KABIZLIK İÇİN MUHTEŞEM BESLENME ÖNERİLERİ
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Kabızlık (Konstipasyon) Nedir?
Kabızlık, toplumda oldukça sık karşılaşılan bir sağlık problemidir. Kullanılan tanımlara göre farklılık göstermekle birlikte, toplumun %2 ile %28'i arasında saptanmaktadır. Gelişmiş ülkelerde kabızlık yakınması olan bireylerin ancak üçte biri bir hekime başvurmaktadır.
Tıbbi literatürde konstipasyon olarak da adlandırılan bu durum; sert dışkılama, dışkı sayısının normalden az olması, yoğun ıkınma gerekliliği ve tam boşalamama hissi ile karakterizedir. Ayrıca dışkılama işlemini gerçekleştirebilmek için anüs ve vajina çevresine parmakla baskı yapma ihtiyacı da kabızlık tanımı içerisinde yer almaktadır.
Fonksiyonel Kabızlık İçin Roma II Kriterleri
Bir kişiye fonksiyonel kabızlık tanısı konulabilmesi için son 12 ay içerisinde, en az 12 hafta boyunca aşağıdaki kriterlerden en az ikisinin bulunması gerekir:
| Belirti ve Kriterler | Görülme Sıklığı |
|---|---|
| Aşırı zorlanma ve fazla gayret gösterme | Dışkılamaların en az %25’inde |
| Topak topak veya sert dışkı yapısı | Dışkılamaların en az %25’inde |
| Tam boşalamama hissi | Dışkılamaların en az %25’inde |
| Ano-rektal tıkanıklık hissi | Dışkılamaların en az %25’inde |
| El yardımı ile dışkılamaya kolaylık sağlamak | Dışkılamaların en az %25’inde |
| Düşük dışkılama sayısı | Haftada üçten daha az |
| Dışkı kıvamı | Yumuşak (gevşek) dışkı bulunmaması |
Not: İrritabl barsak sendromu (İBS) için mevcut kriterler yetersiz olmalıdır.
Kabızlığın Temel Nedenleri Nelerdir?
Kabızlık, yaşam tarzından tıbbi durumlara kadar pek çok farklı nedenden kaynaklanabilir. En yaygın kabızlık nedenleri şunlardır:
- Beslenmeye bağlı yetersiz sıvı ve posa (lif) alımı
- Fiziksel aktivite azlığı ve hareketsiz yaşam
- Yaşlılık ve gebelik süreçleri
- Belirli ilaçların kullanımı
- Metabolik ve endokrin bozukluklar
- Kolonun yapısal ve fonksiyonel bozuklukları
- Nörolojik rahatsızlıklar
- Sık ve bilinçsiz lavman kullanımı
Kabızlığı Önlemek İçin Beslenme ve Yaşam Tarzı Önerileri
Kabızlığı önlemede uygulanan diyet tedavisi; yeterli enerji alımını, sağlıklı bir yaşam için gerekli tüm besin öğelerini ve yüksek oranda posa (lif) içeriğini kapsamalıdır. Bağırsak sağlığınızı korumak için şu önerileri dikkate almalısınız:
Sıvı Tüketimi ve Hareketlilik
- Günlük su tüketimi artırılmalı, günde en az 8-10 bardak su içilmelidir.
- Bağırsak hareketlerini desteklemek adına fiziksel aktivite artırılmalıdır.
Posa ve Lif Kaynağı Besinler
- Beslenme programında posa miktarı yüksek olan kurubaklagiller, tahıllar, taze meyve ve sebzelere ağırlık verilmelidir.
- Bulgur, tam buğday ekmeği ve kepekli ekmek tüketimi tercih edilmelidir.
- Ispanak, brokoli ve lahana gibi sebze türleri bağırsak hareketliliğini artırır.
- Meyveler mutlaka iyice yıkanarak kabuklu şekilde tüketilmelidir.
- Sebzelerin çiğ tüketilmesi lif alımını destekler.
Bağırsak Hareketlerini Artıran Gıdalar
- Kuru erik, içerdiği özel bileşenler sayesinde bağırsak hareketliliğini doğrudan artırır.
- Erik, üzüm, kayısı ve incir; hoşaf veya komposto olarak tüketilmelidir.
- Diyetisyeninizin önerdiği miktarda ceviz, fındık gibi yağlı tohumlu kuruyemişler tüketilmelidir.
Uzak Durulması Gerekenler ve Alışkanlıklar
- Kızartmalar, ağır baharatlar ve fast-food beslenme tarzından uzak durulmalıdır.
- Öğün atlanmamalıdır; düzenli beslenme bağırsak ritmi için kritiktir.
- Günlük dışkılama zamanlarında tuvalet ihtiyacı kesinlikle ertelenmemelidir.
- Bilinçsizce lavman kullanılmamalıdır.
Takviye ve Bitki Çayı Kullanımı
- Probiyotik kullanımına sadece uzman yönlendirmesi ile başlanmalıdır.
- Sinameki gibi bitki çayları bilinçsizce tüketilmemelidir. Çaylara yönelmek yerine su tüketimi sorgulanmalıdır.
- Günde 1 şişe maden suyu tüketilebilir.
- Sık tekrarlayan kabızlık bağırsaklardaki villusları tahrip ederek besin emilimini azaltabilir. Bu nedenle uzman tavsiyesi ile gerekli takviyeler alınmalıdır.
