HER YÖNÜYLE ‘VEGAN’

Veganlık Nedir? Bir Yaşam Tarzı Olarak Vegan Felsefesi

Son yıllarda adını sıkça duyduğumuz vegan terimi, birçok insan tarafından benimsenen bir beslenme ve yaşam stili haline gelerek güncel tartışmalarda yerini almıştır. Veganlık, sadece bir diyet programı değil, derin bir felsefi temele dayanan yaşam biçimidir. Peki, vegan beslenen bir birey, geleneksel beslenme yöntemlerini tercih edenlere göre sağlık açısından ne durumdadır?

Vegan Derneği (The Vegan Society) tarafından 1979 yılında yapılan tanıma göre veganlık; hayvanların gıda, giyim ya da başka amaçlar uğruna maruz kaldıkları her türlü sömürü ve zulümden, uygulanabilir olan en mümkün mertebede kaçınan bir felsefedir. Bu görüş, insanların, hayvanların ve çevrenin yararına, hayvan kullanımını içermeyen alternatiflerin geliştirilmesini destekler.

Vegan Beslenme Düzeni ve Temel Gıdalar

Vegan bireyler, hayvansal hiçbir besini veya ürünü kullanmamayı tercih ederler. Bu yaşam tarzını benimseyenlerin günlük diyetleri tamamen bitkisel kaynaklı ürünlerden oluşmaktadır. Vegan beslenme düzeninde yer alan temel besin grupları şunlardır:

• Sebze ve meyveler
• Tahıllar
• Kuruyemişler (ceviz, fındık, badem, fıstık vb.)
• Baklagiller

Bireylerin veganlığı seçmesinin arkasında; hayvan sömürüsüne karşı çıkma, canlı yaşamına saygı duyma ve daha sağlıklı bir yaşam tarzı oluşturma amacı yatar. Ayrıca sosyoekonomik sebepler ve vicdani tercihler de bu kararda etkili olmaktadır.

Vegan Beslenmenin Sağlık Avantajları

Vegan beslenmenin sağlık üzerindeki olumlu etkileri bilimsel çalışmalarla desteklenmektedir. Et ve et türevleri tüketilmediği için bu bireylerde kan kolesterol ve sodyum düzeyleri genellikle daha düşüktür. Bu durum, beraberinde birçok kronik hastalığa karşı koruma sağlar.

Tip 2 Diyabet ve Vegan Diyet İlişkisi

Tip 2 diyabetli 99 hasta üzerinde yapılan 22 haftalık kontrollü bir çalışmada, düşük yağlı vegan diyet ile Amerikan Diyabet Birliği (ADA) kılavuzlarına uygun diyet karşılaştırılmıştır. Araştırma sonucunda, her iki grubun da glisemik ve lipit kontrolünde iyileşme sağladığı, ancak vegan diyeti uygulayanlarda bu gelişmelerin daha belirgin olduğu saptanmıştır.

Vegan Beslenmede Dikkat Edilmesi Gereken Kritik Hususlar

Vegan diyetin tamamen sağlıksız olduğunu savunmak bilimsel verilerle uyuşmasa da, sağlığı korumak adına dikkat edilmesi gereken bazı hayati noktalar bulunmaktadır. Bilinçsizce uygulanan bir diyet, vücut direncinin azalmasına ve hastalıkların seyrinin ağırlaşmasına neden olabilir.

1. B12 Vitamini Takviyesi

B12 vitamini temel olarak hayvansal kaynaklıdır; sinir sistemi sağlığı, kalp-damar hastalıkları ve anemiden korunmak için kritiktir. Vegan bireylerin bu vitamini doktor ve diyetisyen kontrolünde dışarıdan takviye olarak almaları şarttır.

2. Protein Dengesi

Sağlıklı bir beslenmede toplam enerjinin %10-20'si proteinden karşılanmalıdır. Planlı bir beslenme programı uygulanmadığı takdirde protein eksikliği yaşanması kaçınılmazdır.

3. Mineral Alımı

Hayvansal gıdalarda yoğun bulunan aşağıdaki minerallerin eksikliği, farklı sağlık problemlerine yol açabilir:

• Demir ve Kalsiyum
• Çinko ve İyot
• Fosfor

Sonuç olarak, dünya genelinde sayıları 600 milyonu aşan vegan ve vejetaryen bireyler için planlı, dengeli ve düzenli bir beslenme stili benimsemek sağlık açısından herhangi bir engel teşkil etmemektedir. Psikolojik, ekonomik veya dini gerekçelerle bu yaşam tarzını seçen bireylere saygı duymak ve onları toplumsal yaşamda desteklemek önem arz etmektedir.