Evlilik çatışmalarında kültürel yapımızın rolü

Evlilik Çatışmalarında Kültürel Yapı ve Eş Seçimi

Evlilik süreci, henüz başlangıç aşamasında kendi içinde bir ironi barındırmaktadır. Eş adayı aranırken genellikle fiziksel görünüş, maddi durum ve sosyo-ekonomik statü gibi kriterler ön plana çıkarılmaktadır. Muhafazakar kesimde ise bu kriterler yerini maneviyat, ahlak ve dini hassasiyet gibi daha soyut kavramlara bırakmaktadır. Ancak bu süreçte en çok ihmal edilen konuların başında adayın kişilik yapısı, kültürel birikimi ve hayatı nasıl anlamlandırdığı gelmektedir.

Beklentiler ve Çatışmaların Temel Kaynağı

Evlilikte yaşanan sorunların temelinde, eşlerin birbirlerinden kendileri gibi düşünmelerini ve davranmalarını beklemeleri yatar. Farklı karakter özelliklerine sahip bireylerin bu beklentisi karşılanmadığında, anlaşılamazlıklar ve çatışmalar kaçınılmaz hale gelir. Bu noktada sürece ailelerin de dahil olması, küçük sorunların bile içinden çıkılmaz bir hal almasına neden olmaktadır. Eşlerin yaşadıkları olumsuzlukları ailelerine aşırı yansıtmaları, çözüm yerine süreci daha da zorlaştırmaktadır.

Türk Toplumunda Aile Bağları ve Müdahale Sorunu

Toplumumuzda aile bağları, ebeveynlerin çocukları üzerindeki rollerini onlar yetişkinliğe erişse dahi sürdürmek istemeleri nedeniyle bazen sınırları aşabilmektedir. 40 yaşına gelmiş bir bireyin kararlarına müdahale etme isteği, otoriteyi kaybetmeme ve saygınlık elde etme çabası olarak karşımıza çıkar. Yaklaşık 50 yıl önce sorun teşkil etmeyen bu durum, günümüzün bireyselcilik ve özgürlük kavramlarıyla şekillenen modern yaşamında ciddi krizlere yol açmaktadır.

Geleneksel ve Modern Anlayış Arasındaki Denge

Evliliklerde ne eski anlayıştaki gibi gençler tamamen pasifize edilmeli ne de aile bağları tamamen koparılmalıdır. İdeal olan, gençlerin özerk bir yapı içerisinde ailelerine karşı sorumluluklarını koruyarak kendi hayatlarını idame ettirebilmeleridir. Ailelerin destek olma amacı taşıyan müdahaleleri, genellikle çiftin ilişkideki rolünü pasifize ederek olayların kontrollerinden çıkmasına neden olur. Bu durum, nişanlılık veya evlilik sürecinin erkenden sonlanmasıyla sonuçlanabilmektedir.

Nişanlılık ve Evlilik Sürecindeki Somut Sorunlar

Nişanlılık döneminde eşya ve hazırlık süreçlerinde ailelerin aşırı müdahalesi, çiftlerin yetki alanını kısıtlamaktadır. Evliliğin ilk yıllarında yaşanan doğal çatışmalar ailelere yansıtıldığında ise durum daha karmaşık bir hal alır. Ailelerin çocuklarına verdikleri hatalı telkinler şu şekilde gruplandırılabilir:

• Savunmacı Yaklaşım: "Kendini ezdirme, altta kalma" gibi telkinlerle eşlerin birbirine cephe alması.
• Teslimiyetçi Yaklaşım: "Sorun çıkmasın" düşüncesiyle sürekli alttan alma ve susma tembihi.
• Baskıcı Tutum: Bir tarafın sürekli idare etmeye zorlanması.

Bu iki uç tutum da sağlıksızdır; sürekli susmak bir süre sonra patlamalara, sürekli savunmada kalmak ise "biz olma" bilincinin yok olmasına neden olur.

Çiftler İçin Çözüm ve İletişim Stratejileri

Sağlıklı bir evlilik için eşlerin farklılıklara karşı hoşgörülü olması ve birbirini yargılamadan anlamaya çalışması esastır. Karşılaşılan sorunlarda ailelerle değil, öncelikle eşle işbirliği yapılmalıdır. Kendi ailesine yönelen birey, eşini dışlamış ve taraf tutmuş olur; bu da anlaşılmayı imkansızlaştırır.

Ailelere Çağrı: Yetişkin Evlatlara Alan Tanıyın

Ebeveynlerin, yetiştirdikleri yetişkin evlatlarının hayatına müdahale etmemeleri kritik önem taşır. Bırakın evlatlarınız kendi sorumluluklarını üstlensin ve sorunlarıyla kendileri baş etsin. Aileler baskın olmaya çalıştığında, erkekler genellikle dengeyi kuramayıp eşlerini susturmayı tercih etmektedir. Bu durum, eş ve aile arasında derin uçurumlar yaratır.

Sonuç olarak, sorunlar kronikleşmeden saygı çerçevesinde iletişim kurulmalıdır. Aksi takdirde yuvaların yıkılması ve çocukların anne-babasız kalması kaçınılmazdır. Herkesi bu konuda duyarlı olmaya, aşırı sorumluluk alıyorsa bunu azaltmaya ve gereken sorumluluğu üstlenmeye davet ediyorum.

Psikolog / Ergen ve Aile Terapisti:
Fatma ÇAKIR ÇALIŞKAN