Obsesif kompulsif bozukluk (OKB) durumları nelerdir?

Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB) Nedir?

Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB), obsesyon ve kompulsiyon durumlarının bir araya gelmesiyle oluşan, halk arasında takıntı, vesvese veya temizlik hastalığı olarak bilinen psikolojik bir rahatsızlıktır. Türkçeye "takıntı ve zorlantı" olarak çevrilen bu bozukluk, bireyin günlük yaşam kalitesini ciddi oranda etkileyen iki temel evreden oluşmaktadır.

Bu rahatsızlığın ilk evresi olan obsesyon, bireyin iradesi dışında gelişen, engel olamadığı ve sürekli tekrar eden rahatsız edici düşünce, imge veya seslerdir. İkinci evre olan kompulsiyon ise, bu obsesyonların yarattığı yoğun kaygıyı azaltmak amacıyla kişinin gerçekleştirdiği ritüellerdir. Sayı sayma, dua etme veya ortamdan uzaklaşma gibi tutumlar bu ritüellere örnek gösterilebilir.

Yaygın Görülen OKB Türleri ve Belirtileri

Genel hatlarıyla bir takıntı hastalığı olan OKB, bireylerde farklı konularda ve şiddetlerde kendini gösterebilir. En sık rastlanan OKB türleri şunlardır:

• Bulaşma Obsesyonu: Titizliğin ön planda olduğu bu türde kişi, kendisine mikrop veya pislik bulaşacağından korkar. Bu durum, gereksiz ve aşırı tekrarlanan temizlik kompulsiyonlarına yol açar.
• Şüphe Obsesyonu: Kişinin yaptığı bir eylemden emin olamaması durumudur. Kapıyı kilitlemek veya ocağı kapatmak gibi durumlar defalarca kontrol edilir; bu kontrol döngüsü hayatı zorlaştıran bir kompulsiyondur.
• Simetri Obsesyonu: Çevredeki nesnelerin belirli bir düzende ve simetrik olması gereksinimidir. Dağınıklık ve düzensizlik, bu kişilerde yüksek düzeyde rahatsızlık uyandırır.
• Dini Obsesyonlar: İbadet sırasında zihne gelen küfür veya cinsel içerikli imgelerle karakterizedir. Kişi bu durumdan dolayı yoğun bir suçluluk ve sorumluluk hissi duyar.
• Cinsel Obsesyonlar: Yakın çevreye veya aile üyelerine karşı sapkın hisler besleme korkusudur. Bu obsesyona sahip kişiler, sevdikleriyle yalnız kalmaktan kaçınarak sosyal yaşamlarını kısıtlarlar.
• Totem (Büyüsel Düşünce): Kötü olayları engellemek için yapılan şartlı aktivitelerdir. Örneğin, bir paspasa basmadan geçmeyi kötü bir olayı engellemek için zorunlu bir ritüel olarak görmek bu kapsama girer.

OKB Nedenleri ve Tedavi Yöntemleri

Obsesif Kompulsif Bozukluğun kesin bir nedeni olmamakla birlikte, oluşumunda birden fazla faktörün etkili olduğu düşünülmektedir. Bu faktörler arasında genetik aktarım, serotonin hormonu düzensizlikleri, çocukluk travmaları ve kişilik özellikleri yer almaktadır.

Sonuç olarak, obsesyonlar zaman zaman her insanın başına gelebilecek durumlardır. Ancak bu durumun birey tarafından aşırı önemsenmesi ve bir takıntı haline gelmesi sonucunda OKB tablosu oluşur. Günümüzde OKB, uygun tedavi yöntemleriyle ciddi oranda kontrol altına alınabilen bir rahatsızlıktır.