Bebeğiniz prematüre ise geleceğini karartmamak için rop muayenesini mutlaka yaptırın!
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Prematüre Retinopatisi (ROP): Erken Doğan Bebeklerde Göz Sağlığı
Prematüre Retinopatisi (ROP), özellikle son yıllarda çoğul gebeliklerin ve erken doğumların artmasıyla birlikte daha sık karşılaşılan kritik bir sağlık sorunudur. İlk kez 1942 yılında Amerika'da tanımlanan bu hastalık, müdahale edilmediği takdirde prematüre bebeklerde kalıcı körlüğe yol açabilmektedir. Hisar Intercontinental Hospital Göz Sağlığı ve Hastalıkları Bölümü Uzmanı Op. Dr. Faruk Eroğlu, zamanından önce doğan bebeklerde görülen bu halk sağlığı sorunu hakkında hayati bilgiler paylaştı.
ROP (Prematüre Retinopatisi) Nedir ve Kimler Risk Altındadır?
Gelişmiş ülkelerde çocukluk çağı körlüklerinin en önemli nedeni olan ROP, sadece prematüre doğan bebeklerde görülen bir göz hastalığıdır. Miadında doğan veya sarılık nedeniyle fototerapi alan bebeklerde bu tabloya rastlanmaz. Hastalığın gelişimi için temel risk faktörleri şunlardır:
- 1500 gram altında doğum ağırlığına sahip olmak.
- 32 haftadan önce doğmuş olmak.
- Yoğun bakımda uzun süreli oksijen tedavisi almak.
- Genel durum bozukluğu, beyin kanaması, akciğer hastalığı veya sepsis öyküsü bulunması.
Hastalığın Oluşum Mekanizması ve Evreleri
Gözün görmeyi sağlayan ağ tabakası olan retina, damarsal gelişimini anne karnında doğuma yakın bir süreçte veya doğumdan sonraki ilk ayda tamamlar. Erken doğan bebeklerde damar gelişimi henüz tamamlanmadığı için yüksek oksijen seviyeleri, damar gelişimini uyaran VEGF maddesini aniden azaltır. Bu durum önce damarların büzülmesine, ardından beslenemeyen bölgede VEGF'nin aşırı artmasıyla anormal damarlanma ve doku artışına neden olur.
ROP hastalığı toplamda beş evreden oluşmaktadır:
| Evre | Durum Tanımı |
|---|---|
| Evre 1 ve 2 | Ciddi bir riskin bulunmadığı başlangıç aşamalarıdır. |
| Evre 3 | Tedavi için en ideal ve en kritik eşik evresidir. |
| Evre 4 | Retina tabakasında yırtılmaların başladığı aşamadır. |
| Evre 5 | Retina tabakasının tamamen ayrıştığı (Dekolman) son safhadır. |
İlk ROP Muayenesi Ne Zaman Yapılmalıdır?
ROP hastalığı ebeveynler tarafından fark edilebilecek belirgin bir semptom göstermez. Bu nedenle, çocuk hastalıkları uzmanlarının yönlendirmesiyle bebeklerin doğumdan 4-6 hafta sonra mutlaka uzman bir göz hekimi tarafından muayene edilmesi gerekir. Çok erken doğumlarda bu süre 8 haftaya kadar esneyebilir.
Op. Dr. Faruk Eroğlu, 36 hafta ve 2000 gramın altında olup yoğun bakım desteği almış tüm bebeklerin en az bir kez kontrolden geçmesini önermektedir. Yoğun bakımdaki bebekler için taşınabilir cihazlarla yerinde muayene imkanı bulunmaktadır.
ROP Muayenesi ve Takip Süreci Nasıl İşler?
ROP muayenesi, topikal anestezi (damla ile uyuşturma) altında gerçekleştirilir ve narkoz gerektirmez. İşlemden yarım saat önce göz bebekleri damla ile büyütülür. Özel aletlerle kapaklar açıldıktan sonra retina tabakası, damar gelişimi ve evreleme açısından detaylıca incelenir. Muayene süresi ortalama 10-15 dakikadır.
Takip süreci, hastalığın seviyesine göre 1-2 haftalık aralıklarla bebek 46 haftalık olana kadar devam eder. Çok erken doğan (25-26 haftalık) bebeklerde takip aralığı bir haftayı geçmemeli, gerekirse 2-3 günde bir kontrol yapılmalıdır.
Tedavi Alternatifleri ve Başarı Oranları
ROP vakalarının yaklaşık %80'i kendiliğinden gerileme gösterirken, hastaların %20'sinde tedavi ve yakın takip gerekir. Tedavi yöntemleri hastalığın evresine göre belirlenir:
- Lazer Tedavisi: Özellikle kritik olan 3. evrede (eşik hastalık) acil olarak (3 gün içinde) uygulanır.
- İlaç Uygulamaları: Son yıllarda göze yapılan ilaç enjeksiyonları ile başarılı sonuçlar alınmaktadır.
- Vitrektomi Ameliyatı: Tedaviye yanıt vermeyen veya geç kalınmış olgularda cerrahi müdahale yapılır; ancak bu aşamada sonuçlar her zaman yüz güldürücü olmayabilir.
İleri Yaşlarda Karşılaşılabilecek Göz Problemleri
ROP hastalığı gerilese bile, bu bebeklerin ilerleyen yaşlarda normal bireylere göre bazı göz sorunlarını yaşama riski daha yüksektir. Bu riskler arasında göz tembelliği, miyop, astigmat, şaşılık, göz tansiyonu (glokom) ve ileri yaşlarda oluşabilecek göz yırtıkları yer alır. Bu nedenle, ROP öyküsü olan çocukların hayat boyu düzenli göz muayenesi yaptırmaları kritik önem taşımaktadır.
