomlarla atlatan çocuklarda, foveal ve parafoveal bölgelerdeki retinal damar yoğunluğunun sağlıklı kontrol grubuna göre anlamlı derecede azaldığı saptanmıştır.
- Araştırma, özellikle derin kapiller pleksus tabakasındaki damar yapılarının inflamasyon ve iskemiye karşı daha hassas olduğunu ve virüsün mikrovasküler hasar bıraktığını göstermektedir.
- OCTA teknolojisi, çocuklarda COVID-19 sonrası gelişebilecek mikroskobik damar hasarlarını ve vasküler sağlığı izlemek için invaziv olmayan, güvenilir bir yöntem olarak öne çıkmaktadır.
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
COVID-19 ve Çocuk Sağlığı Üzerindeki Etkileri
İlk olarak Aralık 2019'da Çin'in Wuhan kentinde ortaya çıkan Coronavirus hastalığı 2019 (COVID-19), kısa sürede küresel bir pandemiye dönüşmüştür. Hastalığın etkeni olan SARS-CoV-2 virüsü, enfekte bireylerde çoğunlukla asemptomatik seyretse de; şiddetli akut solunum sendromu, öksürük, ateş ve nefes darlığı gibi geniş bir semptom yelpazesine neden olabilmektedir. Literatürde yetişkinlerde konjonktivit ve keratit gibi oküler yüzey sorunlarının yanı sıra, retina tutulumuna dair bulgular da rapor edilmiştir.
Pandeminin ilerleyen evrelerinde, çocuklarda daha hafif seyreden klinik tablonun yerini Çocuklarda Multisistem İnflamatuar Sendrom (MIS-C) olarak adlandırılan daha karmaşık durumlara bıraktığı gözlemlenmiştir. Bu tablo; kardiyak, gastrointestinal ve renal sistemleri etkileyen multiorgan disfonksiyonuna yol açabilmektedir. Bu durum, virüsün çocuklardaki vasküler yatak üzerindeki etkilerinin ve hafif semptomatik vakalarda bile patoloji oluşturup oluşturmadığının incelenmesini kritik hale getirmiştir.
Retinal Mikrovasküler Yapının Değerlendirilmesinde OCTA Teknolojisi
Optik Koherens Tomografi Anjiyografi (OCTA); SARS-CoV-2 virüsünün indüklediği tromboembolik olaylar, lokal iskemi ve inflamasyonun retinal mikrovaskülatür üzerindeki etkilerini belirlemek için kullanılan invaziv olmayan, hızlı ve güvenilir bir yöntemdir. Yetişkin hastalar üzerinde yapılan çalışmalar mevcut olsa da, bu çalışma pediatrik grupta COVID-19 kaynaklı foveal ve parafoveal damar yoğunluğu değişimlerini analiz eden ilk araştırmalardan biridir.
Araştırma Yöntemi ve Katılımcı Profili
Bu vaka-kontrol çalışması, etik kurul onayı ve ebeveyn onamları alınarak gerçekleştirilmiştir. Çalışmaya dahil edilen gruplar şu şekildedir:
- Hasta Grubu: COVID-19 enfeksiyonunu atlatmış 20 pediatrik hasta (40 göz).
- Kontrol Grubu: Yaş ve cinsiyet açısından uyumlu 40 sağlıklı çocuk (80 göz).
Hasta grubundaki tüm bireylerin PCR testi pozitifliği ile tanı aldığı ve iyileşme sonrası 30 günlük süreçte izlendiği belirtilmiştir. Çalışmaya dahil edilen çocuklarda sadece hafif semptomlar (yorgunluk, baş ağrısı, hafif ateş vb.) görülmüş; akciğer grafilerinde veya laboratuvar testlerinde (CRP, D-dimer, troponin vb.) herhangi bir patoloji saptanmamıştır.
Oküler Muayene ve OCTA Ölçüm Parametreleri
Tüm katılımcılara görme keskinliği, biyomikroskopi ve fundus muayenesini içeren kapsamlı bir göz taraması yapılmıştır. Optovue cihazı kullanılarak yapılan 3x3 mm'lik makula taramalarında şu bölgeler analiz edilmiştir:
- Foveal Bölge: 1 mm çapındaki merkezi alan.
- Parafoveal Bölge: 3 mm çapındaki halka (üst, alt, temporal ve nazal sektörler).
- Damar Pleksusları: Yüzeyel (SCP) ve derin (DCP) kapiller pleksus yoğunlukları.
- Foveal Avasküler Zon (FAZ): Alan, çevre ve foveal damar yoğunluğu.
Araştırma Bulguları ve İstatistiksel Analiz
Çalışma sonucunda elde edilen demografik veriler, her iki grup arasında yaş, cinsiyet ve eksenel uzunluk açısından anlamlı bir fark olmadığını göstermiştir.
| Parametre | Post-COVID-19 Grubu | Kontrol Grubu | p Değeri |
|---|---|---|---|
| Yaş (Yıl) | 13.45 ± 2.01 | 13.17 ± 1.90 | 0.786 |
| Cinsiyet (K/E) | 11 / 9 | 23 / 17 | 0.612 |
| Eksenel Uzunluk (mm) | 22.78 ± 3.45 | 21.45 ± 2.56 | 0.202 |
| BCVA (logMAR) | 0.00 | 0.00 | 1.000 |
Damar Yoğunluğu (VD) Sonuçları: COVID-19 grubunda, foveanın yüzeyel tabakasındaki damar yoğunluğu kontrol grubuna göre anlamlı derecede düşük bulunmuştur (p = 0.044). Derin tabaka (DCP) analizlerinde ise parafoveal bölgelerin çoğunda damar yoğunluğunun belirgin şekilde azaldığı saptanmıştır. FAZ alanı ve çevresi COVID-19 geçiren çocuklarda daha geniş ölçülse de, bu fark istatistiksel olarak anlamlı düzeyde değildir.
Klinik Tartışma ve Değerlendirme
Bu çalışma, SARS-CoV-2 virüsünün çocuklarda iyileşme sonrası erken dönemde bile retinal mikrodolaşımı etkileyebildiğini kanıtlamaktadır. Virüsün hücrelere girişi için kullandığı ACE2 reseptörleri, retina endotel hücrelerinde ve perisitlerde de bulunmaktadır. Postmortem çalışmalar, retinal damarlarda mikro vasküler tromboz ve viral partiküllerin varlığını doğrulamıştır.
Derin Kapiller Pleksus (DCP) üzerindeki hasarın yüzeyel tabakaya göre daha belirgin olması, bu ağın daha ince kalibreli olması ve yüksek oksijen ihtiyacı duymasıyla açıklanabilir. Çocuklarda nörovasküler ünitenin henüz tam olarak olgunlaşmamış olması, bu vasküler yapıların inflamasyona ve iskemiye karşı daha hassas olmasına neden olabilir.
Sonuç
Elde edilen veriler, OCTA'nın asemptomatik veya hafif semptomlu pediatrik COVID-19 hastalarında mikro tromboz ve hipoksinin uzun vadeli etkilerini saptamak için değerli bir araç olduğunu göstermektedir. İnvaziv olmayan bu yöntem, özellikle takibi zor olan çocuk hastalarda kişiselleştirilmiş tedavi süreçlerinin planlanmasında ve vasküler sağlığın izlenmesinde rehberlik edebilir.
