PROBİYOTİKLER NE İŞE YARAR?

Probiyotik Nedir? Yaşam İçin Yararlı Mikroorganizmalar

Kelime anlamı "yaşam için" olan probiyotikler, ağız yoluyla yeterli miktarda alındığında kişinin sağlığı ve fizyolojisi üzerinde olumlu etkiler yaratan yararlı mikroorganizmalardır. Probiyotiklerin keşfi, Rus araştırmacı Metchnikoff'un Bulgar köylülerinin uzun yaşam sırlarını araştırmasına dayanır. Metchnikoff, bu kişilerin bol miktarda yoğurt tükettiğini ve bu yoğurtların içinde Lactobacillus bulgaricus adı verilen canlı bakteriler bulunduğunu tespit etmiştir.

Günümüzde en yaygın kullanılan probiyotik türü Laktobasillerdir. Bu yararlı bakteriler; bebek mamalarında, probiyotik ilaveli sütlerde ve çeşitli farmasötik preparatlarda (ilaç formlarında) yaygın olarak bulunmaktadır.

Probiyotikler Hangi Ürünlerde Bulunur?

Probiyotikler, doğal olarak fermente ürünlerde bulunabileceği gibi, çeşitli gıdalara sonradan ilave edilerek veya takviye formunda da tüketilebilir. Probiyotik içeren başlıca ürünler şunlardır:

• Fermente Süt Ürünleri: Yoğurt, fermente süt, peynir, ayran ve tereyağı.
• Bebek Gıdaları: Bebek sütleri veya devam mamaları.
• Takviye Edilmiş Gıdalar: Meyve suları, dondurmalar ve margarinler.
• Eczane Ürünleri: İlaç kapsülleri ve kaşe (toz) formundaki takviyeler.

Etiket Bilgisinde Olması Beklenen Yararlı Bakteri Türleri

Bir ürünün probiyotik etkinliğini anlamak için etiketinde yer alan bakteri suşlarına dikkat edilmelidir. Sağlık üzerinde yararlı etkileri kanıtlanmış temel türler şunlardır:

Probiyotiklerin Sağlık Üzerindeki Faydaları Nelerdir?

Probiyotikler, vücutta geçici kolonizasyon sağladıkları için her gün düzenli olarak alınmalıdır. Düzenli kullanım, bağırsaktaki zararlı bakterileri kontrol altında tutmaya yardımcı olur. Özellikle antibiyotik kullanımı bağırsaktaki yararlı bakterilerin azalmasına neden olduğundan, bu süreçte bir diyetisyene danışarak probiyotik desteği almak önemlidir.

Sindirim Sistemi ve Hastalık Tedavilerindeki Rolü

Probiyotiklerin birçok klinik durumda tedavi edici ve koruyucu etkileri bulunmaktadır:

• Sindirim Sorunları: Kabızlık (konstipasyon), ishal (diyare), hazımsızlık ve şişkinlik şikayetlerinde etkilidir.
• Alerjik Hastalıklar: Gebelere ve yeni doğanlara Lactobacillus rhamnosus GG verildiğinde, atopik egzema riskinin %50 oranında azaldığı gözlemlenmiştir.
• İntoleranslar: Laktaz enzimi eksikliğine bağlı gelişen laktoz intoleransı semptomlarını rahatlatır.
• Kronik Rahatsızlıklar: İrritabl bağırsak sendromu (IBS), Helicobacter Pylori kaynaklı peptik ülser, gastrit ve ülseratif kolit tedavilerinde destekleyicidir.
• Kanserden Korunma: Doğru bakteri profili seçimiyle kolon kanserini önlemede koruyucu etkiler gösterir.

Bebeklerde Nekrotizan Enterokolit (NEK) ve Probiyotikler

Yenidoğan döneminin ciddi bir gastrointestinal hastalığı olan Nekrotizan Enterokolit (NEK) riskini azaltmada probiyotikler kritik rol oynar. Yapılan araştırmalar, anne sütünün yanında Lactobacillus acidophilus ve Bifidobacterium infantis içeren mama ile beslenen bebeklerde NEK sıklığının %63 oranında azaldığını kanıtlamıştır.

Önemli Uyarı: Bilinçsiz probiyotik kullanımı veya hastalık durumuna bağlı olarak ishal atakları gelişebilir. Tavsiye edilen kullanım sınırlarını aşmamaya özen gösteriniz.

Kaynakça

1. Kaur IP, et al. Eur J Pharm Sci 2002.
2. Yağcı, R. V. Güncel Gastroenteroloji 2005.
3. Gürsoy, O., et al. Türk Mikrobiyol Cem Dergisi 2005.
4. Pereira, I. A. D., et al. American Society for Microbiology 2003.
5. Lodinova-Zadnikova R, et al. Int Arch Allergy Immunol 2003.
6. Özden, A. Güncel Gastroenteroloji 2005.
7. Ceylan, A., et al. Van Tıp Dergisi 1998.
8. Lin, H. C., et al. Pediatrics 2005.
9. Özden, A. Güncel Gastroenteroloji 2007.