ŞİZOFRENİ HASTALARINDA İÇSELLEŞTİRİLMİŞ DAMGALANMA İÇGÖRÜ & TEDAVİYE UYUMLA İLİŞKİSİ
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Şizofreni ve İçselleştirilmiş Damgalanma Kavramı
Toplumda ruhsal hastalıklara yönelik geliştirilen damgalama eylemi, en yoğun şekilde şizofreni hastaları üzerinde görülmektedir. Hastalar, toplumun bu olumsuz tutumlarını zamanla benimseyerek içselleştirilmiş damgalanma sürecine girmektedir. Bu durum; değersizlik hissi, düşük benlik saygısı, utanç ve sosyal geri çekilme gibi ciddi psikososyal sorunları beraberinde getirmektedir.
İçselleştirilmiş damgalanma, yalnızca hastanın ruhsal durumunu etkilemekle kalmaz; aynı zamanda psikiyatrik tedaviye katılımı ve tedavinin sürdürülebilirliğini de olumsuz yönde etkiler. Bu bilimsel çalışmada, şizofreni tanısı almış bireylerde damgalanma düzeyleri ile tedavi uyumu arasındaki ilişkinin derinlemesine incelenmesi amaçlanmıştır.
Araştırmanın Metodolojisi ve Uygulanan Ölçekler
Çalışma, Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalı bünyesindeki polikliniklere başvuran, DSM-IV tanı ölçütlerine göre şizofreni tanısı konulmuş 46 hasta üzerinde gerçekleştirilmiştir. Araştırma kapsamında verilerin toplanması için aşağıdaki klinik ölçekler kullanılmıştır:
- PANSS: Pozitif ve Negatif Sendrom Ölçeği
- RHİDÖ: Ruhsal Hastalıklarda İçselleştirilmiş Damgalanma Ölçeği
- İUÖ: İlaç Uyum Ölçeği
- İçgörü Değerlendirme Formu: İçgörünün üç bileşenini ölçen yapılandırılmış form
Elde edilen verilerin istatistiksel analizleri SPSS 16 yazılımı kullanılarak titizlikle tamamlanmıştır.
Araştırma Bulguları ve İstatistiksel Veriler
Yapılan Pearson Korelasyon analizleri sonucunda, RHİDÖ toplam puanı ile İUÖ toplam puanı arasında doğrudan bir ilişki saptanmamıştır. Ancak, içselleştirilmiş damgalanmanın klinik belirtilerle olan ilişkisi dikkat çekicidir. Bulgular aşağıdaki tabloda özetlenmiştir:
| Değişken 1 | Değişken 2 | İlişki Durumu |
|---|---|---|
| RHİDÖ Toplam Puanı | PANSS Toplam Puanı | Pozitif Yönlü İlişki |
| RHİDÖ Toplam Puanı | Pozitif Belirtiler | Pozitif Yönlü İlişki |
| RHİDÖ Toplam Puanı | Genel Psikopatoloji | Pozitif Yönlü İlişki |
| İlaç Uyumu (İUÖ) | İçgörü Düzeyi | Anlamlı İlişki |
Analiz sonuçlarına göre, daha önce intihar girişimi olan hastaların içselleştirilmiş damgalanma puanları anlamlı derecede yüksek bulunmuştur. Ayrıca, hastalığın başlangıcından itibaren tedavisiz geçen süre uzadıkça, damgalanmanın içselleştirilme düzeyinin arttığı gözlemlenmiştir.
Klinik Yorum ve Tedaviye Yönelik Öneriler
Şizofreni hastalarında içselleştirilmiş damgalanma; özellikle depresyon ve anksiyete gibi psikopatolojik belirtilerle doğrudan ilişkilidir. İntihar girişimi öyküsü olan hastaların bu durumu daha yoğun yaşaması, klinik tablonun ağırlığıyla bağlantılıdır. Tedavisiz geçen sürenin uzaması ise iyileşme sürecini sekteye uğratarak damgalanma hissini şiddetlendirmektedir.
Tedavi Uyumunda İçgörünün Rolü
Araştırma verileri, şizofreni tedavisinde kritik bir öneme sahip olan tedavi uyumunu belirleyen temel faktörün içgörü olduğunu göstermektedir. İçgörü eksikliği, hastaların tedaviye katılımını zorlaştıran en önemli engeldir. Bu bağlamda şu stratejiler geliştirilmelidir:
- İçgörüyü Artırma: Hastaların hastalıklarını tanımalarına yönelik müdahaleler tedavi uyumunu doğrudan artırabilir.
- Semptom Yönetimi: Psikopatolojik belirtilerin etkin tedavisi, içselleştirilmiş damgalanmanın azalmasına yardımcı olabilir.
- Erken Müdahale: Tedavisiz geçen sürenin kısaltılması, hastanın sosyal kimliğini koruması açısından kritiktir.
Kaynakça:
- Baier, M. (2010). Insight in Schizophrenia: A Review. Current Psychiatry Reports.
- Byrne, P. (2001). Psychiatric stigma. The British Journal of Psychiatry.
- Freudenreich, O., et al. (2004). Attitudes of schizophrenia outpatients towards psychiatric medications. Journal of Clinical Psychiatry.
- Ritsher, J.B., et al. (2003). Internalized stigma of mental illness. Psychiatry Research.
