Niçin unutuyoruz ?

Hafıza ve Unutkanlık: İnsan Doğasının İki Yüzü

Canlılar arasında hafızasını en etkin kullanma becerisine sahip olan yegane varlık insanoğludur. İnsanın eşrefi mahlukat olarak tanımlanmasının belki de en önemli dayanağı bu zihinsel kapasitedir. Ancak bu üstün yeteneğin yanında unutma, insanın en belirgin zaaflarından biri olarak karşımıza çıkar.

Unutkanlığın mahiyetini anlamak için öncelikle hafızanın ne olduğunu ve çeşitlerini aydınlatmak gerekir. Anlık hafıza bozuklukları ile aylar veya yıllara dayanan geçmiş olayları hatırlama problemleri arasındaki farkı inceleyerek, unutmanın klinik açıdan önemli olup olmadığını tespit edebiliyoruz.

Günlük Yaşamda Unutkanlık ve Kapasite Sorunu

Unutkanlık, günlük yaşantımızda sıkça karşılaştığımız ve medya haberlerine de sıkça konu olan bir sorundur. Toplu taşıma araçlarında unutulan eşyaların çeşitliliği, bu durumun ne kadar şaşırtıcı boyutlara ulaştığını göstermektedir. Bu tür durumlar genellikle hayati önem taşımasa da bireyleri rahatsız etmekte ve hekimlere başvurulmasına neden olmaktadır.

Aslında temel sorun, hafıza kapasitesinin üzerine çıkılmasıdır. İnsan beynini, her aletin bir sınırı olduğu gibi belirli bir kapasiteyle düşünmek gerekir. Milyonlarca hücrenin ortak çabasıyla; işitilen, görülen ve hissedilen her şey bir düzen içinde depolanır. Hatırlama mucizesi, bu organize yapının verileri ihtiyaç anında geri çağırmasıyla gerçekleşir.

Masum Unutkanlık Nedenleri ve Belirtileri

Günümüz insanı, depolarını gereksiz eşyalarla dolduran veya kütüphanesini hiçbir ayrım yapmadan karmaşık bıalan bir kişi gibi zihnini düzensiz kullanmaktadır. Kapasite üzerindeki gereksiz bilgiler, asıl ihtiyaç duyulan verilerin hatırlanmasını engeller. Biz bu tür durumları masum unutkanlıklar olarak adlandırıyoruz.

Unutkanlığın en sık görülen nedenleri şunlardır:

• Yoğun ve stresli çalışma ortamı
• Hızlı yaşam temposu
• Dikkat dağınıklığı ve kronik yorgunluk
• Depresyon, gerilim ve huzursuzluk hali

Alzheimer mı Yoksa Basit Bir Unutkanlık mı?

Birçok hastanın korkulu rüyası olan Alzheimer hastalığı, basit unutkanlıklardan farklı belirtiler gösterir. Eğer aşağıdaki belirtileri yaşamıyorsanız, endişe etmenize gerek yoktur. Ancak bu maddeler günlük hayatınızı etkiliyorsa bir nöroloji uzmanına başvurmanız önerilir:

1. Günlük yaşam sürecinizi bozacak düzeyde bir unutkanlık var mı?
2. Alışveriş, yemek yapma veya iş aktivitelerinizde bozulma başladı mı?
3. Konuşurken kelime bulmakta zorlanıyor veya tarihleri karıştırıyor musunuz?
4. Karar vermekte güçlük çekip zamanınızı verimsiz mi harcıyorsunuz?
5. Günlük kullandığınız eşyaları bulmakta zorluk çekiyor musunuz?
6. Çevrenizdeki insanlara karşı kuşku ve şüphecilik duyuyor musunuz?

Hafızayı Güçlendirme ve Tedavi Yöntemleri

Unutkanlık şikayetiyle gelen hastalarda öncelikle ayrıntılı bir nörolojik muayene yapılarak altta yatan başka bir sebep olup olmadığı incelenmelidir. Eğer sorun masum unutkanlıksa, yaşam tarzı değişiklikleri ve doğal desteklerle süreç yönetilebilir.

Doğal yöntemlerin ve egzersizlerin yeterli olmadığı durumlarda; hafıza hücrelerini canlandıran pirasetam, gingo biloba ve doğal şekerler içeren ilaç tedavileri değerlendirilebilir. Ayrıca Nörolinguistik programlar (NLP) ve görsel-işitsel destekli hafıza denemeleri, bilgilerin daha kalıcı olmasını sağlamaktadır. Tüm bu önlemlere rağmen sonuç alınamıyorsa, kişinin tekrar ayrıntılı bir değerlendirmeden geçmesi gerekmektedir.