Bedensel Semptomlara Yeniden Temas Etmek

Zihin ve Beden Bütünlüğü: Sürekli Bir Etkileşim Hali

Zihnimiz, duygularımız ve düşüncelerimiz bir bütünsellik içinde akıştadır. Çevremizle sürekli bir etkileşim içinde olan varlığımız, dış dünyayla sonsuz bir alma-verme halini sürdürür. Bu süreçte bedensel varlığımızın, düşüncelerimizin ve duygularımızın dış dünyadan gelenlerle olan etkileşiminde akışı bozan yaşantılar gerçekleşirse, bedenimizle olan temasımız bozulur. Bu durumun bir sonucu olarak bedenimiz çeşitli tepkiler vermeye başlar.

Psikolojik Kökenli Bedensel Tepkiler ve Kronik Rahatsızlıklar

Bedenimizle olan temasın bozulması, başlangıçta nefes dengesinin değişmesi, kalp atım hızının farklılaşması veya uyuşma ve karıncalanma gibi belirtilerle kendisini gösterir. Ancak bu durumun süreklilik kazanması, daha ciddi kronik hastalıklara ve bedensel tepkilere yol açabilir:

• Kronik Hastalıklar: Astım, gastrit, ülser vb.
• Kronik Ağrılar: Fibromiyalji, migren vb.
• Yeme Bozuklukları: Anoreksiya nevroza, blumia nevroza vb.
• Alerjik Reaksiyonlar: Egzama, akne vb.

Çoğu zaman bu semptomları sadece fiziksel müdahalelerle (ağrı kesici kullanmak veya yeme yasakları koymak gibi) çözmeye çalışırız. Ancak bu müdahaleler anlık kurtarıcı olsa da semptomlar bir süre sonra geri döner. Çünkü bedenimiz, dış dünyayla kurduğumuz bağdaki sorunu fark edip sağlıklı bir şekilde karşılayana kadar bu tepkileri vermeye devam eder. Gestalt Terapi yaklaşımına göre, karşılanmamış her ihtiyaç, biz onunla sağlıklı bir temas kurana kadar "şimdi ve burada"ya gelmeyi sürdürür.

Gestalt Terapi ve Temas Döngüsü Kavramı

Perls ve çalışma arkadaşları, bireylerin varoluş amacının homeostasi (dengelenme) sağlamak olduğunu savunur. Bu denge, şimdi ve burada beliren ihtiyaçların fark edilmesi ve karşılanması ile mümkündür. Karşılanmayan ve biriken ihtiyaçlar psikolojik sorunların temelini oluşturur. Bu süreç, temas döngüsü olarak adlandırılan bir aşamalar bütünüdür.

Temas Döngüsündeki Tıkanıklıklar ve Psikolojik Yansımaları

Temas döngüsünün herhangi bir aşamasında yaşanan tıkanıklıklar, ihtiyacın sağlıklı bir şekilde karşılanmasını engeller. Eğer bu engellenme hali yaşamın geneline yayılırsa, bireyde nevrotik veya duygusal sorunlar ortaya çıkar. Döngüdeki tıkanıklıklar şu şekilde tezahür eder:

1. Duyum Aşamasında Tıkanma: Duyarsızlaşma (Desensetizasyon)

Bu aşamadaki tıkanıklık, bedenle olan bağın kopmasıdır. Kişi açlık, tokluk, acı veya öfke gibi duyumlara karşı duyarsızlaşma yaşar. Alkol bağımlılığı ve yeme bozuklukları bu aşamadaki takılmanın bir sonucudur. Bedenin gerçek ihtiyacı yerine, onu uyuşturacak olanın tercih edildiği bir evredir.

2. Farkındalık Aşamasında Tıkanma: Saptırma

Kişi şimdi ve burada neye ihtiyaç duyduğunu veya çevreden ne geldiğini ayırt edemez. Saptırma mekanizması ile çevreden gelen mesajların kendisine yönelmesini engeller. Bu durum, doğal alışverişi bozan bir tür sinyal bozucu (jammer) etkisi yaratır.

3. Harekete Geçme Aşamasında Tıkanma: İçe Alma

Seçim yapma ve sorumluluk alma süreçleri kapandığında kişi, dışarıdan gelen her şeyi özümsemeden yuttuğu içe alma halindedir. Bu durumun bedensel yansımaları; mide rahatsızlıkları, verilemeyen kilolar, kronik yorgunluk ve nefes alma güçlükleri şeklinde görülebilir.

4. Hareket Aşamasında Tıkanma: Yansıtma

İhtiyaç ile eylem arasındaki boşluk, kişinin kendisinde kabul etmediği parçaları başkasına atfettiği yansıtma mekanizmasına yol açar. Başkasının size öfkeli olduğunu düşünmeniz, aslında kendi içinizdeki öfkeyi dışarıya yansıtmanızdan kaynaklanıyor olabilir.

5. Temas Aşamasında Tıkanma: Geri Döndürme

Birey, dışarıya yöneltmesi gereken enerjiyi kendisine yöneltir. Geri döndürme sonucunda tırnak yeme, yumruk sıkma veya duyguları dışarı vurmak yerine içine hapsetme gibi davranışlar gözlemlenir. Sağlıklı bir temas için enerjinin dışa yönelmesi şarttır.

6. Doyum Aşamasında Tıkanma: Kendini Seyretme

Kişi deneyimin yoğunluğunu yaşamak yerine, kendisini dışarıdan bir göz gibi izler. Kendini seyretme halinde sürekli bir kontrol duygusu hakimdir; doğallık ve rahatlama mümkün olmaz. Kişi, olduğu gibi görünmeyi bir değersizlik belirtisi olarak algılar.

7. Geri Çekilme Aşamasında Tıkanma: İç İçe Geçme

İhtiyaç doyurulduktan sonra ondan uzaklaşılamaması durumudur. İç içe geçme halinde ben ve sen ayrımı ortadan kalkar; kişi işinde veya ilişkilerinde kendisini kaybeder. Bu durum işkoliklik, bitkinlik ve kayıpları uzun süre atlatamama gibi sonuçlar doğurur.

Sonuç: Bedenin Dilini Anlamak

Bedenimiz bizimle kendi dilinde konuşur ve yaşadığımız her deneyimin merkezinde yer alır. Ona farkındalıkla kulak vermek, ne söylediğini duymak ve ihtiyaçlarımızı fark etmek, hayatımızdaki tıkanıklıkları çözmek adına atılacak en önemli adımdır.