Prostat hakkında sık sorulan sorular

Prostat Nedir ve Vücuttaki Görevi Nelerdir?

Prostat, erkeklerde mesane (idrar kesesi) tabanında yer alan ve dış idrar yolunun ilk kısmını çepeçevre saran bir organdır. Her erkek çocuk prostatı ile birlikte doğar; dolayısıyla prostat bir hastalık değil, anatomik bir organdır.

Ergenlik dönemi sonrası faaliyete geçen bu organın en kritik görevi, meninin sulandırılması ve sperm hücrelerinin vücut dışında sağlıklı kalabilmesini sağlamaktır. Bu fonksiyon, spermlerin yumurtayı dölleyebilmesi için gerekli olan uygun ortamın oluşturulmasını sağlar.

Prostat Büyümesi (BPH) ve Belirtileri

Toplumda sıklıkla "prostat" olarak adlandırılan durum, aslında İyi Huylu Prostat Büyümesi (BPH) olarak tanımlanan bir hastalıktır. Bu rahatsızlık, prostatın hacimsel olarak artmasıyla idrar yollarına baskı yapması sonucu ortaya çıkar.

BPH hastalığının en yaygın belirtileri şunlardır:

• Çatallı idrar yapma
• Gece sık idrara kalkma
• İdrarın kesik kesik gelmesi

Bu şikayetlerin varlığında kesin tanı için mutlaka bir üroloji uzmanına başvurulmalıdır. Erkeklerin, herhangi bir şikayeti olmasa dahi 40 yaşından itibaren yıllık rutin prostat muayenesi yaptırmaları önerilmektedir.

Prostat Büyümesi Kansere Dönüşür mü?

İyi huylu prostat büyümesi (BPH) ile prostat kanseri birbirinden tamamen farklı iki hastalıktır. BPH, prostat kanserine dönüşmez; ancak her iki hastalık aynı anda görülebilir. Bu iki durumun hem gelişim süreçleri hem de uygulanan tedavi yöntemleri birbirinden bağımsızdır.

BPH nedeniyle ameliyat olan hastalarda prostat kanseri riski devam eder. Prostatı bir portakala benzetecek olursak; BPH portakalın iç (meyve) kısmından, kanser ise genellikle dış (kabuk/kapsül) kısmından kaynaklanır. Ameliyatlarda iç kısım temizlense de dış kapsül yerinde kaldığı için yıllık kontrollerin aksatılmaması hayati önem taşır.

Prostat Ameliyatları ve Cinsel Sağlık

İyi huylu prostat büyümesi ameliyatlarından sonra ereksiyon (sertleşme) kapasitesinde bir değişiklik beklenmez. Ancak operasyon sonrası cinsel ilişki sırasında boşalma (ejakülasyon) esnasında meni dışarı çıkmak yerine mesaneye doğru geri kaçabilir.

Bu durum genel sağlık açısından bir problem teşkil etmez ve meni daha sonra idrarla birlikte dışarı atılır. Ancak çocuk sahibi olmayı planlayan hastaların, bu durumu ve olası çözümlerini operasyon öncesinde doktorlarıyla detaylıca görüşmeleri gerekmektedir.

PSA Testi ve Erken Teşhisin Önemi

PSA (Prostat Spesifik Antijen), prostat tarafından salgılanan ve üreme fonksiyonları için gerekli olan bir enzimdir. Kandaki PSA seviyesinin yükselmesi, prostatla ilgili çeşitli hastalıkların habercisi olabilir.

PSA değerlendirmesi yapılırken sadece laboratuvar referans aralıklarına bakmak yanıltıcı olabilir; bu nedenle sonuçlar mutlaka bir üroloji uzmanı tarafından yorumlanmalıdır. 45 yaş üstü tüm erkeklerin, ailesinde prostat kanseri öyküsü olanların ise daha erken yaşlardan itibaren yıllık PSA takibi yaptırması hayati öneme sahiptir.

Prostat Kanseri Teşhisi ve Biyopsi Süreci

Prostat kanseri şüphesi durumunda kesin teşhis için prostat biyopsisi yapılması zorunludur. Prostat kanseri, BPH'den farklı olarak tedavi edilmediğinde ölümcül seyredebilen bir hastalıktır. Günümüzde erken teşhis ile bu hastalığın tam tedavisi mümkündür.

Biyopsi işlemi, tecrübeli radyoloji veya üroloji uzmanları tarafından, doğru bölgelerden parça alınarak yapılmalıdır. Teşhis ve tedavi süreci; ürolog, radyolog ve patoloji uzmanlarından oluşan bir ekip işidir.

Radikal Prostatektomi: Kanser Ameliyatı ve Sonrası

Prostat kanseri tedavisinde uygulanan Radikal Prostatektomi, BPH ameliyatlarından tamamen farklıdır. Bu operasyonda prostatın hem iç kısmı hem de dış kapsülü tamamen çıkartılır.

Ameliyatla ilgili bilinmesi gereken önemli noktalar şunlardır:

• Uzman Tecrübesi: Kapsül üzerindeki damar ağının kontrolü yüksek tecrübe gerektirir. Avrupa'da bu ameliyatın sadece yüksek vaka sayısına sahip merkezlerde yapılması önerilmektedir.
• Sinir Koruyucu Teknik: Uygun hastalarda uygulanan özel teknikler sayesinde, sertleşmeyi sağlayan sinirler korunarak cinsel hayatın devamlılığı sağlanabilir.
• İdrar Kontrolü: Ameliyat sonrası geçici idrar kaçırma görülebilir, ancak tecrübeli ellerde bu sorun kısa sürede iyileşmektedir.

Mesane Kanseri ve Ortotopik Mesane (Yapay Mesane)

Derine ilerlemiş mesane tümörlerinde Radikal Sistektomi ameliyatı uygulanır. Bu operasyonda mesane ile birlikte çevredeki riskli organlar ve lenf bezleri temizlenir. Geleneksel yöntemde idrarın karına takılan bir torbada biriktirilmesi (konduit) sosyal hayatı ve konforu olumsuz etkileyebilir.

Ortotopik Mesane yöntemi ile bağırsaktan yeni bir idrar torbası yapılır. Bu yöntemin avantajları şunlardır:

• İdrar normal yolundan yapılabilir.
• Vücut dışında torba taşımaya gerek kalmaz.
• Sosyal konfor korunur.

Not: Bu yöntemi uygulayan hastaların, gece idrar kaçırmamak için uykuda 2-3 saatlik aralıklarla tuvalete gitmeleri gerekmektedir.

Böbrek Kistleri ve Bosniak Sınıflandırması

Böbrek kistleri, kanserleşme eğilimlerine göre Bosniak Sınıflandırması ile değerlendirilir. Kistlerin türüne göre izlenecek yol şu şekildedir: