Self Mutilasyonun Klinik Alanda İncelenmesi
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Self Mutilasyon (Kendine Zarar Verme) Nedir?
Self mutilasyon, bireyin intihar amacı gütmeksizin kendi vücut dokularına bilinçsizce zarar vermesi olarak tanımlanan ciddi bir psikotik rahatsızlıktır. Genellikle şizofreni ve psikoz hastalarında gözlemlenen bu durum; kendini kesme, göz dokusuna zarar verme veya organ yaralama gibi çeşitli patolojik örüntülerle ortaya çıkar. Klinik bir vaka olarak kabul edilen bu bozuklukta, bireyin fiziksel bütünlüğünü bozucu eylemleri temel belirleyicidir.
Self Mutilasyonun Psikolojik Nedenleri ve Riskleri
Bu davranış bozukluğu, bir nevi intihar girişimi olarak da nitelendirilebilir ve bu bireylerde ölüm riski oldukça yüksektir. Hipotezlere göre; bireyler intihar düşüncelerini pasifize etmek amacıyla vücutlarını yaralamaktadır. Davranışın altında yatan temel motivasyonlar şunlardır:
- Bilinçdışında yatan suçluluk hissiyatı ile kendini cezalandırma isteği.
- Biriken öfkenin dışa vurumu.
- Duygusal ve psikolojik acının fiziksel boyuta taşınarak dış dünyaya yansıtılması.
Önemli Not: Zarar verme eylemi gerçekleştikten sonra vücutta endorfin salınımı meydana gelir ve bu durum bireyde geçici bir rahatlama hissi uyandırır.
Self Mutilasyon Davranışlarının Sınıflandırılması
Favazza ve Rosenthal (1993) tarafından yapılan çalışmaya göre, kendine zarar verme davranışları üç ana grupta incelenmektedir:
| Kategori | Özellikleri | Örnek Davranışlar |
|---|---|---|
| Yüzeysel / Hafif Derece | Hafif doku hasarı, tekrarlayıcı özellik. | Deriyi kesmek, yakmak, yakıcı madde dökmek. |
| Stereotipik | Düzenli seyreden, sembolik anlam içermeyen eylemler. | Kafayı bir yere vurma, kendini ısırma. |
| Majör | Nadir görülür, vücut bütünlüğünü bozan ağır hasarlar. | Organ kesme, kendine cerrahi müdahale etme. |
Özel Formlar: Oküler ve Genital Self Mutilasyon
Oküler Self Mutilasyon: Göz çevresine ve doğrudan göze uygulanan şiddeti kapsar. Bireyin gözünü çıkarmasına kadar ilerleyebilen bu durum, özellikle psikoz ve şizofreni vakalarında sıkça görülür.
Genital Self Mutilasyon:
- Erkeklerde: Geniş bir yelpazede görülür ve olguların çoğunda psikotik rahatsızlıklar eşlik eder.
- Kadınlarda: Daha çok kültürel bağlamda, Afrika ve Avustralya'daki bazı kabilelerde gözlemlenmiştir.
Tedavi ve İyileşme Süreci
Self mutilasyon vakalarında başarılı bir sonuç elde etmek için psikiyatrist ve cerrahi branşların iş birliği yapması zorunludur. Tedavi süreci stratejik olarak üç aşamada yönetilir:
- Erken Dönem: İlk başvuru anıdır. Hastanın psikotik atakları kontrol altına alınmalı ve ajitasyon dengelenmelidir.
- Cerrahi Sonrası Dönem: Fiziksel müdahale sonrası hastaya güven duygusu kazandırılmalı, yoğun emosyonel destek sağlanmalıdır.
- Taburcu Dönemi: Durumu değişken olan hastalar klinik ortamda tutulmalıdır. Stabil hastalar için bireysel terapiler, aile görüşmeleri ve ilaç dozaj ayarlamaları planlanmalıdır.
Sonuç olarak, nadir görülen bu rahatsızlığın uzun dönemli kontrolü için sosyal ve duygusal destek mekanizmalarının işletilmesi, psikozun dengelenmesi açısından hayati önem taşımaktadır.
KAYNAKÇA
- Annagür, B. & Tamam, L. (2011). Erkek Genital Self-Mutilasyon: Bir Psikotik Bozukluk Olgusu, Selçuk Üniversitesi Tıp Dergisi; 27(4): 240-241.
- Kamberyan ve ark. (2002). Bir genital self-mutasyon olgusu, Düşünen Adam Dergisi; 15(2): 108-112.
- Ocak ve ark. (2013). Kendini kesme şeklinde olan kendine zarar verme olgusu, Yeni Tıp Dergisi; 30(1): 101-103.
