Yeme bozukluğu nedir ? Yeme bozuklukları tedavisi
Yeme bozukluğu nedir ? Yeme bozuklukları tedavisi

Yemek yeme bozuklukları sağlıksız yeme alışkanlıklarının gelişmesine neden olan bir dizi psikolojik durumdur. Yiyecek, vücut ağırlığı veya vücut şekli ile ilgili bir saplantıyla başlayabilirler.

Ağır vakalarda, yeme bozuklukları ciddi sağlık sonuçlarına neden olabilir ve tedavi edilmezse ölüme bile neden olabilir.

Yeme bozukluğu olanlarda çeşitli belirtiler olabilir. Bununla birlikte, çoğu, ağır gıda kısıtlamalarını, saklı yiyecek paketlerini veya kusma ,tıka basa yeme,veya aşırı egzersiz gibi davranışları içerir.

Yemek yeme bozuklukları herhangi bir cinsiyetten insanları herhangi bir yaşam aşamasında etkilese de, en sık ergenlerde ve genç kadınlarda bildirilir. Aslında, 20 yaşakadar olan gençlik döneminde bu gençlerin% 13'ünün en az bir defa yeme bozukluğu yaşadığı saptanmıştır.

Genel olarak bakıldığında yeme bozuklukları, blumia, anoreksiya ve tıka basa yemek beslenme şekli ile ile ilgili bir sorun gibi gözükebilir. Bu hastalıklara gelindiğinde her zaman görünenden daha fazlası vardır.

Söz konusu yeme bozukluğu olduğunda biyolojik faktörler, çevresel stres ve psikolojik bileşenler gibi bir çok neden bu rahatsızlığın gelişiminde rol alır.

Bir çok genç kız ve kadında olan yeme bozukluğu çözümlenmemiş travmanın sonucu olarak gelişir. Yeme davranışının bozukluğu çok nadiren yiyecek ve beslenme ile ilgilidir. Bir çok vaka da yiyecek ile olan yanlış ilişki travmaya olan tepki ya da var olan bir durum karşısında sahip olunamayan kontrol ile gelişir.

YEME BOZUKLUĞU NEDEN OLUR ?

Yeme bozukluklarının çeşitli faktörlerden kaynaklanabilir.

Bunlardan biri genetik faktörlerdir. Doğumda ayrılan ve farklı aileler tarafından benimsenen ikizleri içeren ikiz ve evlat edinme çalışmaları, yeme bozukluklarının kalıtsal olabileceğinin bir kanıtıdır.

Bu tür araştırmalar genellikle bir ikizin bir yeme bozukluğu geliştirmesi durumunda, diğerinin de ortalama olarak% 50 oranında gelişme olasılığına sahip olduğunu göstermiştir .

Kişilik özellikleri başka bir nedendir. Özellikle, nevrotiklik, mükemmeliyetçilik ve dürtüsellik, genellikle yeme bozukluğu gelişme riskinin yüksek olmasıyla bağlantılı üç kişilik özelliğidir .

Diğer olası nedenler arasında baskı altında hissetme (baskıya karşı töleransın düşük olması), ince ve zayıf olabilmek için kurulan hayaller , ve bu idealleri teşvik eden medyaya maruz kalma sayılabilir.

Aslında, bazı yeme bozukluklarının Batı'daki zayıflık ideallerine maruz kalmayan kültürlerde çoğunlukla var olmadığı görülmektedir .

Diğer bir sebep olan Travma , bir kadının hayatında farklı zaman, şekillerde oluşabilir ve travmanın kökeni çocukluğa kadar gidebilir. Araştırmalar çocukluk çağı travmasının, yeme bozuklukları psikopatolojisinde temel bir rol oynayan tat ve vücut imgesi algısı gibi beyin süreçlerini düzenleyen beyin yapılarını etkilediğini bulmuştur.

YEME BOZUKLUĞU ÇEŞİTLERİ

Anoreksiya Nervoza : Muhtemelen en bilinen yeme bozukluğudur.

Genellikle ergenlik döneminde veya genç erişkinlik döneminde gelişir ve erkeklerden daha fazla kadını etkileme eğilimindedir .

Anoreksiyalı insanlar, kendilerini genellikle aşırı kilolu olmasalar bile, fazla kilolu olarak görürler. Kilolarını sürekli izlemeye, belirli yiyecek türlerini yemekten kaçınma ve kalorilerini ciddi şekilde kısıtlama eğilimindedirler.

Anoreksiya nervoza'nın ortak belirtileri arasında :

Benzer yaş ve boydaki insanlara kıyasla oldukça zayıf
Çok sınırlı yeme düzenleri
Kilo almamak için, kilo almaktan kaçınmak için ağır kilo alma veya kalıcı davranışlar yapma korkusu
Sağlıklı bir kiloyu korumak için acımasız bir incelik ve isteksizlik arayışı
Vücut ağırlığının veya algılanan vücut şeklinin benlik saygısı üzerindeki ağır etkisi
Ciddi derecede zayıf olduğunun inkar edilmesi de dahil olmak üzere çarpıtılmış bir beden imgesi
Obsesif kompulsif belirtiler

de sıklıkla mevcuttur.

Örneğin, anoreksiyalı birçok insan, genellikle gıda hakkında sürekli düşüncelerle meşgul olur ve bazıları takıntılı olarak yemek tarifleri veya istifçi şekilde yiyecekleri toplayabilir.

Bu tür bireyler aynı zamanda toplumda yemek yemekte zorlanabilir ve çevrelerini kontrol etme ve kendiliğinden olma yeteneklerini sınırlama konusunda güçlü bir istek duyuyor olabilir.

Anoreksiya iki alt tipte sınıflandırılmıştır - kısıtlayıcı tip ve tıkınırcasına yeme ve tasfiye türü .

Kısıtlayıcı tipi olan kişiler, sadece diyet, oruç tutma veya aşırı egzersiz yaparak kilo verirler.

Binge yeme ve kusma türüne sahip kişiler, çok miktarda yiyeceğin üzerine gelebilir veya çok az yiyebilir. Her iki durumda da, yemek yedikten sonra kusma, müshil veya diüretik kullanma veya aşırı egzersiz gibi aktivitelerle yemekten temizlenirler.

Anoreksiya vücuda çok zarar verebilir. Zamanla, onunla birlikte yaşayan bireyler kemiklerinin inceltme, kısırlık, kırılgan saç ve tırnakların ve vücudunun her tarafında ince bir saç tabakasının büyümesini yaşayabilir .

Ağır vakalarda, anoreksi kalp, beyin veya çok organ yetmezliği ve ölümle sonuçlanabilir.

2. Bulimia nervoza : Bulimia nervoza bir başka iyi bilinen yeme bozukluğudur.

Anoreksi gibi, bulimia da ergenlik döneminde ve erken erişkinlik döneminde gelişme eğilimindedir ve erkekler arasında kadınlardan daha az yaygın görünmektedir .

Bulimia olan insanlar sıklıkla belirli bir süre içerisinde alışılmadık derecede büyük miktarlarda yiyecek yerler.

Her tıkınırcasına yeme bölümü genellikle kişi acı dolu hale gelinceye kadar devam eder. Bir tıkınma sırasında, kişi genellikle yemek yemeyi durduramayacağını veya ne kadar yediklerini kontrol edemediğini hisseder.

Aşırı yeme her tür gıdada olabilir, ancak en çok kişinin normalde kaçınacağı gıdalarla ortaya çıkar.

Bulimia olan kişiler daha sonra tüketilen kalorileri telafi etmek ve bağırsak rahatsızlığını gidermek için kusarak veya müshil gibi laksatifler kullanarak gıdadan temizlenmeye çalışırlar.

Yaygın temizleme davranışları arasında zorla kusma, açlık, müshil, diüretikler, lavmanlar ve aşırı egzersiz sayılabilir.

Semptomlar, anoreksiya nervozadaki fazla yiyen veya gıdadan temizleyen alt tiplere çok benzer görünebilir. Bununla birlikte, bulimi olan bireyler genellikle kilolu olmak yerine nispeten normal bir kiloda kalırlar.

Bulimia nervoza'nın ortak semptomları arasında :

Kontrol eksikliği hissi ile tekrarlayan aşırı yeme bölümleri
Kilo alımını önlemek için tekrarlayan uygunsuz gıdadan temizlenme davranışlarının bölümleri
Vücut şekli ve ağırlığından aşırı derecede etkilenen benlik saygısı
Normal kilo almasına rağmen kilo alma korkusu
Buliminin yan etkileri iltihaplı ve boğaz ağrısı, şişmiş tükürük bezleri, aşınmış diş minesini, diş çürümesini, asit geri akışını, bağırsak tahrişini, şiddetli dehidrasyon ve hormonal rahatsızlıkları içerebilir .

Ciddi durumlarda, bulimia ayrıca sodyum, potasyum ve kalsiyum gibi elektrolit seviyelerinde dengesizlik yaratabilir. Bu, felç veya kalp krizine neden olabilir.

3. Aşırı - Tıkanırcasına Yeme Bozukluğu ( Binge ) : Aşırı yeme bozukluğu, özellikle Amerika Birleşik Devletleri'nde en yaygın yeme bozukluğudur. Genellikle ergenlik döneminde ve erken yetişkinlik döneminde başlar.

Bu bozukluğu olan kişilerde bulimiye veya anoreksi alt tipini yiyenlere benzer belirtiler vardır.

Örneğin, nispeten kısa sürede alışılmadık derecede büyük miktarlarda yiyecekleri yerler ve binge(tıkanırcasına yeme ) sırasında kontrol eksikliği hissederler.

Binge yeme bozukluğu olan kişiler, kalorileri kısıtlamaz veya kusma veya aşırı egzersiz gibi gıdadan temizlenme davranışları kullanmazlar.

Binge yeme bozukluğunun sık görülen semptomları arasında :

Aç hissetmemekle birlikte, büyük miktarlarda yiyecekleri hızlı, gizli ve rahatsız olana kadar tüketmek
Tıkanırcasına yeme bölümlerinde kontrol eksikliği hissi
Tıkanırcasına yeme davranışını düşünürken utanç, iğrenme veya suçluluk gibi sıkıntı duyguları
Binge i telafi etmek için kalori kısıtlaması, kusma, aşırı egzersiz veya müshil veya idrar söktürücü kullanım gibi temizleme davranışlarının kullanılmaması
Binge yeme bozukluğu olan kişilerde genellikle aşırı kilo veya obezite vardır. Bu, kalp hastalığı, felç ve tip 2 diyabet gibi fazla kilolara bağlı tıbbi komplikasyon risklerini artırabilir (11 Kaynak).

Binge yeme bozukluğu olan kişiler düzenli ve kontrolsüz bir şekilde kısa sürede büyük miktarda yiyecek tüketmektedirler. Diğer yeme bozukluğu olan kişilerin aksine, gıdadan temizlenmezler.

4. Pika : Pika, yiyecek olarak kabul edilmeyen şeyleri yemeyi içeren başka bir yeme bozukluğudur.

Pika olan bireyler, buz, kir, toprak, tebeşir, sabun, kâğıt, saç, bez, yün, çakıl taşları, çamaşır deterjanı veya mısır nişastası gibi gıda dışı maddeleri yerler.

Pika erişkinlerde, çocuklarda ve gençlerde görülebilir. Bununla birlikte, bu bozukluk en sık çocuklarda, hamile kadınlarda ve zihinsel engelli bireylerde görülür .

Pika olan kişilerde zehirlenme, enfeksiyon, bağırsak yaralanmaları ve beslenme yetersizliği riski daha yüksek olabilir. Yutulan maddelere bağlı olarak, pika ölümcül olabilir.

Bununla birlikte, pika olarak kabul edilmek için, gıda dışı maddelerin tüketilmesi, birinin kültürünün veya dininin normal bir parçası olmamalıdır. Ayrıca, bir kişinin akranları tarafından sosyal olarak kabul edilebilir bir uygulama olarak kabul edilmemelidir.

5. Ruminasyon Bozukluğu : Ruminasyon bozukluğu yeni tanınan başka bir yeme bozukluğudur.Besin yutulduktan ve kısmen sindirildikten sonra, tiksinme ya da bulantı gibi bir neden olmaksızın kişinin yemeği tekrar ağzına getirmesi ve yeniden çiğnemesi olarak tarif edilmiştir.

Bu ruminasyon tipik olarak yemekten sonraki ilk 30 dakika içinde gerçekleşir. Reflü gibi tıbbi durumların aksine, isteğe bağlıdır

Bu hastalık bebeklik, çocukluk veya yetişkinlik döneminde gelişebilir. Bebeklerde 3-12 aylık yaşta gelişme eğilimindedir ve genellikle kendi kendine kaybolur. Durumu olan çocuklar ve yetişkinler genellikle bunu çözmek için tedavi gerektirir.Bebeklerde çözülmezse, ruminasyon bozukluğu kilo kaybına ve ölüme neden olabilir.

6. Kaçıngan / Kısıtlı Gıda Alım Bozukluğu : Kaçıngan / kısıtlayıcı gıda alımı bozukluğu (KKGAB) eski bir bozukluk için yeni bir isimdir.

Bu terim, daha önce 7 yaşın altındaki çocuklar için ayrılan bir teşhis olan "bebeklik ve erken çocuklukta beslenme bozukluğu" olarak bilinen terimin yerini almıştır.

Her ne kadar KKGAB genellikle bebeklik döneminde veya erken çocukluk döneminde gelişse de, yetişkinliğe devam edebilir. Dahası, erkekler ve kadınlar arasında eşit derecede yaygındır.

Bu bozukluğu olan kişiler, yemeğe olan ilgisinin yetersiz olması ya da belirli koku, tat, renk, doku veya sıcaklıklarından hoşnutsuzluk nedeniyle yemeğe maruz kalamazlar.

KKGAB ortak semptomları aşağıdakileri içerir :

Kişinin yeterli miktarda kalori veya besin almasını önleyen yiyecek alımından kaçınılması veya sınırlandırılması
Başkalarıyla yemek yeme gibi normal sosyal işlevlere müdahale eden beslenme alışkanlıkları
Kilo kaybı veya yaş ve boy için zayıf gelişme
Besin eksiklikleri veya takviye veya tüp beslemesine bağımlılık
KKGAB nin , küçük çocuklarda seçici yeme veya yaşlı erişkinlerde düşük gıda alımı gibi normal davranışların ötesine geçtiğine dikkat etmek önemlidir.

YEME BOZUKLUKLARINDA TEDAVİ - PSİKOTERAPİ

Yeme Bozukluklarında Tedavi uzman bir pskolog ile psikoterapi süreci şeklinde gerçekleşir., .Tek bir psikoterapi yaklaşımından çok bir çok yaklaşımın bir araya gelmesi ile yeme bozukluğu yaşayan kişiye yardım etmek mümkündür.Yeme boukluğu yaşayan kişinin işbirliği ile birlikte aile terapisi de yeme bozukluğundaki tedavi sürecinin bir parçasıdır. Genellikle uygulanan psikoterapi yöntemleri Bilişsel Davranışçı Terapi ve EMDR Terapisidir. Özellikle geçmiş travmatik deneyimler mevcutsa (Duygusal taciz, zorbalığa maruz kalma,cinsel istismar,ailede ihmal vb) EMDR terapisi son derece etkili bir yöntem olabilmektedir.

Sonuçta altta yatan travma çözüldüğünde, bireyin yiyecek ile ilişkili negatif davranışı, tutumu ve dürtüsü azalır. Aynı zamanda terapi süreci travmatik zorlukları aşarak başa çıkma yöntemlerin artmasına, iyileşmenin ve yeni bir geleceğe olan adımdır.


İzmir Psikoloji uzmanlarına ulaşmak icin tıklayın!