Adet düzensizlikleri ve nedenleri

Adet Düzensizliği: Tanımı ve Normal Adet Döngüsü

Adet düzensizlikleri, kadınların jinekoloji polikliniklerine en sık başvuru yapma nedenleri arasında yer alan önemli bir sağlık sorunudur. Normal bir süreçte, rahim iç duvarı olan endometrium her ay gebelik ihtimaline karşı kalınlaşır ve gebelik oluşmadığında adet kanaması ile birlikte vücuttan atılır. Menopoz sonrası dönemde ise bu kalınlaşma ve kanama döngüsü tamamen durur.

Sağlıklı bir adet döngüsünde iki kanama arasındaki süre 21 ile 35 gün arasındadır. Kanama süresi genellikle 2 ile 8 gün sürer ve kaybedilen kan miktarı 80 ml seviyesini geçmez. Bu sınırların dışına çıkan durumlar tıbbi olarak adet düzensizliği kabul edilir.

Adet Düzensizliği Türleri ve Tanımları

Adet düzensizlikleri, kanamanın süresine, miktarına ve sıklığına göre farklı isimlerle sınıflandırılır:

• Amenore: En az 2 veya 3 ay boyunca hiç adet görememe durumudur.
• Oligomenore: Adet kanamalarının 35 günden daha seyrek aralıklarla gerçekleşmesidir.
• Polimenore: Adet kanamalarının 21 günden daha sık aralıklarla yaşanmasıdır.
• Menoraji: Kanama miktarının 80 ml'den fazla olması veya süresinin çok uzun olmasıdır.
• Metroraji: İki adet dönemi arasında meydana gelen ara kanamalardır.
• İlişki Sonrası Kanama: Cinsel ilişkiden sonraki ilk 24 saat içinde görülen kanamalardır; genellikle rahim ağzı yaraları veya enfeksiyonlara işaret eder.

Yaş Gruplarına Göre Adet Düzensizliği Nedenleri

Adet düzensizliklerinin nedenleri, kadının içinde bulunduğu yaşam dönemine göre değişkenlik göstermektedir.

1. Ergenlik Dönemi (Genç Kızlar)

İlk adet kanamasından sonraki ilk 2 yıl boyunca hormonal sistem henüz tam olgunlaşmadığı için düzensizlikler normal kabul edilebilir. Beyindeki hipotalamo-hipofizer aks geliştikçe döngü kendiliğinden düzene girer. Eğer aşırı kanama ve kansızlık yoksa, 16 yaşına kadar hormon tedavisi önerilmez. Ancak şiddetli kanamalarda düşük dozlu doğum kontrol hapları kullanılabilir ve pıhtılaşma bozuklukları araştırılmalıdır.

2. Üreme Çağındaki Kadınlar

Bu dönemdeki düzensizliklerin %90'ı yapısal bir bozukluk (myom, polip vb.) olmaksızın gelişen anormal uterin kanamalardır.

• Anovulatuar Kanamalar: Düzenli yumurtlamanın olmamasından kaynaklanır. En yaygın sebebi Polikistik Over Sendromu (PKOS)'dur. Bu hastalar genellikle kilo problemi, tüylenme artışı ve şeker hastalığı eğilimi gösterir.
• Endokrin Sorunlar: Tiroid bozuklukları (guatr), süt hormonu (prolaktin) yüksekliği ve böbrek üstü bezi sorunları döngüyü bozar.
• Organik ve Yapısal Sorunlar: Myomlar, rahim içi polipleri, rahim duvarı kalınlaşması ve nadiren endometrium kanseri kanama miktarını artırır.
• Dış Etkenler: Yoğun stres, ani kilo değişimi, aşırı egzersiz, spiral (RİA) kullanımı ve bazı doğum kontrol yöntemleri ara kanamalara yol açabilir.
• Asherman Sendromu: Zorlu kürtajlar veya doğum sonrası müdahaleler nedeniyle rahim içinde oluşan yapışıklıklar adetten kesilmeye neden olabilir.

3. Menopoz Sonrası Dönem (Postmenopozal)

Menopoz sonrası görülen her türlü kanama son derece dikkatli değerlendirilmelidir. En sık neden östrojen azalmasına bağlı atrofi (rahim duvarı incelmesi) olsa da, bu dönemdeki kanamalar endometrium kanseri riski taşıyabilir. Bu nedenle mutlaka biyopsi ile incelenmelidir.

Tanı ve Teşhis Yöntemleri

Adet düzensizliğinin kaynağını belirlemek için uzman hekimler tarafından şu tetkikler uygulanır:

Önemli Not: Kanama miktarını subjektif olarak değerlendirmek zordur; ancak bir günde 4 dolu pedden fazla kullanım veya çocuk bezi ihtiyacı duyulması, kanamanın aşırı olduğunu gösteren somut bir işarettir.