Şaşılık
Şaşılık

Kişi bir nesneye bakarken, beyindeki görme merkezine her iki gözden o nesneye ait farklı görüntüler iletilir. Çünkü gözler aynı doğrultuda olsalar da, nesneye farklı açılardan bakmaktadırlar. İki gözden gelen farklı görüntüler, beyinde birleştirilerek tek görüntü haline getirilirler.

Farklı görüntülerin beyinde birleştirilebilmesi için gözlerin aynı ya da birbirlerine çok yakın doğrultuda olmaları gerekmektedir. İki gözün bakış açıları arasındaki fark arttıkça, yani şaşılık olması durumunda, beynin görüntüleri birleştirmesi zorlaşmakta, belli bir açının üzerinde ise imkansız hale gelmektedir. Bu gibi durumlarda beyin, hasta eğer çocuk yaşlarda ise, gözlerin birinden gelen görüntüyü ihmal ederek görmezden gelir ve sonuçta o gözde tembellik gelişir. Şaşılığın erişkin yaşta başladığı durumlarda ise, kişide çift görme şikayeti başlar.

Nesnelere bakarken gözlerin aynı doğrultuda olmalarından, her gözde altışar adet bulunan göz dışı kaslar sorumludur. Bunlardan bir ya da daha fazlasının görevini doğru yapmaması, iki gözün farklı doğrultularda bakmasına, yani göz kaymasına, diğer adıyla şaşılığa neden olur. Kasların görevlerini doğru biçimde yerine getirememesi kaslardaki birtakım sorunlardan kaynaklanabileceği gibi, beyinle kasların uyumlu çalışamaması, gözlük gerektiren kırma kusurları, göz çevresinde hareket kısıtlılığı yaratan kitlelerin bulunması ve bu gibi pek çok nedenden kaynaklanabilmektedir.

Şaşılık şikayetiyle göz doktoruna başvuran bazı hastaların muayenesinde ise şaşılık tespit edilmemektedir. Bu gibi durumlar gizli göz kaymasını ya da yalancı şaşılığı düşündürtür. Gizli göz kayması kişide zaman zaman, özellikle yorgun, uykusuz, stresli, hasta ya da heyecanlı olduğu zamanlarda ortaya çıkan şaşılığa verilen addır. Özellikle geniş burun kökü gibi, yüz yapısındaki farklılıkların şaşılık izlenimi verdiği, fakat aslında şaşılığın söz konusu olmadığı durumlarda ise yalancı şaşılıktan söz edilir.

Sebebleri

Şaşılığın oluşmasında tek bir neden yoktur. Hamileliğin nasıl geçtiği, doğumun problemli olup olmadığı, çocuğun gelişimi, geçirdiği hastalıklar şaşılık için risk faktörü oluşturabilir. Şaşılık için genetik yatkınlık söz konusudur yani ailede gözünde kayma olan varsa ortaya çıkma şansı daha fazladır.

Çocukluk döneminde yani 2 yaşından sonra görülen şaşılıklarda genellikle neden kırma kusurudur. Yatkınlığı olan bir çocukta gözdeki kayma ateşli bir hastalık veya bir travma (düşme, ameliyatlar, kazalar) sonrası başlayabilir.

Göz kaslarımızın hareketini yöneten merkez beyindedir, bu nedenle sinirlerde oluşan felçler de gözde kaymalara neden olur. Geçirilen kazalar, kafa travması, ateşli hastalıklar ve ileri yaşta hipertansiyon ve şeker hastalığı gibi bazı durumlarda göze gelen sinirlerde felçler oluşabilir. Bu şekilde oluşan şaşılıklarda tedavi felcin kalıcı olup olmamasına bağlı olarak değişebilir. Çocuklarda göz tembelliği, büyük yaş grubunda ise çift görmeye neden olabileceği için mutlaka tedavisi gereklidir.

Belirtiler:

Gözde paralelliğin kaybolması

Yaşarma

Ağrı

Baş ağrısı

Çift görme

Üç boyutlu görüntünün kaybolması

Bulanık görme

Baş veya yüzün bir yana dönük olması

Göz kayması erişkin hastalarda, çocuklara kıyasla daha fazla rahatsızlığa neden olur. Bunun nedeni erişkin yaşta ortaya çıkan şaşılığın çift görme şikayetine neden olmasıdır. Çocuk yaştaki hastalarda ise şaşılık çift görmeye neden olmaz. Bunun yerine çocuk beyni kayan gözden gelen görüntüleri görmezden gelir ve o gözde tembellik gelişir. Diğer gözü ile görmeye devam eden çocukta göz tembelliği çoğu kez ileri yaşlara kadar fark edilmez. İleri yaşlarda göz tembelliğinin tedavisi mümkün olmayacağından her çocuğun, özellikle göz kayması şüphesi olanların mutlaka erken yaşlarda göz muayenesinden geçmesi gerekmektedir. Bir çocukta şaşılık ve göz tembelliği ne kadar erken teşhis edilirse, başarılı tedavi şansı o kadar yüksek olmaktadır.

Şaşılığın sık rastlanan belirtileri tek ya da iki gözde sabit ya da değişken, içe ya da dışa kayma, hastanın başını sürekli bir tarafa çevirmesi veya eğik tutması, yan yan ya da gözlerini kısarak bakması ve nadiren (özellikle erişkinlerde) çift görmedir.

Tanı:

Şaşılık tanısı göz doktorunun yapacağı kapsamlı bir muayene ile konabilir. Bu muayenede her iki gözün görme keskinlikleri, kırma kusurları, kayma açıları ve üç boyutlu görme yetenekleri değerlendirilir. Çeşitli test, ölçüm ve özel muayene yöntemlerini içeren şaşılık muayenesi hem hasta, hem de doktor için yorucu ve sabır gerektiren bir muayenedir.

Tedavi:

Şaşılığın tedavisi hastanın yaşı, kaymanın sebebi, kaymanın tipi ve derecesi, kırma kusuru gibi pek çok etkene bağlı olarak farklılık göstermektedir. Göz doktoru kapama tedavisi, numaralı gözlükler, prizmalı gözlükler ya da cerrahi gibi yöntemlerden biri ya da birkaçını uygun görebilir.

Kapama tedavisinin amacı iyi gören gözü kapatarak, çocuğu zayıf gözünü kullanmaya zorlamaktır. Böylece beyin zayıf gözden gelen uyarılara alışacak ve zamanla o gözün de görme yeteneği gelişmiş olacaktır. Kapama tedavisinin göz tembelliğini önlemede başarılı olabilmesi için bu tedavinin çocuk yaşlarda, yani 6-8 yaşlarından önce uygulanması gerekmektedir.

Hem çocuklardaki, hem de erişkinlerdeki bazı göz kaymalarının tedavisinde cerrahi yöntemler de gerekebilmektedir. Uygulanacak cerrahi yöntem kaymanın tipine ve derecesine göre farklılık gösterir. Cerrahi tedaviler bazı kasların kısaltılması ve bazılarının bağlantı yerlerinin değiştirilmesi esasına dayanır. Şaşılık ameliyatları çocuklarda genellikle genel anestezi altında yapılır. Erişkinlerde ise lokal ya da genel anestezi kullanımı doktor ve hastanın tercihine bağlıdır.

Şaşılığı bulunan hastalar önerilen tedavileri dikkatli biçimde uygulamalı ve kontrol muayenelerini aksatmadan devam ettirmelidir.


İzmir Göz Doktoru uzmanlarına ulaşmak icin tıklayın!