Narsizim mi? özgüven mi?

Narsisizm ve Özgüven Arasındaki İnce Çizgi

Genellikle narsisizm ve özgüven kavramları birbirine karıştırılmakta, narsisistik bireylerin yüksek bir özgüvene sahip olduğu varsayılmaktadır. Ancak bu iki durum birbirinden tamamen farklı dinamiklere dayanır. Çevremizde kendinden emin görünen, kendine aşırı değer veren ve adeta bir dünya harikası olduğunu düşünen her bireyin gerçekten özgüvenli olup olmadığını anlamak için bu kavramların derinliklerine inmek gerekir.

Narsisizm Nedir? Mitolojik Kökenler ve Tanımı

Narsisizm terimi, ismini mitolojik bir karakter olan Narkissos’tan alır. Mite göre Narkissos, suda kendi yansımasını görerek ona aşık olur ve bu imgeye kavuşmaya çalışırken suda boğularak can verir. Bu alegori, narsistlerin durumunu kusursuz bir şekilde özetler; onlar da sürekli olarak kendi yansımalarına aşıktırlar.

Narsisizm, bireyin kendini aşırı sevmesi, kendine aşırı güvenmesi ve kendini diğerlerinden üstün görmesi durumudur. Narsisistik Kişilik Bozukluğu ise şu temel özelliklerle tanımlanan bir tablodur:

• Kendini aşırı önemli ve yetenekli hissetme,
• Zihnin sürekli başarı, güç ve önde olma arzusuyla meşgul olması,
• Sürekli ilgi, hayranlık ve onay görme ihtiyacı,
• Eleştiriye karşı aşırı tahammülsüzlük,
• Empati yoksunluğu.

Narsisistik Kişilik Özellikleri ve Davranış Biçimleri

Narsistler son derece bencil ve benmerkezci bireylerdir. Çevrelerinde bir hayran kitlesi oluşturmayı hedefler ve övgüyle beslendikleri için sadece kendilerini öven kişileri yanlarında tutarlar. Amaçlarına ulaşmak için başkalarını kullanmaktan çekinmezler.

Narsist birey, kendisinin herkesten daha akıllı, güçlü ve özel olduğuna inanır. Bu inanç nedeniyle hata yapabileceğini kabul etmez; bir sorun varsa bu asla onun suçu değildir. Eleştirildiklerinde savunmaya geçer ve eleştiren kişiye karşı düşmanca bir tavır sergilerler. Başkalarının acılarına karşı duyarsızdırlar ve birinin acı çekmesini o kişinin kendi hatası olarak görürler.

Narsisizmin Görünmeyen Yüzü: Aşağılık Kompleksi

Dışarıdan dev aynasında görünen narsist, aslında iç dünyasında bastırılmış bir aşağılık kompleksinin esiridir. Bu kompleksi yenmek için kendini ve yaptıklarını sürekli yüceltme yolunu seçer. Narsistlerin sergilediği bazı gizli davranışlar şunlardır:

• Yalan ve Manipülasyon: En büyük yalanı kendilerine söylerler; yalnızlıktan korksalar da insanları terk ederek intikam alırlar.
• Sözel Sadizm: İlişkilerinde hükmedici taraftırlar. İktidarlarını korumak için aşağılama, iğneleme ve imalarla sözel şiddet uygularlar.
• Başkasına Bağımlı Benlik: Kendilerini değerli hissetmek için başkalarını değersizleştirirler. Küçümsedikleri "ötekiler" olmadan kendi benliklerini inşa edemezler.

Narsisizmin Kökeni ve Çocukluk Dönemi

Narsist bireyler genellikle sevgi ve ilgi açlığı ile büyümüşlerdir. Psikanalist Kernberg (1975), bu hastaların geçmişlerinde soğuk, duyarsız ve ilgisiz anne figürlerine sıkça rastlandığını belirtir. Çocuk, annenin sevgisizliğinden korunmak için sahip olduğu zeka, güzellik veya yetenek gibi üstün özelliklerini bir savunma mekanizması olarak kullanır.

Gerçek Özgüven Nedir?

Özgüveni yüksek olan kişi, kendini iyi tanıyan, duygu ve düşüncelerini yönetebilen bireydir. Gerçek özgüven, başkalarını ezmeyi veya hor görmeyi gerektirmez. Özgüvenli bireyler eksik yönlerini bilir, bunları olumlu yanlarıyla bütünleştirir ve hatalarından ders çıkarırlar. İçsel konuşmaları yapıcıdır ve evrene olumlu mesajlar göndererek dengeli bir yaşam sürerler.

Sonuç: Modern Dünyada Narsisizmin Artışı

Günümüzde narsisizmin artış göstermesi sadece psikolojik değil, sosyolojik nedenlere de dayanmaktadır. Aile bağlarının zayıflaması, kapitalizmin insanı sadece bir "tüketici" olarak konumlandırması ve iş hayatındaki acımasız rekabet bu durumu beslemektedir. Narsistlerin içindeki canavar, ona çanak tutanlarla büyür. Unutulmamalıdır ki; "Dünya kötüyse, bu Don Kişotların değil Sanço Panzaların suçudur."

Kaynakça: Kernberg O. F. (1975). Borderline Conditions And Pathological Narcissism. New York: Jason Aronson