Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu hakkında

Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) Nedir?

Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), genellikle 6 yaş ve öncesinde belirtilerini göstermeye başlayan nörögelişimsel bir durumdur. Bu durum, ailelerin veya öğretmenlerin tutumlarından bağımsız olarak, tamamen nörobiyolojik ve çevresel faktörlerin etkisiyle gelişim gösterir. DEHB, çocuğun hem okul başarısını hem de günlük hayattaki sosyal ilişkilerini doğrudan olumsuz etkileyebilmektedir.

Aileler ve eğitimciler, çocukları gözlemlediklerinde genellikle iki temel şikayetle uzmanlara başvururlar: Çocuğun dikkatini toparlayamaması veya yerinde sabit duramaması. Bu karmaşık tabloyu daha iyi anlamak için DEHB; dikkat eksikliği ile hiperaktivite ve dürtüsellik olmak üzere iki ana başlık altında incelenmektedir.

Dikkat Eksikliği Belirtileri Nelerdir?

Dikkat eksikliği yaşayan bir çocukta gözlemlenen temel davranışlar, genellikle odaklanma ve organizasyon becerilerindeki yetersizliklerle ilgilidir. Bu bireylerde görülen başlıca özellikler şunlardır:

• Detaylara odaklanmakta zorluk çeker ve bu nedenle sürekli basit hatalar yapar.
• Dikkatini belirli bir konu üzerinde sabit tutma ve koruma konusunda ciddi sıkıntı yaşar.
• Kendisiyle konuşulduğunda dinlemiyormuş izlenimi verir.
• Verilen yönergeleri takip etmekte ve görevleri tamamlamakta zorlanır.
• Organize olma ve plan yapma becerilerinde eksiklik görülür.
• Yoğun zihinsel çaba gerektiren işlerden veya ödevlerden kaçınma eğilimi gösterir.
• Kişisel eşyalarını ve okul araç gereçlerini sürekli kaybeder.
• Dış uyaranlar nedeniyle dikkati çok kolay dağılır.
• Günlük rutin işlerini yerine getirmekte zorlanır veya bu işleri tamamen unutur.

Hiperaktivite ve Dürtüsellik Belirtileri

Hiperaktivite ve dürtüsellik sorunu yaşayan bireylerde ise fiziksel hareketlilik ve sabırsızlık ön plandadır. Bu durumun temel göstergeleri şu şekilde sıralanabilir:

1. Sürekli Hareket Hali: Kişi yerinde sabit duramaz; elleri ve ayakları sürekli hareket halindedir.
2. Oturma Güçlüğü: Uzun süre bir yerde sabit oturması gereken durumlarda büyük zorluk yaşar.
3. Yaşa Göre Değişim: Çocukluk döneminde aşırı hareketlilik görülürken, yetişkinlikte bu durum içsel bir huzursuzluk ve yerinde duramama haline dönüşür.
4. Sessiz Faaliyetlerde Zorlanma: Bir işe sessizce odaklanmakta ve sakin kalmakta güçlük çeker.
5. Aşırı Konuşma: Normalden çok daha fazla ve hızlı konuşma eğilimindedir.
6. Sıra Bekleyememe: Karşıdaki kişinin sözü bitmeden cevap verir, bekleme gerektiren durumlarda ve sırayla yapılan işlerde sorun yaşar.
7. Müdahaleci Davranışlar: Başkaları konuşurken bekleyemez ve sık sık sözlerini yarıda keser.