WHICH PARTS OF THE EYE CAN BE TRANSPLANTED?
- Mevcut tıp teknolojisinde bütünsel göz nakli, optik sinir liflerinin tekrar bağlanmasının imkansız olması nedeniyle henüz gerçekleştirilememektedir.
- Halk arasında göz nakli olarak bilinen işlem aslında kornea naklidir ve bu yöntemle hasarlı doku değiştirilerek görme yetisi başarıyla geri kazandırılmaktadır.
- Güncel tıbbi araştırmalar, özellikle sarı nokta hastalığı gibi durumlar için kök hücre temelli retina hücre nakilleri ve farklı göz dokusu uygulamaları üzerine yoğunlaşmaktadır.
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Göz Nakli Hakkında Bilmeniz Gerekenler: Mitler ve Gerçekler
Kamuoyunda sıkça duyulan "göz nakli" terimi, genellikle yanlış anlaşılan bir tıbbi prosedürdür. Mevcut tıp biliminde tüm gözün bir bütün olarak nakledilmesi henüz mümkün değildir. Bir hasta "göz nakli" olduğunu belirttiğinde, aslında gözün en ön kısmında bulunan şeffaf tabakanın, yani kornea dokusunun nakli kastedilmektedir.
Bütünsel Göz Nakli Neden Yapılamaz?
Göz, beyne optik sinir aracılığıyla bağlanan son derece karmaşık bir organdır. Optik sinir, gözden gelen görsel sinyalleri beyne ileterek görüntü oluşmasını sağlar. Bu sinir yapısı, kafa boşluğu içindeki en geniş noktasında bile bir inçin beşte birinden daha az bir genişliğe sahiptir.
Buna rağmen, optik sinir bir milyondan fazla küçük sinir lifinden oluşur ve yapısal olarak fiber optik bir kabloya benzer. Bu sinir lifleri bir kez kesildiğinde, tekrar birbirine bağlanmaları imkansızdır. Bir cerrah gözü yuvasına yerleştirebilse bile, göz optik sinir üzerinden beyne sinyal iletemeyeceği için görme işlevi gerçekleşmeyecektir.
Kornea Nakli: Görme Yetisini Geri Kazandıran Prosedür
Bütünsel göz naklinin aksine, kornea nakli bir asırdan fazla süredir başarıyla uygulanan bir yöntemdir. Net bir görüş için sağlıklı ve şeffaf bir kornea tabakası şarttır. Kornea; hastalık veya yaralanma sonucu şişebilir, skar (yara izi) dokusu oluşturabilir veya düzensiz bir şekil alabilir.
Kornea nakli (keratoplasti) operasyonunda şu süreçler izlenir:
- Hasarlı veya sağlıksız kornea dokusu cerrahi olarak çıkarılır.
- Donörden alınan sağlıklı ve şeffaf kornea dokusu yerine yerleştirilir.
- Bu işlem sayesinde, korneadaki şekil bozuklukları veya bulanıklıklar giderilerek görme kalitesi artırılır.
Diğer Oküler Nakil Türleri ve Gelecek Teknolojileri
Kornea nakli en yaygın uygulama olsa da, gözle ilgili farklı doku nakilleri de mevcuttur. Tıp dünyasındaki diğer uygulamalar şunlardır:
- Kirpik Nakli: Başarıyla uygulanabilen bir işlem olsa da skar riski taşıdığı için kozmetik amaçlı önerilmemektedir.
- Amniyotik Membran Nakli: Sklera veya konjonktiva bozukluklarında, yüzey dokularının iyileşmesini ve yenilenmesini sağlamak amacıyla kullanılır.
- Göz Kapağı ve Gözyaşı Kanalı Nakli: 2010 yılında Fransız doktorlar, genetik bozukluğu olan bir hastaya tam yüz nakli kapsamında bu dokuları başarıyla nakletmiştir.
Retina Hücre Nakli ve Kök Hücre Çalışmaları
Güncel araştırmalar, hasarlı retina hücrelerinin sağlıklı nakillerle değiştirilmesine odaklanmaktadır. Klinik deneyler, insan kök hücrelerinin laboratuvar ortamında retina pigment epiteli (RPE) hücrelerine dönüştürülebileceğini kanıtlamıştır. Yakın gelecekte beklenen RPE nakilleri, özellikle makula dejenerasyonu (sarı nokta hastalığı) ve Stargardt hastalığı olan bireyler için umut verici bir gelişmedir.
Op. Dr. Ahmet UMAY
Bristol University / Ophthalmology Section
United Kingdom
Kaynak: Eyesmart
Görsel: Mayo Foundation for Medical Education
