İlişkilerde Karar Verme Güçlüğü ve Özdeğer Algısı | Klinik Psikolog İhsan Onur Kızılkan

İlişkisel Yol Ayrımlarında Karar Verme Süreci

İlişkilerde yol ayrımına gelindiğinde yaşanan tıkanıklık, genellikle hangi seçeneğin doğru olduğunu bilmemekten kaynaklanmaz. Kişiyi eylemsizliğe sürükleyen asıl unsur, iki farklı acı arasında seçim yapmak zorunda kalmasıdır. Ayrılığın getireceği belirsiz ve yeni bir acı ile mevcut ilişkinin yaşattığı tanıdık sızı arasında sıkışmak, zihinsel bir kilitlenme yaratır.

Bir ilişkinin yıpranma süreci, sadece partnerler arasındaki güven bağını zedelemekle kalmaz; bireyin kendisiyle kurduğu ilişkiyi de sessizce dönüştürmeye başlar. Bu noktada asıl mücadele gitmek ya da kalmak değil, kendi özdeğerini yaşanan olayların ve partnerin davranışlarının dışına çıkarabilmektir. Çünkü bir başkasının tercihleri, zamanla kişinin kendi değeri hakkında verdiği bir hükme dönüşebilir.

Belirsizlik Karşısında Güvenlik Arayışı ve Zihinsel Süreçler

İnsan zihni, belirsizlik karşısında yapısal olarak bildiği ve dinamiklerine hâkim olduğu alana yönelme eğilimindedir. Mevcut ilişkide mutsuz olunsa bile, o ilişkinin getirdiği olumsuz duyguların sınırları bellidir. Ayrılığın vadettiği yalnızlık ise zihin tarafından öngörülemez bir tehdit olarak algılanır.

Bu durum bir zayıflık veya iradesizlik göstergesi değil; insan psikolojisinin güvenlik arayışının doğal bir sonucudur. Ancak bilinmelidir ki, güvenli ve tanıdık hissettiren her seçim, uzun vadede bireyin psikolojik sağlığı için iyileştirici olmak zorunda değildir.

Karar Aşamasında Sorulması Gereken Temel Soru

İlişkisel kilitlenmelerde rasyonel bir değerlendirme yapabilmek için odak noktasını değiştirmek gerekir. "Bu ilişki devam etmeli mi?" sorusu dışsal faktörlere bağlıdır ve yanıtı oldukça karmaşıktır. Bu sorunun yerine, daha derinde yatan şu kritik soruya odaklanılmalıdır:

• "Ben bu kararın veya kararsızlığın içinde, kendime dair neyi korumaya çalışıyorum?"

Çoğu zaman sıkı sıkıya tutunmaya çalışılan unsur ilişkinin kendisi değil; kişinin yıllardır içinde taşıdığı ve kaybetmekten endişe duyduğu değerlilik hissidir.

Korku Odaklı Motivasyon vs. Değer Odaklı Seçimler

Bir ilişkinin sürdürülmesi ya da sonlandırılması, tek başına doğru veya yanlış birer eylem değildir. Bir kararı sağlıklı kılan temel unsur, o kararın arkasındaki motivasyon kaynağıdır:

Kişi kendi değerini bir başkasının onayından, sevgisinden veya davranışlarından bağımsız olarak hissetmeye başladığında, kararlarının niteliği de değişir. Bu aşamada seçim, içteki bir eksikliği tamamlamak için değil; özsaygıyı korumak adına yapılır.

İyileşme ve Değişim Süreci

Ruhsal iyileşme, her zaman bir ilişkiyi radikal bir biçimde bitirmekle başlamayacağı gibi, o ilişkiyi ısrarla sürdürmekle de gerçekleşmez. Asıl değişim, kişinin kendi değerini artık kendisini inciten yapının vereceği yanıtlara emanet etmeyi bıraktığı an başlar.

İlişkilerdeki bu döngüleri fark etmek, karar süreçlerini yönetebilmek ve zedelenen özdeğer algısını yeniden yapılandırmak, profesyonel bir psikoterapi sürecinin en temel amaçları arasında yer almaktadır.

Klinik Psikolog İhsan Onur Kızılkan
Yüz Yüze ve Online Psikoterapi Hizmetleri
Ankara / Çankaya