Sosyal İnsan

Sosyal İnsan ve İletişim Eksikliği

Günümüzde pek çok birey, sosyal ortamlarda kendini ifade etmekte zorlanmakta ve iletişim eksikliği yaşamaktadır. Bir ortama girdiğinizde başkaları akıcı bir şekilde konuşurken sizin birkaç kelime bile edememeniz, aslında yaygın bir durumdur. Bu durum kalıcı bir sorundan ziyade, belirli tekniklerle giderilebilecek bir sosyal beceri eksikliğidir.

Etkili İletişim İçin Temel Teknikler

Sosyal etkileşimi güçlendirmek ve daha sağlıklı bağlar kurmak için geliştirilen bazı temel yöntemler bulunmaktadır. Bu teknikler, iletişimdeki tıkanıklıkları aşmanıza yardımcı olur.

1. Konum Değiştirme Yöntemi

Benzer uygulamalar her zaman benzer sonuçları doğurur. Eğer bir iletişim yöntemi sorunu çözmüyorsa, o yöntemi sürdürmek durumu daha da kötüleştirebilir. Bu noktada konum değiştirmek gerekir. Yani, sürekli konuşan (kaynak) konumundaysanız dinleyen (alıcı) konumuna geçmeli; pasif bir alıcıysanız aktif bir kaynak rolünü üstlenmelisiniz.

2. Doğru İletişim ve Dürüstlük

Kendini ifade etmenin en kısa yolu dürüstlüktür. İbn-i Sina’nın belirttiği gibi: "Konuştuğunuzda daima doğruyu söyleyin, ama her doğruyu her yerde söylemeyin." Doğruyu, doğru zamanda ve doğru biçimde ifade etmek, iletişimin altın kuralıdır.

3. Paralel İletişim Kurma

İnsanlar genellikle kendilerine benzeyen kişilerden hoşlanırlar. Benzerliklere odaklanmak yakınlaşmayı, farklılıklara odaklanmak ise çatışmayı getirir. Paralel iletişim, iki temel yaklaşımla ele alınır:

• Algı Kanalları: İnsanlar dokunsal, görsel ve işitsel olarak üç tipe ayrılır. Görsel birine görsellikle, dokunsal birine ise fiziksel bir temasla (sırt sıvazlama gibi) yaklaşmak paralel iletişim kurmanızı sağlar.
• Transaksiyonel Analiz: İnsan kişiliği; Anne-Baba, Yetişkin ve Çocuk olmak üzere üç alt benlikten oluşur. Sağlıklı bir iletişim için her iki tarafın da Yetişkin benlik durumunu kullanması beklenir.

İletişimde Dil ve Tutum Yönetimi

İletişimin kalitesini belirleyen en önemli unsurlardan biri, kullanılan dil ve sergilenen tutumdur.

• Doğru Dili Kullanma: Yerine göre ben dili, sen dili, biz dili veya ego geliştirici dil tercih edilmelidir.
• Problemi Karşınıza Alın: İnsanlarla çatışmak yerine soruna odaklanın. Kişiyi değil, davranışı eleştirin. Örneğin; "Öfkelenmen normal ama kapıya vurman uygun değil" diyerek duyguyu kabul edip davranışa sınır getirin.
• Uzlaşmacı Olun: Sertlik kırılmaya, aşırı yumuşaklık ise ezilmeye yol açar. Esneklik ve tolerans, çatışmaları önleyen en büyük güçtür.

Güvenli Tutumun Önemi

Psikolojideki karşılıklılık ilkesine göre, biz nasıl davranırsak karşı taraftan öyle tepki alırız. Mevlana’nın dediği gibi, dünya bir dağ gibidir ve ne gönderirseniz size onu geri yansıtır.

1. Saldırgan Tutum: Başkalarının haklarını ihlal eder, cezalandırıcıdır.
2. Çekingen Tutum: Haklarından feragat eder, sınırlarını koruyamaz.
3. Atılgan (Güvenli) Tutum: Hem kendi hem de başkasının haklarına saygılıdır; dürüst ve duyarlıdır.

İletişimi Güçlendiren Diğer Faktörler

• Odaklanma: İnsan beyni aynı anda iki işi tam olarak yapamaz. Birisiyle konuşurken sadece o konuya yoğunlaşın.
• Öfke Kontrolü: Öfke, düşünme yetisini zayıflatır. Kızgınken iletişim kurmak yerine soğukkanlı olmayı bekleyin.
• Yargılamama: Hata bulmak yerine çare bulun. Duygularınızı ifade edin ancak karşı tarafı suçlamaktan kaçının.

K.O.D. Tekniği: Kabul, Onay, Değer

İletişimin özü, çevremize verdiğimiz mesajlarda gizlidir. K.O.D. tekniği şu üç temel üzerine kuruludur:

• Kabul: İnsanları olduğu gibi kabul etmek, onların benzersizliğine saygı duymaktır.
• Onay: Olumlu davranışları takdir etmek, kişiyi iyi işler yapmaya teşvik eder.
• Değer: Her insan kendini özel hissetmek ister. Saygı göstermek ve değer vermek, sağlıklı ilişkilerin temelidir.

Sürdürülebilir İletişim ve İlgi

İletişim, her iki tarafın da yarar sağladığı (kazan/kazan) bir süreç olmalıdır. İnsanların en temel ihtiyaçlarından biri ilgi görmektir. İlgi görmenin tek yolu ise ilgi göstermektir. Sıradanlıktan kaçınarak, küçük jestlerle (teşekkür, davet, mesaj) iletişimi canlı tutmak, sosyal başarının anahtarıdır.