ÇOCUKLARDA ŞAŞILIK NEDİR?
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Şaşılık Nedir? Gözlerde Paralellik Kaybı
Şaşılık, her iki gözün birbiriyle olan paralelliğini kaybetmesi durumudur. Her bir gözde hareketi sağlayan 6 adet göz dışı kas bulunur; bu kasların birinde veya birkaçında meydana gelen kuvvet azlığı veya fazlalığı şaşılığa yol açar. Bir göz düz bakarken diğeri içe, dışa, yukarı veya aşağı kayabilir. Gözlerdeki bu kayma, problemin kaynağına bağlı olarak sürekli veya geçici süreli oluşabilmektedir.
Şaşılıkta Erken Teşhisin Önemi
Şaşılık tedavisinde erken teşhis hayati bir önem taşır. İlk göz muayenesi için geç kalındığında, çocuklarda estetik problemlerin yanı sıra ömür boyu sürecek görme azlığı (göz tembelliği) sorunları oluşabilmektedir. Bu nedenle, doğumdan hemen sonra ve çocukluk döneminde herhangi bir şikayet olmasa dahi, çocukların düzenli olarak bir uzman göz hekimine muayene olması gereklidir.
Şaşılığın Nedenleri Nelerdir?
Şaşılığın oluşmasında tek bir neden yoktur; bu durum farklı faktörlere bağlı olarak gelişebilir. Özellikle genetik yatkınlık önemli bir unsurdur; ailesinde göz kayması olan çocuklarda şaşılık görülme ihtimali daha yüksektir. Şaşılığa yol açan diğer temel etkenler şunlardır:
- Sorunlu hamilelik dönemi ve problemli doğumlar,
- Çocuğun gelişimsel süreci ve geçirdiği ağır hastalıklar,
- 2 yaşından sonra görülen kaymalarda genellikle mevcut olan göz bozuklukları,
- Ateşli hastalıklar veya travmalar (düşme, kazalar, ameliyatlar),
- İleri yaşlarda hipertansiyon ve şeker hastalığına bağlı gelişen sinir felçleri.
Şaşılık Belirtileri ve Yalancı Kayma
Şaşılık kendini farklı semptomlarla belli eden bir rahatsızlıktır. En sık karşılaşılan şaşılık belirtileri arasında gözde paralelliğin kaybolması, göz sulanması, baş ağrısı ve çift görme yer alır. Ayrıca üç boyutlu görüntü algısının kaybolması, bulanık görme ve başın veya yüzün bir yana dönük tutulması da önemli işaretlerdir.
Bebeklerde Yalancı Kayma Durumu
Bebeklik ve çocukluk döneminde görülen kaymaların bir kısmı yalancı kayma olarak adlandırılır. Bu durum, göz kapaklarının ve burun kökünün genişliği nedeniyle ortaya çıkan yanıltıcı bir görünümdür. Ancak, sürekli aynı gözün kayması o gözde görme azlığının belirtisi olabileceği için, ayırıcı tanı amacıyla mutlaka uzman muayenesi yapılmalıdır.
Şaşılık Tedavi Yöntemleri
Şaşılık, her yaşta tedavi edilebilen bir göz problemidir. Tedavi planı, kaymanın nedenine ve hastanın durumuna göre kişiye özel olarak belirlenir. Uygulanan temel tedavi yöntemleri şunlardır:
| Tedavi Yöntemi | Uygulama Amacı ve Detayları |
|---|---|
| Gözlükle Tedavi | Kırma kusuruna bağlı oluşan şaşılıklarda tercih edilir; gözlükle kayma düzelebilir. |
| Kapama Tedavisi | Hastanın gözünde göz tembelliği (ambliyopi) varsa uygulanır. |
| Ortoptik Tedavi | Göz kaslarının fizik tedavisidir; derinlik algısını ve her iki gözle görme yetisini artırır. |
| Cerrahi Müdahale | Gözlükle düzelmeyen veya doğuştan gelen kaymalarda tercih edilen yöntemdir. |
| Botoks (Botulinum Toksin) | Felce bağlı kaymalarda ve belirli özel durumlarda tedavi edici olarak kullanılır. |
Şaşılıkta Cerrahi ve Botoks Uygulamaları
Doğuştan olan kaymalar genellikle erken dönemde (6 ay - 1 yaş) ameliyat gerektirir. 2-3 yaş civarında ortaya çıkan kaymaların çoğu gözlükle düzelebilirken, gözlükle kontrol altına alınamayan vakalarda cerrahi tedavi şarttır.
Botoks uygulaması ise özellikle felce bağlı oluşan şaşılıklarda, guatr hastalığına bağlı kaymalarda veya başarısız ameliyatlar sonrası tam düzelme sağlanamayan hastalarda etkilidir. Felçlere bağlı ani gelişen ve çift görmeye neden olan durumlarda, 6-8 aylık bekleme sürecinde hastanın konforunu artırmak amacıyla botoks tercih edilebilir. Unutulmamalıdır ki, şaşılık ortaya çıktıktan hemen sonra tedaviye başlanması ile tam düzelme sağlanması mümkündür.
Op. Dr. Ahmet UMAY
