Kabızlık ( Kontipasyon )

Kabızlık (Konstipasyon) Nedir?

Kabızlık (konstipasyon), dışkılama sıklığının azalması, dışkının sert ve kuru olması veya dışkılama eyleminin oldukça zor gerçekleşmesi durumudur. Sağlıklı bir bireyde normal dışkılama sıklığı haftada 3 ile 12 defa arasında değişmektedir. Haftada 3 defadan daha seyrek gerçekleşen dışkılama eylemi tıbbi olarak kabızlık olarak tanımlanır.

Kabızlığın Temel Nedenleri

Bağırsak hareketlerinin yavaşlamasına ve dışkının sertleşmesine neden olan pek çok faktör bulunmaktadır. Kabızlık nedenleri genel olarak şu başlıklar altında toplanabilir:

• Beslenme ve Yaşam Tarzı: Yetersiz posa (lif) ve sıvı alımı, fiziksel hareket azlığı.
• Fizyolojik Dönemler: Gebelik ve yaşlılık süreci.
• İlaç Kullanımı: Anestetikler, antihipertansifler (tansiyon ilaçları), antidepresanlar ve kansızlık (demir) ilaçları.
• Metabolik ve Endokrin Bozukluklar: Hiperglisemi, üremi, hipotiroidi ve hiperkalsemi.
• Yapısal Sorunlar: Anüs, rektum ve kolonun yapısal veya fonksiyonel bozuklukları.
• Diğer Faktörler: Nörojenik anormallikler ve psikojenik bozukluklar.

Kabızlık Belirtileri Nelerdir?

Kabızlık sadece dışkılama zorluğu ile sınırlı kalmayıp vücutta farklı semptomlara da yol açabilir. Hastalığın başlıca belirtileri şunlardır:

• Baş ağrısı ve sinirlilik hali
• Hazımsızlık ve karında gerginlik
• Şişkinlik ve paslı dil görünümü
• Nefeste kötü koku

Kabızlığı Önlemek İçin Altın Kurallar

Bağırsak sağlığını korumak ve kabızlık sorununu aşmak için günlük alışkanlıklarda stratejik değişiklikler yapılmalıdır. Aşağıdaki öneriler sindirim sistemini düzenlemeye yardımcı olur:

• Sabah Rutini: Her sabah kalkınca 2-3 adet kuru kayısı veya 1-2 kaşık kayısı/erik marmelatı tüketilmeli, üzerine 1 bardak ılık su içilmelidir.
• Tuvalet Eğitimi: Öğün saatleri düzenlenmeli, her öğünden 30 dakika sonra tuvalet için zaman ayrılmalıdır. Dışkılama hissi geldiğinde asla ertelenmemelidir.
• Beslenme Adabı: Yemekler çok sıcak veya soğuk olmamalı, lokmalar iyice çiğnenmelidir.
• Sıvı Tüketimi: Günde 10-12 bardak sıvı (su, süt, meyve suyu, ayran, komposto, bitki çayları) tüketilmelidir. Çaylar açık içilmeli, koyu çaydan kaçınılmalıdır.
• Posa Alımı: Pirinç ve makarna yerine bulgur veya kepekli makarna tercih edilmelidir. Her öğünde bol sebze, salata ve kabuklu yenebilen meyveler tüketilmelidir.
• Ekmek Seçimi: Beyaz ekmek yerine kepekli, çavdar veya tam buğday ekmeği kullanılmalıdır.
• Fiziksel Aktivite: Yürüyüş ve yüzme gibi düzenli egzersizler bağırsakları çalıştırır.

Dikkat Edilmesi Gereken Önemli Uyarılar

Örnek Kabızlık Diyeti Menüsü

Sabah Kalkınca: 3-4 adet kuru kayısı ve 1 bardak ılık su.

Kahvaltı:

• 1-2 bardak açık çay veya bitki çayı
• Yumurta, peynir ve zeytin
• Domates, salatalık
• 1-2 dilim kepekli ekmek

Ara Öğün: 1-2 porsiyon meyve.

Öğle Yemeği:

• 1 kase sebze, mercimek veya ezogelin çorbası
• Etli sebze yemeği ve salata
• Cacık ve 1-2 dilim kepekli ekmek

Ara Öğün: Kepekli bisküvi veya grisini ile 1-2 porsiyon meyve.

Akşam Yemeği:

• 1 kase posa değeri yüksek çorba
• 1 porsiyon etli kurubaklagil yemeği
• 1 porsiyon bulgur pilavı veya kepekli makarna
• Bol salata

Gece: 1-2 porsiyon meyve veya komposto.