Çocuklarda perkütan endoskopik gastrostomi (peg) (karından tüple beslenme)

Çocuklarda Kronik İshal ve Bağırsak Sağlığı

İnce bağırsak; vücut için gerekli olan besinleri, elektrolitleri ve suyu seçici bir şekilde emerken, sindirilemeyen maddelerin uzaklaştırılmasını sağlar. Bu hayati işlevlerin sağlıklı bir şekilde yerine getirilebilmesi, yeterli bir bağırsak yüzey alanına bağlıdır. Bağırsak yüzeyinde bulunan ve emilimi sağlayan mikrovillüs ile villüs yapılarının hasar görmesi veya sayılarının azalması, emilim kapasitesini doğrudan düşürür.

Bağırsak fonksiyonlarının stabilitesi için normal bağırsak hareketleri (motilite) kritik öneme sahiptir. Bağırsak hareketlerinin hızlanması, sıvının emilmesine vakit kalmadan geçmesine neden olurken; hareketlerin yavaşlaması ise sıvının duraklamasına ve bakteriyel çoğalmaya bağlı komplikasyonlara yol açar.

İshalin Tanımı ve Sınıflandırılması

Fizyolojik olarak ishal, dışkı yoluyla aşırı miktarda su kaybedilmesi durumudur. Sağlıklı bir bebek günde kilogram başına 5-10 gram, bir erişkin ise günde 100-200 gram dışkı üretir. Bu değerlerin üzerindeki miktarlar tıbbi olarak anormal kabul edilir. İshalin süresine göre yapılan sınıflandırma şu şekildedir:

• Persistan (Dirençli) İshal: 2 haftadan uzun süren vakalar.
• Kronik (Süregen) İshal: 4 haftadan uzun süren vakalar.

Uzun süren ishaller, hayati besin maddelerinin vücuda alınamadan atılmasına neden olduğu için hızlıca teşhis ve tedavi edilmelidir.

Belirti, Bulgular ve Fizik Muayene

Kronik ishalin nedenini anlamak için hastanın hikayesi ve fizik muayene bulguları bir bütündür. Tanı sürecinde dışkının sayısı, miktarı, kan veya mukus içeriği ile hastanın beslenme geçmişi detaylıca incelenir.

Klinik değerlendirmede dikkat edilen unsurlar şunlardır:

• Hidrasyon Durumu: En güvenilir gösterge kısa sürede oluşan kilo değişikliğidir.
• Gelişim Geriliği: İshalin çocuğun büyümesini etkileyip etkilemediği kontrol edilir.
• İlaç Kullanımı: Antibiyotikler, laksatifler ve motilite artırıcı ilaçlar sorgulanır.
• Eşlik Eden Hastalıklar: Hipertiroidi, nöroblastom veya lenfoma gibi kanserler ve kronik kabızlığa bağlı taşma ishali olasılıkları değerlendirilir.

Tanı İçin Uygulanan Laboratuvar Tetkikleri

Kronik ishalin altında yatan nedeni belirlemek amacıyla kapsamlı dışkı analizleri yapılır. Bu tetkikler şunları içerir:

Kronik İshalin Temel Nedenleri ve Tedavi Yöntemleri

Kronik ishal, genetik faktörlerden enfeksiyonlara, alerjilerden organ yetmezliklerine kadar geniş bir yelpazede incelenir.

1. Enfeksiyonlar ve Bağışıklık Sistemi

Bağışıklık sistemi zayıf olan çocuklarda (HIV, Wiskott-Aldrich sendromu vb.) akut ishaller kronikleşebilir. Ayrıca İltihabi Bağırsak Hastalıkları (Crohn veya Ülseratif Kolit), bağışıklık sisteminin bağırsak duvarına saldırması sonucu oluşur. Tedavide bağışıklığı baskılayan ilaçlar ve bazen cerrahi müdahale gerekir.

2. Toddler (Oyun Çocuğu) İshali

6-24 aylık sağlıklı çocuklarda görülen, sindirilmemiş besin parçaları içeren ishal türüdür. Özel bir tedavisi yoktur; genellikle 2-4 yaş civarında kendiliğinden düzelir. Diyetteki aşırı sıvı ve şeker kısıtlanabilir.

3. Pankreas ve Karaciğer Yetmezlikleri

• Kistik Fibrozis: Genetik bir hastalık olup pankreas enzim yetersizliğine yol açar. Tanı ter testi ile konur; tedavide enzim takviyesi yapılır.
• Schwachman Diamond Sendromu: İskelet bozuklukları ve düşük lökosit ile seyreden genetik bir nedendir.
• Safra Asit Bozuklukları: Karaciğer hastalıklarına bağlı safra yetersizliği emilimi bozar.

4. Çölyak Hastalığı ve Besin Alerjileri

• Çölyak Hastalığı: Glüten proteinine karşı hassasiyettir. Villüs atrofisine neden olur. Kesin tanı bağırsak biyopsisi ile konur ve tedavi ömür boyu glutensiz diyettir.
• İnek Sütü Protein Alerjisi: En sık görülen besin alerjisidir. Kusma, egzema ve kanlı dışkı görülebilir. Tedavide süt ürünleri diyetten çıkarılır.
• Giardia Lamblia: Tedavi edilmediğinde büyüme geriliğine yol açan bir parazittir.

5. Anatomik ve Enzimsel Bozukluklar

• Kısa Bağırsak Sendromu: Ameliyatla bağırsak çıkarılması sonrası oluşur. Adaptasyon için hızlıca ağızdan beslenmeye geçilmelidir.
• Laktaz ve Sükraz-İzomaltaz Eksikliği: Şekerlerin parçalanamaması sonucu oluşur. Tedavi, ilgili şekerin (laktoz, sukroz) diyetten çıkarılmasıdır.
• Glikoz-Galaktoz Emilim Bozukluğu: Doğumdan hemen sonra başlayan ağır sulu ishal ile karakterizedir.
• İntestinal Lenfanjiektazi: Lenf kanallarının yapısal bozukluğudur; protein kaybına ve ödeme yol açar.
• Abetalipoproteinemia: Yağ emiliminin bozulmasıdır. E vitamini eksikliği ve akantositozis (kan hücresi bozukluğu) görülür.