GÖZYAŞI YOLLARI CERRAHİSİ

Gözyaşı Yolları ve Fonksiyonel Yapısı

Gözyaşı yolları, alt ve üst göz kapaklarının iç kısmında bulunan iki küçük kanal ile başlayan, ardından gözyaşı kesesini oluşturan ve ince bir kanal vasıtasıyla burun boşluğuna açılan kompleks bir sistemdir. Gözyaşının temel görevi, gözü yabancı cisimlerden korumak, göz sağlığı için kritik olan kayganlığı ve berraklığı sağlamaktır.

Gözün ön yüzeyi sürekli olarak gözyaşı ile yıkanmaktadır. Bu yıkama işlemi sırasında ortaya çıkan sıvı ve göz önündeki zararlı maddeler, gözyaşı kanalı aracılığıyla önce buruna, oradan da boğaza aktarılır. Bu drenaj yolunda meydana gelen herhangi bir tıkanıklık, gözde sürekli sulanma ve çapaklanma şikayetlerine yol açar.

Göz Kuruluğu Belirtileri ve Tedavi Yaklaşımları

Göz kuruluğu, gözyaşı yetersizliğinin şiddetine bağlı olarak değişkenlik gösteren semptomlarla kendini gösterir. Bu belirtiler, hafif vakalarda zaman zaman ortaya çıkan yanma, sulanma ve kızarıklık şeklindeyken; ağır vakalarda görme kalitesini ve yaşam konforunu ciddi ölçüde bozabilir.

• Hafif Vakalar: Tedavide eksiği yerine koyma prensibiyle suni gözyaşı damlaları tercih edilir.
• Ağır Vakalar: Daha farklı ve kapsamlı tıbbi müdahaleler gerektirmektedir.

Gözyaşı Kanalı Tıkanıklığı Türleri

Gözyaşı kanalı tıkanıklıkları, ortaya çıkış zamanına ve nedenlerine göre iki ana grupta incelenmektedir:

1. Sonradan Gelişen Gözyaşı Kanalı Tıkanıklıkları

Doğuştan olmayan bu tıkanıklıkların sebebi çoğunlukla tam olarak belirlenememektedir. Tıkanıklık genellikle gözyaşı kesesi ile kanalın birleşim noktasında meydana gelir. İstatistiksel olarak kadınlarda daha sık görülen bu durumun temel çözümü cerrahi tedavi yöntemleridir.

2. Doğuştan Gözyaşı Kanalı Tıkanıklıkları

Gözyaşı boşaltım yolları doğumdan sonra da gelişimini sürdürür. Bazı bebeklerde bu gelişim tamamlanamadığında kanal tıkanıklığı oluşur. Belirtiler arasında sulanma ve çapaklanma ön plandadır. Hastanın klinik durumuna göre özelleştirilmiş tedavi planları uygulanır.

Gözyaşı Kanal Tıkanıklığında Sondalama (Probing) Tedavisi

Çocuklarda kanalın 1,5 yaşına kadar kendiliğinden açılmadığı durumlarda probing (sondalama) işlemi uygulanır. Bu işlem hakkında bilinmesi gereken temel noktalar şunlardır:

• Uygulama: Genel anestezi altında, yaklaşık 5-10 dakika sürer.
• Yöntem: Gözyaşı kanalının üst ucundan bir sonda ile girilerek alt uçtaki tıkanıklık mekanik olarak açılır.
• Başarı Oranı: İşlemin başarı şansı %90 civarındadır.
• Kritik Süre: 2 yaşın üzerindeki çocuklarda başarı şansı azalmaktadır.

Erişkinlerde Cerrahi Müdahale Seçenekleri

Erişkin hastalarda tıkanan kanalı açmak yerine, gözyaşı kesesi ile burun arasında yeni bir drenaj yolu oluşturulması hedeflenir. Bu amaçla kullanılan yöntemler şunlardır:

DSR (Dakriyosistorinostomi) Ameliyatı

Bu cerrahi müdahale cilt yoluyla veya burun içinden gerçekleştirilebilir. Cilt yoluyla yapılan operasyonlarda belirgin bir iz kalmaz ve başarı oranı yaklaşık %95 seviyesindedir.

Multidiode Laser (Lazerle Tedavi)

Güncel bir teknoloji olan Multidiode Laser, gözyaşı kanalı ameliyatlarında yeni bir dönem başlatmıştır. Bu yöntemin avantajları şunlardır:

Op. Dr. Ahmet UMAY
Bristol University Ophthalmology Section, United Kingdom
Kaynak: Dünya Göz Hastanesi 2017