KALP AMELİYATI SONRASI YAŞAM

Kalp Ameliyatı Sonrası Eve Dönüş ve İlk Adımlar

Kalp ameliyatı sonrası hastaneden taburcu olup evinize geçtiğiniz ilk günleri dinlenerek geçirmeniz önerilir. Eğer eviniz asansörlü ise mutlaka asansör kullanmalısınız. Asansör bulunmayan binalarda, birden fazla kat çıkmanız gerekiyorsa mutlaka yardım almanız hayati önem taşır.

İki kat veya daha fazla merdiven çıkılması gereken durumlarda, sağlam bir sandalyeye oturarak iki kişinin yardımıyla taşınmanız konforunuzu bozmadan evinize ulaşmanızı sağlar. Şayet merdivenleri kendiniz çıkacaksanız, her kat arasında refakatçinizin yanınızda bulunduracağı bir sandalyede dinlenerek ilerlemelisiniz. İlk günkü dinlenme sürecinin ardından, sonraki günlerde doktorunuzun önerdiği ölçüde hareketli olmak iyileşme sürecinize avantaj sağlayacaktır.

Ameliyat Sonrası Günlük Yaşam ve Fiziksel Aktivite

Kalp ameliyatı, göğüs boşluğunu ve akciğerleri doğrudan etkileyen bir prosedürdür. Akciğerlerin hızlı toparlanması ve bağırsak düzeninin yeniden sağlanması için hareketli bir yaşam tarzı benimsenmelidir. Hastanede size öğretilen Triflow (üfleme topları) egzersizlerini düzenli yapmak, akciğer kapasitenizi artırarak iyileşmeyi hızlandırır.

Sternum (göğüs kemiği) açılarak yapılan ameliyatlarda kemiğin tamamen kaynaması ortalama 2 ay sürer. Bu süreçte dikkat etmeniz gerekenler şunlardır:

• Göğüs kemiğine yük bindirecek kol hareketlerinden ve zorlamalardan kaçının.
• Size önerilen göğüs korsesini 2 ay boyunca düzenli olarak kullanın.
• Hastanede verilen yatış pozisyonu eğitimlerine harfiyen uyun.

Kişisel Hijyen ve Tuvalet Kullanımı

Ameliyattan 4-5 gün sonra duş alabilirsiniz. Duş esnasında sağlam bir zemine oturmalı ve mutlaka yardım almalısınız. Ameliyat yaralarına elinizle sabun veya vücut şampuanı temas ettirebilirsiniz; ancak yaralı bölgeye kese veya lif uygulamaktan kaçınmalısınız. Yaralarda akıntı yoksa pansumanla kapatmaya gerek yoktur. Tercihen temiz ve pamuklu iç çamaşırları kullanmalısınız.

Tuvalet ihtiyacı için alafranga tuvalet tercih edilmelidir. Hijyen için oturak kısmını hızlı kuruyan bir el antiseptiği ile siliniz. Baş dönmesini önlemek için tuvaletten kalkarken yavaşça ve sağlam bir yere tutunarak kalkın. İlk zamanlarda güvenlik gerekçesiyle tuvalet kapısını kilitlemeyin ve bir yakınınızın kapıda beklemesini sağlayın.

Bacak Bakımı ve Yürüyüşün Önemi

Koroner baypas ameliyatında bacaktan damar alınmışsa, ödem oluşumunu engellemek için anti-embolik çoraplar kullanılmalıdır. Bu çoraplar bacağı sıkarak şişliği önler. Çorapları gece uyurken çıkarıp, sabah henüz ayağa kalkmadan ve bacaklar şişmeden giymelisiniz. Bu uygulama yaklaşık 2 ay sürdürülmelidir.

Ev içi yürüyüşlerin yanı sıra uygun hava koşullarında dışarıda yürüyüş yapılması önerilir. Soğuk havalarda dışarı çıkarken boğazınızı kapatan kıyafetler giymeli, atkı veya fular ile boyun bölgenizi korumalısınız.

Ameliyat Sonrası Beslenme Düzeni

Genel sağlık prensibi olarak az yağlı ve az tuzlu beslenme düzeni benimsenmelidir. Şeker hastalarının diyetlerine ekstra özen göstermesi gerekir; çünkü normal kan glukoz seviyeleri hem yara iyileşmesi hem de ameliyatın uzun vadeli başarısı için kritiktir.

• Çay ve Kahve: Günde 2-3 bardak çay ve 1 bardak kahve tüketilebilir. Aşırı tüketimin çarpıntı yapabileceği unutulmamalıdır.
• Tuz Tüketimi: Yüksek tansiyon hastaları aşırı tuzdan kaçınmalıdır.
• Genel Kural: Aşırı yağlı, tuzlu ve şekerli gıdalar genel sağlık için risk teşkil eder.

İlaç Kullanımı ve Kan Sulandırıcı Tedavisi

Koroner baypas ameliyatı olan hastalar ömür boyu kan sulandırıcı (antiagregan) ilaç kullanmalıdır. Bunun yanı sıra tansiyon ilaçları, idrar söktürücüler veya ağrı kesiciler reçete edilebilir. Mevcut diğer hastalıklarınız (diyabet, guatr vb.) için kullandığınız ilaçlara, doktorunuzun onayıyla devam etmelisiniz. Doktor bilgisi dışında doz değişikliği yapmayınız.

Warfarin (Coumadin) Kullanımı ve Dikkat Edilmesi Gerekenler

Kalp kapağı ameliyatı olan bazı hastalar Warfarin (Coumadin/Warfmadin) kullanmak zorundadır. Bu ilaç hayati öneme sahip olduğu kadar dikkatli yönetilmesi gereken bir tedavidir. Doz aşımı burun, mide veya beyin kanamasına; düşük doz ise kapakçıkta pıhtılaşmaya, inmeye veya damar tıkanıklıklarına yol açabilir.

Warfarin kullananların tüketmemesi gereken K vitamini zengin gıdalar:

• Brokoli ve Ispanak
• Marul ve Maydanoz
• Pancar
• Karaciğer yemekleri

Warfarin Tedavisinde Kritik Noktalar:

1. İlaç dozu PT ve PTT kan tahlillerine göre ayarlanır. Kontrolleri aksatmayın.
2. İlacı her gün aynı saatte alın. Unutursanız gün içinde alın, ancak ertesi gün çift doz içmeyin.
3. Mekanik kapak hastaları bu tedaviyi ömür boyu sürdürmelidir.
4. Diş çekimi veya farklı bir cerrahi müdahale öncesinde mutlaka doktorunuzu bilgilendirin.

Normal Yaşama Dönüş ve Sosyal Destek

Ameliyat sonrası uyku ve bağırsak düzeninde bozulmalar normaldir. Vücut ritmini bulmak için öğün saatlerini düzenli tutun, kabızlık yapıcı gıdalardan kaçının ve gündüz uyumamaya özen gösterin. Çalışan hastalar için genellikle 2 aylık istirahat raporu düzenlenmektedir.

Ailelerin Dikkatine: Hastalar ameliyat sonrası duygusal olarak hassas olabilir. Moral ve motivasyon iyileşmeyi hızlandırır. Pandemi koşulları göz önünde bulundurularak, ziyaretler kısıtlı tutulmalı (günde en fazla 2 ziyaret), maske-mesafe kurallarına uyulmalı ve ziyaret sonrası ev havalandırılmalıdır. Enfeksiyon riski taşıyan (grip, nezle) kişiler ziyaretçi olarak kabul edilmemelidir.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalıdır?

Aşağıdaki belirtiler gözlemlendiğinde randevu tarihi beklenmeden doktora danışılmalıdır:

Ameliyat yerindeki dikişlerin çoğu kendiliğinden erir; ancak dren yerindeki dikişler yaklaşık bir hafta sonra poliklinikte alınmalıdır. İlk kontrole kadar reçete edilen ilaçları eksiksiz kullanınız.

Dr. M. Beşir Akpınar
Kalp ve Damar Cerrahisi Uzmanı