EMDR NEDİR?

EMDR Nedir? Göz Hareketleriyle Duyarsızlaştırma ve Yeniden İşleme

Geçmişimizi değiştirmemiz mümkün olmasa da o dönemde yaşanan travmatik olayların üzerimizdeki olumsuz etkilerini azaltmak veya tamamen ortadan kaldırmak mümkündür. EMDR (Eye Movement Desensitization and Reprocessing), Türkçesiyle Göz Hareketleriyle Duyarsızlaştırma ve Yeniden İşleme, bu amaçla kullanılan etkili bir psikoterapi yöntemidir. Bu teknik, bireyin geçmişte yaşadığı rahatsız edici anıların bugünkü yaşamına olan negatif etkilerini nötralize etmeyi hedefler.

EMDR Terapisinin Tarihçesi ve Temelleri

EMDR, ilk olarak 1987 yılında psikolog Francine Shapiro tarafından keşfedilmiştir. Dr. Shapiro, istemli göz hareketlerinin olumsuz ve rahatsız edici düşüncelerin yoğunluğunu azaltabildiğini fark etmiştir. İlk çalışmalarını Vietnam gazileri ve cinsel istismara uğrayan bireylerle yürüten Shapiro, bu yöntemin travma belirtilerini anlamlı derecede azalttığını bilimsel olarak ortaya koymuştur.

Beyin Mekanizması ve Bilgi İşleme Teorisi

İnsan beyni, mantıktan sorumlu sol yarımküre ve duygulardan sorumlu sağ yarımküre olmak üzere iki kısımdan oluşur. EMDR seansları sırasında uygulanan göz hareketleri, beynin her iki tarafı arasında bir bağlantı kurarak iyileşme sürecini başlatır. Dr. Shapiro, bu mekanizmayı açıklamak için tüm bireylerin fizyolojik bazlı bir sisteme sahip olduğunu savunan **"Bilgi İşleme Teorisi"**ni geliştirmiştir.

Travmatik Anıların Zihinsel Depolanması

Anılarımız zihnimizde düşünceler, duygular ve görüntüler şeklinde depolanmaktadır. Sağlıklı bir öğrenme süreci, yeni bilgilerin hafızadaki eski bilgilerle doğru bağlantılar kurmasıyla gerçekleşir. Ancak travmatik bir olay yaşandığında, bu sürece müdahale eden yoğun olumsuz duygular bilgi işleme sisteminin yarıda kalmasına neden olur. Sonuç olarak travmatik anı, hafızanın diğer kısımlarındaki bilgilerle bağlantısı kopuk bir şekilde izole kalır.

Travma Türleri ve İşlenmemiş Anılar

Her bireyin geçmişinde farklı ölçeklerde travma yaşantıları bulunabilir. Bu yaşantılar sadece büyük felaketlerle sınırlı değildir; her yaşta etkisi uzun süren olumsuz deneyimler bu kapsama girer. Yaygın travmatik ve işlenmemiş anı kaynakları şunlardır:

• Doğal afetler, kazalar ve savaş durumları.
• Kayıplar, taciz ve ölüm olayları.
• Çocukluk çağı başta olmak üzere aile, okul ve iş hayatındaki olumsuzluklar.
• Sözel ve fiziksel şiddet, reddedilme ve aşağılanma.
• Başarısızlıklar ve ihmal edilme durumları.

EMDR Terapisi Nasıl İyileştirir?

EMDR, işlenme süreci yarım kalmış travmatik anıları sağlıklı bir biçimde işleyerek bu anılara bağlı rahatsızlıkları giderir. Tıpkı fiziksel yaraların bazen dışsal bir müdahaleye (merhem vb.) ihtiyaç duyması gibi, bazı psikolojik yaralanmalar da dışsal bir destek gerektirir. EMDR, bir merhem gibi anıları işleyerek olumsuz yaşantıları nötr hale getirir ve bireyin anıyla ilgili sıkıntısını ortadan kaldırır.

Adaptif Bilgi İşleme Süreci

Terapi sırasında göz hareketleri, sesler veya bedensel dokunuşlarla sağlanan çift taraflı uyarım, adaptif bilgi işleme sürecini harekete geçirir. Bu sayede travmatik deneyim; uygun duygular, hisler ve pozitif kişisel inançlarla yeniden kodlanır. Amaç, sadece sıkıntıyı azaltmak değil, negatif inançların yerine pozitif inançların geçmesini ve danışanın daha işlevsel hale gelmesini sağlamaktır.

EMDR Tedavi Protokolü ve Uygulama Alanları

EMDR tedavisinde geçmiş, şimdi ve gelecek odaklı, 8 aşamalı bir protokol uygulanır. Bu süreçte danışan, terapistin parmağını gözleriyle takip ederken aynı zamanda zihninden geçenlere odaklanır. Bu yöntemle beynin sağ ve sol yarımküreleri arasında ilişki kurulduğu düşünülmektedir.

EMDR Terapisi Ne Kadar Sürer?

EMDR, kısa süreli tedaviler kategorisinde yer alsa da iyileşme süreci bireyin içsel süreçlerine göre farklılık gösterir. Genellikle 5 ile 10 seans arasında süren uygulama, bazen 2-3 görüşmede hatta tek bir seansta bile çarpıcı sonuçlar verebilmektedir. Spesifik ve büyük travmalarda (ölüm, kaza vb.) iyileşme daha hızlıyken; uzun yıllara yayılan durumlarda (başarısızlık, reddedilme korkusu vb.) süreç biraz daha uzayabilir.

Uzm. Psk. Serra Kampeas