Prematüre Retinopatisi (ROP)
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Prematüre Retinopatisi (ROP) Nedir?
Prematüre retinopatisi (ROP), erken doğan bebeklerin gözlerinde gelişebilen ve görme yetisini ciddi şekilde tehdit eden bir sağlık sorunudur. Gözün iç kısmının arkasında yer alan, ışığı algılayarak görmeyi sağlayan retina tabakasındaki kan damarlarının anormal gelişimiyle karakterize olan bu hastalık, müdahale edilmediği takdirde körlükle sonuçlanabilmektedir.
Yeditepe Üniversitesi Hastaneleri Göz Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Özge Yabaş Kızıloğlu, bebek ne kadar erken doğarsa ROP riskinin o oranda arttığına dikkat çekmektedir. Bu nedenle prematüre bebeklerin zamanında ve düzenli göz muayenelerinin yapılması hayati önem taşımaktadır.
ROP Neden Oluşur ve Nasıl Gelişir?
Anne karnındaki gelişim sürecinde retina damarlanması yaklaşık 16. gebelik haftasında başlar. Bu süreç, normal doğum zamanı olan 40. haftaya kadar retinanın merkezinden en kenar bölgelerine doğru ilerleyerek tamamlanır. Ancak erken doğum gerçekleştiğinde, bebeğin retina damarlanma süreci henüz tamamlanmadan dünya ile tanışmış olur.
Doğum sonrasında damarlanma süreci, bebeğin genel sağlık durumuna ve çeşitli risk faktörlerine bağlı olarak iki farklı yol izleyebilir:
- Damarlanma süreci normal seyrinde devam ederek tamamlanabilir.
- Normal damarlanma kesintiye uğrar ve anormal damarlar gelişerek ROP tablosu ortaya çıkar.
Türkiye’de ROP Görülme Sıklığı ve Tarama Kriterleri
2018 yılında British Journal of Ophthalmology dergisinde yayınlanan çok merkezli bir araştırmaya göre, ülkemizde ROP açısından taranan her 4 bebekten 1’inde prematüre retinopatisi saptanmaktadır. Tedavi gerektiren ciddi ROP vakalarının oranı ise %6,7 olarak belirlenmiştir.
Türkiye Prematüre Retinopatisi Rehberi doğrultusunda tarama kapsamına alınan bebekler şu kriterlere göre belirlenmektedir:
| Tarama Kriterleri | Değerler |
|---|---|
| Gebelik Yaşı | 34 hafta ve altı |
| Doğum Ağırlığı | 1700 gram ve altı |
Bu kriterlere uyan tüm bebeklerin, bu konuda uzmanlaşmış bir göz doktoru tarafından taranması zorunludur. İlk tarama muayenesi genellikle bebek 4 haftalık olduğunda gerçekleştirilmelidir.
ROP Tedavi Yöntemleri ve Takip Süreci
Her bebekte hastalığın seyri farklılık gösterir; bazı bebeklerde tek bir muayene yeterliyken, bazılarında damarlanma tamamlanana kadar sık takip gerekir. Hafif vakalarda hastalık kendi kendine gerileyebilirken, şiddetli vakalarda zaman kaybetmeden tedaviye başlanmalıdır.
Günümüzde uygulanan temel tedavi yöntemleri şunlardır:
- Lazer Tedavisi: Retinadaki anormal kan damarlarının gelişimini önlemek için kullanılan en etkili yöntemdir.
- Anti-VEGF İlaç Enjeksiyonu: Bazı agresif hastalık durumlarında göz içine ilaç enjeksiyonu tercih edilebilir.
Zamanında tanı ve tedavi ile görme kaybı ve körlük gibi olumsuz sonuçlar büyük oranda başarıyla önlenebilmektedir.
Uzun Vadeli Riskler ve Düzenli Muayenenin Önemi
ROP saptanan ve özellikle ciddi ROP nedeniyle tedavi gören bebeklerde, ilerleyen yıllarda bazı göz problemlerinin görülme riski normal popülasyona göre daha yüksektir. Bu bebeklerin çocukluk döneminde de düzenli takip edilmesi gerekir.
Gelecekte karşılaşılabilecek olası göz sorunları:
- Yüksek miyop ve astigmat
- Şaşılık ve göz tembelliği
- Glokom (göz tansiyonu)
- Retina dekolmanı
Doç. Dr. Özge Yabaş Kızıloğlu, bu riskler nedeniyle prematüre doğan bebeklerin sadece bebeklik döneminde değil, sonraki yıllarda da düzenli göz muayenelerine devam etmelerinin kritik olduğunu vurgulamaktadır.
