Doktorsitesi.com

Sağlıklı Beslenme Takıntısı (Ortoreksiya Nervoza)

Klinik Psikolog Miray Özcan
Klinik Psikolog Miray Özcan
4 Temmuz 2022170 görüntülenme
Randevu Al
Sağlıklı beslenme takıntısı, nam-ı diğer Ortoreksiya Nervoza (ON). Doğru tahmin ediyorsunuz, günlük hayatımızda artık duymaya oldukça aşina olduğumuz Anoreksiya ve Bulimiya Nervoza familyasından. Ama onlar gibi tanımlanmış yeme bozukluğu kategorisinde de değil.
Sağlıklı Beslenme Takıntısı (Ortoreksiya Nervoza)
Yapay Zeka ile geliştirilmiş versiyon

İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir

Sağlıklı Beslenme Takıntısı: Ortoreksiya Nervoza (ON) Nedir?

Ortoreksiya Nervoza (ON), günümüzde sağlıklı beslenmeye olan ilginin artmasıyla birlikte modern dünyanın en dikkat çekici psikolojik durumlarından biri haline gelmiştir. Genellikle Anoreksiya ve Bulimiya Nervoza gibi yeme bozukluklarıyla aynı ailede anılsa da, ON henüz tam olarak tanımlanmış bir yeme bozukluğu kategorisinde yer almamaktadır. Uzmanlar arasında bu durumun bir yeme bozukluğu mu yoksa obsesif kompulsif bozukluk mu olduğuna dair tartışmalar halen devam etmektedir.

Sağlıklı yaşam trendlerinin yükselişi, Ortoreksiya Nervoza eğilimini gelecekte çok daha sık duyacağımız bir kavram haline getirmektedir. Bu içerikte, ON eğilimine sahip bireylerin gösterdiği belirtileri, bu durumun etiyolojisini ve kısıtlayıcı yeme tutumlarının önemini bilimsel bir perspektifle inceleyeceğiz.

Ortoreksiya Nervoza'nın Doğuşu ve Etimolojisi

Ortoreksiya Nervoza terimi, ilk kez pratisyen hekim Steven Bratman tarafından tanımlanmıştır. Bratman, 1970'li yıllarda bir restoranda aşçı olarak çalışırken kendilerini "yemek idealistleri" olarak tanımlayan kişilerin saplantılı alışkanlıklarından etkilenmiş ve kendisinde de benzer belirtiler gözlemlemiştir. Daha sonra alternatif tıp teknisyeni olarak çalışırken, hastaların yiyeceklere aşırı anlamlar yüklediğini fark etmesi bu alandaki çalışmalarının zeminini oluşturmuştur.

Kavramın kökenine bakıldığında, Yunanca kelimelerin birleşiminden oluştuğu görülür:

  • Orthos: Doğru
  • Orexsis: İştah

Ortoreksiya Nervoza Belirtileri Nelerdir?

Ortoreksiya Nervoza eğilimi gösteren bireyler, biyolojik olarak saf gıdalara karşı aşırı bir saplantı geliştirirler. Bu saplantılı düşünceler, zamanla bireyin hayatını kısıtlayan katı diyetlere ve sert sınırlamalara yol açar. ON belirtileri gösteren kişilerin temel özellikleri şunlardır:

  • Gıda Kalitesi Odaklılık: Tüketilen yiyeceğin kalitesi; sosyal ilişkilerden, kariyer planlarından ve kişisel değerlerden daha öncelikli hale gelir.
  • Zaman Yönetimi Sorunları: Yiyecekleri seçmek, hazırlamak ve planlamak için gün içinde aşırı zaman harcanır.
  • Benlik Saygısı ve Diyet İlişkisi: Kişi, kendi değerini diyetine olan bağlılığı ile ölçer; "düzgün" beslenmeyi hayatının merkezi yapar.
  • Kendini Cezalandırma: Fiziksel sağlığı koruma motivasyonuyla çıkılan yolda, katı kurallar ihlal edildiğinde kişi kendini cezalandırıcı bir tutum sergiler.

Ortoreksiya Nervoza'nın Nedenleri ve Etiyolojisi

Her psikopatolojide olduğu gibi, Ortoreksiya Nervoza'nın neden oluştuğu sorusu büyük önem taşır. Ancak yapılan araştırmalar, ON'nin gelişimine neden olan etmenlerin henüz tam olarak bilinmediğini göstermektedir. Araştırmacılar, bu tanının hem abartılı sağlıklı yeme davranışı modeline hem de obsesif kompulsif kişilik özelliklerine dayandığını belirtmektedir.

Literatürdeki çalışmalar ve yürütülen tez çalışmaları sonucunda elde edilen veriler ışığında, ON eğilimini artıran temel faktörler şunlardır:

FaktörAçıklama
Yeme TutumlarıBireyin gıdalara karşı geliştirdiği genel yaklaşım ve alışkanlıklar.
Obsesif İnançlarTakıntılı düşünce kalıplarının beslenme alışkanlıklarına yansıması.
Kısıtlayıcı TutumlarBelirli gıda gruplarını tamamen reddetme eğilimi (En yüksek etki oranı).

Yeme Tutumunuzu Test Edin

Olumsuz yeme tutumlarına sahip olup olmadığınızı anlamak, erken farkındalık için kritiktir. Türkiye geçerlik ve güvenirlik testi Ergüney-Okumuş ve Sertel-Berk (2019) tarafından yapılmış olan Yeme Tutum Testi (YTT-26), bu konuda bilimsel bir veri sunmaktadır. Kısıtlayıcı yeme tutumlarına dikkat etmek, sağlıklı bir yaşam sürdürürken psikolojik dengenizi korumanıza yardımcı olur. Testin puanlaması ve detaylı değerlendirmesi için uzman desteği almanız önerilir.

Etiketler

Anoreksiya nevrozaBulimia nevrozaOrtoreksiya Nervoza Eğilimi

Yazar Hakkında

Klinik Psikolog Miray Özcan

Klinik Psikolog Miray Özcan

2018 yılında Özyeğin Üniversitesi Psikoloji bölümünden yüksek onur derecesi ile mezun oldum. Lisans eğitimim sırasında Denizli Devlet Hastanesinin çocuk poliklinikleri ve AMATEM bölümünde, Servergazi Devlet Hastanesinin polikliniği ve Toplum Ruh Sağlığı Merkezinde (TRSM) staj yaptım. Stajların yanı sıra Özyeğin Üniversitesindeki lisans eğitimim sırasında yürüttüğümüz proje kapsamında dezavantajlı lise öğrencilerini üniversite sınavına hazırladığımız projemiz kapsamında dil anlatım ve edebiyat dersleri verdim. Aynı zamanda okulumuzun psikoloji kulübüyle aktif olarak çalışıp psikoloji günleri düzenledim. Her biri alanında çok değerli hocalarımız ile buluştuğumuz çeşitli seminer ve atölyelerin düzenlendiği bu etkinlikler teorik bilgilerle donandığımız lisans günlerimizde pratik bilgiler edinmemize yardımcı oldu. Yine Özyeğin Üniversitesinde lisans okurken okulumuzun vakfı tarafından gerçekleştirilen sosyal sorumluluk projesi ile Van, Tatvan, Bitlis bölgelerindeki ilkokul ve ortaokul öğrencilerine dokunduğumuz bir proje gerçekleştirdik. Lisans eğitimimi tamamlarken kapsamlı teorik bilginin yanında bizi her açıdan geliştiren bu deneyimleri yaşamak sadece meslek hayatım için değil aynı zamanda kişisel gelişimim açısından da bana birçok şey kattı. Tabii ki insanla birebir temasın var olduğu böylesine zor, bir o kadar da keyifli olan bu mesleğin sadece teorik bilgilerle yürümeyeceğinin farkındaydım. Psikoloji bilimi sürekli gelişen ve değişen dinamikleriyle hayat boyu okuma, yazma ve en önemlisi merak duygusu ile araştırmanın devam ettiği bir meslek dalıdır. Bu sebeple, hayatlarına dokunacağım danışanlarım karşındaki sorumluluk hissim ve sürekli üzerine bir şeyler koyarak kendimi geliştirme arzum Acıbadem Üniversitesinde yüksek lisans sürecimi başlattı. 2021 yılında mezun olduğum yüksek lisans eğitimim sırasında oldukça farklı deneyimleri tecrübe etme fırsatı yakaladım. Bunlardan kısaca bahsetmek gerekirse, alanlarında oldukça yetkin olan hocalarımızdan aldığımız dersler ve onların pratik deneyimleri, yürüttüğümüz projeler, Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesinde kadın/erkek yataklı servisleri ve TRSM klinik stajım, Acıbadem Üniversitesi bünyesinde yürüttüğümüz yüz yüze danışan seanslarımız ve ekollerimiz yönelimde bu seansları süpervizörümüz ile değerlendirdiğimiz ve pratiğimizi geliştirdiğimiz dolu dolu bir programla yüksek lisans eğitimini tamamladık. Bu süreçte seanslarımda ağırlıklı olarak uyguladığım ‘Bilişsel Davranışçı Terapi’ yönelimli psikoterapi eğitimini, The International Society of Schema Therapy (ISST) onaylı Şema Terapi temel eğimini ve EMDR terapisi eğitimini tamamladım. Son olarak, sağlıklı beslenme takıntısı olarak tanımlanan ‘Ortoreksiya Nervoza’ eğiliminin etiyolojisini araştırmak üzere yazdığım tezimle birlikte keyif alarak okuduğum Acıbadem Üniversitesi’ndeki Klinik Psikoloji yüksek lisans deneyimim sonlanmış oldu. Tezimi yazarken de araştırmaktan çok keyif aldığım yeme bozukluklarına dair merakım bu alanda kendimi geliştirme isteğimi daha da arttırdı. Bu sebeple, bireylerin yeme tutumları ve bozukluklarına spesifik müdahaleler yapabilmek adına Psikodiyet Akademiden eğitim aldım. Bunun haricinde kaygı bozuklukları, depresyon, panik bozuklukları, özgüven problemleri, sosyal fobi, sınav stresi, obsesif kompulsif bozukluk, travma sonrası stres bozukluğu, ilişki problemleri ve iş hayatında yaşanan problemler gibi birçok psikopatolojiyle de çalışmaktayım.

Önemli Bilgilendirme

Site içerisinde bulunan bilgiler bilgilendirme amaçlıdır. Bu bilgilendirme kesinlikle hekimin hastasını tıbbi amaçla muayene etmesi veya tanı koyması yerine geçmez.