Sarı nokta göz hastalığı nedir?
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Sarı Nokta Hastalığı (Yaşa Bağlı Maküla Dejenerasyonu) Nedir?
Sarı nokta hastalığı veya tıbbi adıyla Yaşa Bağlı Maküla Dejenerasyonu (YBMD), gözün merkezi görmesinden sorumlu olan maküla bölgesinin yapısının bozulması ve fonksiyonunu kaybetmesiyle karakterize bir hastalıktır. Maküla, retina tabakasında ışığa duyarlı hücrelerin en yoğun bulunduğu, detaylı görüşü sağlayan kritik bir alandır.
Retinanın küçük bir kısmını oluşturmasına rağmen maküla, çevre (periferik) retinaya göre çok daha hassastır. Okuma, iğne deliğinden iplik geçirme ve sokak tabelalarını net görme gibi eylemler için makülanın sağlıklı olması şarttır. Periferik retina yan görüşü sağlarken, maküla doğrudan baktığınız nesnenin detaylarını görmenizi sağlar.
Sarı Nokta Hastalığının Oluşumu ve Nedenleri
Vücudun doğal yaşlanma süreciyle birlikte birçok kişide maküla dejenerasyonu gelişebilir. Yaşa bağlı maküla dejenerasyonu (YBMD), bu bölgeyi etkileyen en yaygın hastalıktır. Retina tabakası, görme işlevini yerine getiren 10 ayrı katmandan oluşur. İlerleyen yaş ve toksik etkiler sonucunda, Retina Pigment Epiteli (RPE) adı verilen tabakada metabolik artıklar ve druzen olarak bilinen küçük sarı birikintiler oluşmaya başlar.
Sarı Nokta Hastalığı Belirtileri Nelerdir?
Hastalık ilerledikçe hastalar günlük yaşamlarını etkileyen çeşitli görme sorunları yaşarlar. Sarı nokta hastalığının temel belirtileri şunlardır:
- Merkezi görmede bulanıklık
- Cisimleri ve çizgileri eğri veya kırıklı görme
- Tam merkezi görme kaybı
- Detayları seçememe (örneğin; saatin genel hattını görüp akrep ve yelkovanı görememe)
YBMD genellikle tam körlüğe yol açmaz; katarakt veya glokom gibi ek bir sorun yoksa periferik (yan) görme korunur. Ancak merkezi görme kaybı; okuma, yemek yeme ve televizyon izleme gibi aktiviteleri ciddi şekilde kısıtlar.
Sarı Nokta Hastalığı Tipleri
Yaşa bağlı sarı nokta hastalığı klinik olarak iki ana gruba ayrılmaktadır:
| Hastalık Tipi | Görülme Sıklığı | Özellikleri |
|---|---|---|
| Kuru Tip YBMD | En Sık Görülen | Maküla tabakasının incelmesi ve druzen birikimi ile yavaş ilerler. |
| Yaş Tip YBMD | %10 Oranında | Anormal damar oluşumu, sıvı sızıntısı ve hızlı görme kaybı ile seyreder. |
1. Kuru Tip YBMD
En yaygın görülen türdür. İlerleyen yaşla birlikte maküla tabakasının incelmesi ve fonksiyon kaybıyla oluşur. Druzen adı verilen birikintilerin artmasıyla görme yavaşça azalır. Kuru tip, yaş tipe dönüşme riski taşıdığı için hastalar kare testi (Amsler Grid) ile her gün kendi kendilerini kontrol etmelidir.
2. Yaş Tip YBMD
Vakaların sadece %10'unu oluşturmasına rağmen, merkezi görmeye çok daha ağır hasar verir. Retina altında koroid neovaskülarizasyonu denilen anormal yeni damarlar gelişir. Bu damarlar kan ve sıvı sızdırarak merkezi görmeyi hızla yok eder. Erken teşhis bu tipte hayati önem taşır.
Risk Grupları ve Erken Teşhis
Hastalık başlangıç evresinde hiçbir belirti vermeyebilir. Bu nedenle, özellikle aşağıdaki risk gruplarındaki bireylerin 50 yaşından sonra düzenli göz muayenesi olması kritiktir:
- 50 yaş ve üzeri bireyler
- Ailesinde YBMD öyküsü bulunanlar
- Sigara kullananlar
Not: Bu içerik Op. Dr. Ahmet UMAY (Ophthalmology & Podiatric Surgery - Bristol/UK) tarafından, Memorial Eyes of Surgeries Meeting 2014 kaynak alınarak hazırlanmıştır.
