Dikkat eksikliği bozukluğu olan çocuklarda davranışsal yaklaşım
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Davranışçı Yaklaşım: İnanç Sisteminden Davranışa Yolculuk
Bilişsel düzeltmeler inanç sisteminden, yani temelden yola çıkarken; davranışçı yaklaşım doğrudan sonuç odaklı bir süreç izleyerek davranış üzerinden ilerler. Özellikle tüm ortamlarda yıkıcı davranışlar sergileyen çocuklar söz konusu olduğunda, sadece ilaç tedavisi her zaman yeterli bir çözüm sunmamaktadır. Amerika Birleşik Devletleri’ndeki genel istatistikler, hastaların %20 ile %30’luk bir kesiminin ilaç tedavisinden verimli sonuç alamadığını göstermektedir.
İlaç Tedavisinin Ötesinde Davranışçı Tedavinin Önemi
İlaç tedavisinin tek başına yetersiz kaldığı noktalarda, davranışçı yaklaşım büyük bir önem kazanmaktadır. Bu tedavi sürecinden en yüksek verimi alan grupların başında, yıkıcı davranışlar sergileyen çocuk ve ergenler gelmektedir. Davranışçı tedavi; klinisyenin tecrübesi ile dikkat eksikliği olan çocukların ailelerinin irade ve becerilerine doğrudan bağlı olarak şekillenen bir yöntemdir.
Davranışçı Tedavi Süreci Nasıl Planlanmalıdır?
Tedavi süreci basit bir temele dayanmakla birlikte, uygulama aşamasında stratejik bir yol haritası gerektirir. Süreç şu adımlarla yönetilmelidir:
- Önem Sıralaması: Hangi davranışların yok edilmesi, hangilerinin ise devamlılığının sağlanması gerektiğine dair bir liste oluşturulmalıdır.
- Hedef Belirleme: Değiştirilmesi gereken hedef davranışlar net bir şekilde tanımlanmalıdır.
- Sistematik Uygulama: Olumlu davranışlar ödüllendirilmeli, olumsuz nitelikteki davranışlar ise uygun şekilde cezalandırılmalıdır.
Ödül ve Ceza Sisteminde Kritik Başarı Faktörleri
Ebeveynlerin ve eğitimcilerin bu süreçte en çok dikkat etmesi gereken konu, ödül ve ceza dengesidir. Davranışın niteliğine uygun seviyede bir karşılık verilmesi, sistemin başarısı için kritiktir. Uygulama, basit bir "aferin" ile ödüllendirmeden, çocuğun sevdiği bir uyaranın elinden alınmasına kadar geniş bir yelpazeyi kapsar.
| Dikkat Edilmesi Gereken Unsur | Uygulama Yöntemi |
|---|---|
| Ödül Zamanlaması | Ödül rastgele zamanlarda verilmelidir; aksi halde çocuk ödüle karşı duyarsızlaşır. |
| Orantılılık İlkesi | Davranışın birimi kadar ödül veya ceza verilmelidir. |
| Süreklilik ve Hassasiyet | Ebeveynler ve eğitimciler sistematiği bozmadan hassas ilerlemelidir. |
Ailelerin Sıkça Düştüğü Hatalar
Genellikle aileler, uzun süren yorgunluk ve bıkkınlık hissiyle, çocuklarında gördükleri olumlu bir davranışı gereğinden fazla ödüllendirme eğilimi göstermektedir. Benzer şekilde, olumsuz bir davranışa karşı gereğinden fazla şiddetli bir ceza uygulanması da sık yapılan hatalar arasındadır. Unutulmamalıdır ki; davranışçı yaklaşım ile yapılan çalışmalar, özellikle yıkıcı davranış sergileyen çocuk ve ergenlerde en yüksek faydayı sağlayan yöntemlerin başında gelir.
Alkım Seven
Nöropsikolog
