Rezilyan Çocuklar Yetiştirmek

Psikolojik Dayanıklılık: Rezilyans Kavramı ve Önemi

Hayatın getirdiği zorluklar karşısında her bireyin tepkisi farklılık göstermektedir. Bazı insanlar yaşadıkları sarsıcı olaylar neticesinde yıkılırken, bazıları ise yaşadıkları sıkıntılardan silkinerek kalkmayı ve hatta eskisinden daha güçlü bir şekilde yollarına devam etmeyi başarırlar. Bu iki grup arasındaki temel fark, son yıllarda psikoloji disiplininde sıkça kullanılan rezilyans kavramı ile açıklanmaktadır.

Aslen diğer disiplinlerde bir maddenin strese maruz kaldıktan sonra eski formuna dönebilme yeteneğini ifade eden rezilyans, psikolojide psikolojik dayanıklılık, yılmamak, çabuk iyileşmek ve zorlukları yenme gücü olarak tanımlanır. Zorlu hayat olayları karşısında bu direnci sergileyen bireylerin çocukluk dönemlerinden itibaren nasıl bir gelişim sürecinden geçtikleri, bu yeteneğin kazanılmasında kritik bir rol oynamaktadır.

Çocuklarda Psikolojik Dayanıklılığı Artırmak İçin 10 Strateji

Ebeveynler, çocuklarının gelecekte rezilyan birer yetişkin olabilmeleri için gelişim süreçlerinde aktif bir rol üstlenebilirler. İşte çocuklarda psikolojik dayanıklılığı teşvik etmek için uygulanabilecek temel yöntemler:

1. Sosyal Bağlantıları Güçlendirin: Çocuğunuzun empati kurmasına ve geniş bir destek ağı oluşturmasına yardımcı olun. Bu noktada ebeveynin kendi sosyal ilişkileri ve empatik yaklaşımı, çocuk için en etkili modeldir.
2. Yardımlaşmayı Teşvik Edin: Başkalarına yardım etmesi için çocuğu yüreklendirmek, onun kendisini daha güçlü ve becerikli hissetmesini sağlar.
3. Günlük Rutinler Oluşturun: Belirli bir rutinin olması, çocukların kendilerini güvende hissetmelerine ve içsel disiplin geliştirmelerine yardımcı olur. Kendi rutinlerini oluşturmaları için onları destekleyin.
4. Mola Vermeyi ve Rahatlamayı Öğretin: Kaygının işlevsiz olduğunu ve kişiye zarar verdiğini çocuğunuza gösterin. Stresli durumlardan bir süreliğine uzaklaşıp sağlıklı aktivitelere yönelmek, psikolojik sağlığı korumak için elzemdir.
5. Öz Bakım Becerilerini Geliştirin: Sağlıklı beslenme, egzersiz, kaliteli uyku ve hobilerle vakit geçirme konusunda çocuğunuza rehberlik edin. Kendi ihtiyaçlarını karşılayabilmesi için gerekli becerileri kazanmasını sağlayın.
6. Hedefleri Parçalara Bölün: Büyük hedefleri ulaşılabilir küçük etaplara ayırmayı öğretin. Bu yöntem, çocuğun başaramadıklarına değil, ulaştığı somut sonuçlara odaklanmasını sağlar.
7. Olumlu Özbenlik Algısını Destekleyin: Geçmişte aşılan zorlukları hatırlatarak çocuğun bu süreçlerle nasıl başa çıktığını vurgulayın. Bu, gelecekteki sorunlar için olumlu bir bakış açısı kazandırır.
8. Umutlu Bir Bakış Açısı Kazandırın: Olumsuz durumların geçici olduğunu ve ileriye bakarak iyi hissetmeyi seçebileceğini çocuğunuza aşılayın.
9. Kendini Keşfetme Fırsatları Sunun: Çocuğun yeteneklerini ve ilgi alanlarını keşfetmesi için yeni aktiviteler denemesine olanak tanıyın. Bu süreçte onu zorlamadan, kendi başına keşif yapması için yüreklendirin.
10. Değişimin Kaçınılmazlığını Kabul Ettirin: Değişimin yaşamın bir parçası olduğunu, ulaşılamayan hedeflerin yerine yenilerinin gelebileceğini anlatın.

Sonuç: Ebeveynin Rolü ve Farkındalık

Hayat yolculuğunda bireyin önünde her zaman iki temel seçenek bulunmaktadır. Bir ebeveyn olarak en önemli göreviniz, çocuğunuzun bu seçenekleri görmesini sağlamaktır. Unutulmamalıdır ki bir çocuk, kurban rolünü seçmeyi ya da çözüme odaklanıp rezilyan olmayı öncelikle kendi ailesinden öğrenir.

Dr. phil. R. Meltem KAVCAR SIRMALI
7 Temmuz 2019