NORMALLİK ÜZERİNE
- Psikolojide normallik kavramı, tıp dallarındaki somut verilerin aksine oldukça karmaşık ve öznel bir yapıya sahiptir.
- Normallik genellikle toplumsal kurallara uygunluk ve tanıdıklık üzerinden tanımlanırken, alışılmadık durumlar normal dışı olarak algılanmaktadır.
- Normallik kavramının göreceli doğası nedeniyle, bireylerin toplumsal standartlar yerine kendi içselleştirdikleri değerleri sorgulamaları gerekmektedir.
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Psikolojide Normallik ve Anormallik Kavramı
Danışanlarımdan sıklıkla “Sizce ben normal miyim?”, “Benim gibi insanlar var mı?” veya “Hangi davranışı yapmam normal?” şeklinde sorular alıyorum. Bu sorularla her karşılaştığımda zihnimde şu temel sorgulamalar uyanıyor: Normal nedir? Normalliğin ya da normal dışılığın sınırları nelerdir ve bu sınırlar neye göre belirleniyor? En önemlisi de, kime ve neye göre normal?
Ruh Sağlığında Normallik Neden Tartışmalıdır?
Ruh sağlığı alanında normallik kavramının sorun yaratmasının temel sebebi, diğer tıp dallarındaki gibi somut kriterlerin olmayışıdır. Örneğin, bir yetişkinin kalp atım sayısı dakikada 70-80 arasındaysa bu durum tartışmasız kabul görür; 100’ün üzerine çıktığında ise yüksek olduğu net bir şekilde söylenebilir. Ancak insan psikolojisi çok daha karmaşıktır. İnsanın ruhsal dünyasında normallik ile normal dışılık arasında oldukça ince bir çizgi bulunmaktadır.
Türk Dil Kurumu’na Göre Normalin Tanımı
Normallik kavramının kelime anlamına baktığımızda, Türk Dil Kurumu (TDK) sözlüğünde iki temel tanım karşımıza çıkmaktadır:
- Aşırılığı, eksikliği ve taşkınlığı olmama, ortalama durum.
- Kurala uygun, alışılagelen, olağan, düzgülü, aşırılığı olmayan, uygun.
Bu tanımları analiz ettiğimizde, normalliğin belirli kurallara uymakla eşdeğer tutulduğunu görebiliriz. Bu durumda, kurallara uyanlar "normal", uymayanlar ise "normal dışı" olarak mı nitelendirilmelidir?
Tanıdıklık ve Normallik İlişkisi
Psikolojik olarak sağlıklı olma durumu, büyük oranda makul standartlara dayanan bir kavramdır. Normallik aslında tanıdık olma durumuyla da tanımlanabilir. Çevremizde sık karşılaştığımız, tanıdık gelen olaylar bize normal gelirken; seyrek görülen ve alışılmadık durumlar normal dışı olarak algılanır. Genellikle standartlara dayanan normal olanla değil, dikkat çekici olan normal dışı durumlarla ilgilenme eğilimindeyizdir.
| Kavram | Tanım ve Algı |
|---|---|
| Normal | Ortalama durum, kurallara uygunluk, tanıdık ve alışılagelmiş olan. |
| Normal Dışı | Standartların dışında kalan, seyrek görülen, tanıdık olmayan durumlar. |
Kişisel Deneyimler ve Toplumsal Kurallar
Bir başkasının, sizin kişisel sınırlarınız içindeki olaylara kendi algısıyla bakarak deneyimleriniz hakkında hüküm vermesi oldukça ilginç bir durumdur. Toplumsal yaşamda birbirimizin sınırlarını ihlal etmemek adına belirli kurallara uymamız kaçınılmazdır. Ancak kendi öznel dünyamızda, sorgulamadan kabul ettiğimiz doğrular ve inançlar bazen hayatımızı kolaylaştırmak yerine zorlaştırabilir.
Bu içerik boyunca "normal" ve "normal dışı" ifadelerini tırnak içinde kullanmamın sebebi, kavramın göreceli ve muğlak yapısına dikkat çekmektir. Amacım, sizi bu konuda biraz düşünmeye sevk ederek, doğru veya normal olarak kabul ettiğiniz değerlerden hangilerini gerçekten deneyimleyerek içselleştirdiğinizi sorgulamanızı sağlamaktır.
Psikolog Nilüfer YALINÇETİN
