Çocuklarda Uyku Bozukluklarına Yaklaşım

Uyku, temel insani ihtiyaçlardan biridir. Özellikle büyüme ve gelişmenin en hızlı olduğu çocukluk döneminde çok önem kazanmaktadır. “Bebekler gibi uyumak” tabirinin tam karşılığı nedir bilinmemekle birlikte parmak izi gibi uyku da kişiye özgüdür. Ayrıca bebekler de sanılanın aksine kesintisiz uyumamaktadırlar. Anne, doğum yaptığı andan itibaren bebeğinin mışıl mışıl uyuması gerektiği beklentisiyle hem kendisini hem de bebeğini strese sokabilmektedir.

Uykunun nasıl olması gerektiği ile ilgili tek bir yanıt yoktur. Halk arasında yaygın olarak bilinen yanlış bilgiler ebeveynleri de yanlış yönlendirmektedir. Örneğin bebekler kesintisiz saatlerce uyumaz. Hem beslenme hem de anneyle/bakım veren ile yakınlık ve temas kurma ihtiyacı gece bebeği uyandırır. Bu uyanışlar bebeğin beyin gelişimi için de çok mühimdir. Uyku saatleri de bebeğe özgü olarak değişkenlik gösterir. Ancak ortalama uyku saatleri ile ilgili şunları söyleyebiliriz: yenidoğan bebek günde ortalama 14-16 saat uyuyabilir. Gece-gündüz ayrımı çok net olmamakla birlikte 1 yaş civarında gece uykusu kavramının daha netleştiğini söylemek mümkün. Gündüz uykusu 3 yaş itibariyle son bulabilir. Yani yaş büyüdükçe uyku ihtiyacı azalma gösterir.

Bu ortalama saatler her çocukta farklı olabilir. Çocuğun kendi uyku rutini içinde de farklılıklar gözükebilir. Ortam değişikliği (taşınma, seyahat vb.), odanın ısısı/nemi, çocuğun açlık/tokluğu (uyumadan hemen önce yemek de uykuyu olumsuz etkiler), duygusal problemler (stres, sıkıntı, aile içi problemler vb.), ebeveyn tutumları gibi değişkenler uykunun süresini ve kalitesini etkiler.

Tıbbi rahatsızlıklara bağlı uyku problemleri de görülebilir. Çocuğunuz ile ilgili uzun süren bir uyku problemi olduğunu düşünüyorsanız muhakkak önce bir çocuk hekimine gitmelisiniz. Altta yatan fizyolojik bir bulgu yoksa o zaman psikolojik etmenleri göz önünde bulundurmak gerekir.

Çocuk ve ergenlerde görülen sık görülen uyku bozuklukları aşağıdaki gibidir:

Uykusuzluk:Haftada en az 3 gün ve en az 3 ay süren bir durumdur. Uykuya dalmakta ve sürdürmekte zorluk çekmeyle karakterizedir.

Uyku terörü:Genelde uyuduktan 2-3 saat sonra görülür. Ağlayarak uykusundan uyanır. Sabah olunca genelde hatırlamaz.

Kabus:Gecenin geç saatlerinde görülür. Stresli veya endişeli olduğu dönemlerde görülebilir.

Uyurgezerlik: Uyku sırasında kalkıp, gezilir. Evde emniyet tedbirleri almak gerekir.

Tıkayıcı uyku apnesi:Uyurken horlama, gündüz de yorgunluk görülür. Nefesin tamamen veya kısmen kesilmesiyle karakterizedir.

Bruksizm:Uyurken diş gıcırdatmadır. Strese bağlı olabilir.