İLK ATAK PSİKOZ HASTALARINDA NÖROPSİKOLOJİK DEĞERLENDİRMELER
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
İlk Atak Psikoz (İAP): Klinik Değişkenler ve Bilişsel Performans Analizi
İlk atak psikoz (İAP), erken yaşlarda ortaya çıkan ve birçok sosyodemografik ile klinik değişkenin etkileşimiyle şekillenen kritik bir süreçtir. Bu süreçte hastalar sadece psikotik belirtilerle değil, aynı zamanda ciddi bilişsel ve işlevsel bozulmalarla da karşı karşıya kalabilmektedir. Yapılan bu çalışma; ilk psikotik atağı tetikleyen çevresel etkenleri, madde kullanım öyküsünü ve bilişsel yetilerdeki değişimleri bilimsel veriler ışığında incelemektedir.
Araştırmanın Amacı ve Kapsamı
Çalışmanın temel amacı, ilk kez psikotik atak geçiren bireylerde sosyodemografik değişkenlerin, alkol/madde kullanımının ve travmatik yaşam olaylarının psikoz gelişimindeki rolünü belirlemektir. Bunun yanı sıra, hastalığın bu erken evresinde bilişsel işlevlerde meydana gelen bozulmaların düzeyi ve niteliği araştırılmıştır.
Yöntem ve Değerlendirme Araçları
Araştırma kapsamında 60 İlk Atak Psikoz (İAP) hastası ve 60 sağlıklı gönüllüden oluşan bir kontrol grubu oluşturulmuştur. Grupların klinik ve psikososyal durumlarını ölçmek amacıyla şu ölçekler kullanılmıştır:
- Bilişsel Değerlendirme: Nöropsikolojik Test Bataryası.
- Psikososyal Etkenler: Çocukluk Çağı Ruhsal Travma Ölçeği (CTQ), Sosyal Çevre Ölçüm Aracı ve Yaşam Olayları Ölçeği.
- Alışkanlıklar: Tütün, Alkol ve Madde/Esrar Kullanım Ölçekleri.
- Klinik Durum (Hasta Grubu): Pozitif ve Negatif Sendrom Ölçeği (PANSS), Young Mani Belirtileri ve İçgörü Ölçeği.
Klinik ve Sosyodemografik Bulgular
İlk atak psikoz hastaları ile sağlıklı kontrol grubu kıyaslandığında, birçok değişken açısından istatistiksel olarak anlamlı farklar tespit edilmiştir. Öne çıkan klinik değişkenler şunlardır:
| Değişken Kategorisi | Önemli Klinik Bulgular |
|---|---|
| Kişisel Geçmiş | Son bir yıl içindeki yaşam olayları, adli öykü, OKB öyküsü |
| Genetik Faktörler | 1. derece akrabada şizofreni veya psikoz öyküsü |
| Diğer Etkenler | Doğum mevsimi ve intihar girişimi öyküsü |
Bilişsel İşlevlerdeki Bozulmalar
Araştırma sonuçları, ilk atak psikoz hastalarının sağlıklı bireylere oranla belirli alanlarda çok daha belirgin bilişsel işlev bozukluğu yaşadığını kanıtlamıştır. Özellikle şu alanlarda gerileme saptanmıştır:
- Sözel Bellek ve Çalışma Belleği
- Dikkat ve İşlem Hızı
- Yürütücü İşlevler
Sonuç
Şizofreninin en temel belirti kümelerinden biri olan bilişsel işlev bozulması, hastalığın kronikleşmiş evrelerinden ziyade, henüz ilk psikoz atağının ortaya çıktığı başlangıç döneminde de mevcuttur. Bu durum, erken teşhis ve müdahale süreçlerinde bilişsel rehabilitasyonun önemini bir kez daha ortaya koymaktadır.
Anahtar Sözcükler: İlk psikotik atak, prodrom, nöropsikolojik testler.
Kaynakça:
- Yung AR, McGorry PD. (1996). The prodromal phase of first episode psychosis. Schizophr Bull.
- Yung AR, ve ark. (2003). Psychosis prediction 12-month follow up of a high-risk group. Schizophr Res.
