DEPREM SONRASI AKUT STRES BOZUKLUĞU
- Akut Stres Bozukluğu, deprem gibi travmatik olaylardan sonraki ilk 30 gün içinde gelişen kaygı ve çözülme belirtilerini kapsayan bir tablodur.
- Belirtilerin bir aydan uzun sürmesi durumunda tablo Travma Sonrası Stres Bozukluğu olarak adlandırılır ve bu süreçte çözülme belirtileri önemli bir risk faktörüdür.
- Günlük yaşamın aksaması veya belirtilerin uzun süre iyileşmemesi durumunda psikoterapi ve ilaç tedavisi gibi profesyonel destek yöntemlerine başvurulmalıdır.
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Deprem Sonrası Akut Stres Bozukluğu Nedir?
Deprem gibi önceden tahmini ve kontrolü mümkün olmayan doğal afetlerin ardından, bireylerde genellikle birkaç hafta içerisinde kendiliğinden düzelen psikiyatrik belirtiler ortaya çıkabilmektedir. Travmatik bir olayı takip eden ilk 30 günlük süre içerisinde gelişen; kaygı, çözülme (disosiasyon) belirtileri ve diğer bulguları kapsayan bu tablo, DSM-5 kriterlerine göre Akut Stres Bozukluğu (ASB) olarak tanımlanmaktadır.
Akut Stres Bozukluğu ve Travma Sonrası Stres Bozukluğu Arasındaki Fark
Akut Stres Bozukluğu ile Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB) arasındaki temel fark, belirtilerin süresidir. Eğer travmaya bağlı ortaya çıkan belirti ve bulgular bir aydan daha uzun sürerse, bu durum artık Travma Sonrası Stres Bozukluğu olarak adlandırılır. Bu nedenle, ilk bir aylık süreçteki gözlem ve müdahale kritik önem taşımaktadır.
Travma Sonrası Çözülme Belirtileri ve Etkileri
Travma esnasında veya hemen sonrasında; bilinç, bellek ve kimlikte geçici bozulma şeklinde görülebilen çözülme belirtileri, TSSB’nin gelişiminde ve kalıcı hale gelmesinde güçlü bir bağımsız öngördürücü faktör olarak kabul edilir.
- Çözülme Mekanizması: Travmayla ilişkili acıyı engelleyici bir savunma mekanizması olarak ortaya çıkar.
- İyileşme Süreci: Tehlike ortadan kalktığında ve uyumsal baş etme mekanizmaları devreye girdiğinde, bu belirtilerin ortadan kalkması beklenir.
Travma Sonrası Stres Hastalığı Belirtileri Nelerdir?
Travma sonrası stres tepkileri çoğu kişide olayı izleyen günlerde görülür ve genellikle birkaç hafta içinde kendiliğinden düzelir. Ancak bazı vakalarda bu süreç aylarca, hatta yıllarca sürebilmektedir. Travma sonrası stres hastalığında sıkça karşılaşılan belirtiler şunlardır:
- Uykusuzluk ve kabuslar,
- Olayla ilgili anıların rahatsız edici biçimde sık sık hatırlanması,
- Olayın tekrarlanacağı korkusuyla sürekli diken üstünde hissetme,
- Kolay irkilme ve çabuk sinirlenme,
- Gelecekle ilgili plan yapamama,
- Yabancılaşma (başkalarının yaşananları anlamadığı hissi),
- Olayı hatırlatan durumlardan kaçınma ve huzursuzluk hissi.
Ne Zaman Profesyonel Yardım Alınmalıdır?
Yas süreci ve travma sonrası tepkiler çok zorlayıcı hale gelmişse profesyonel destek kaçınılmazdır. Aşağıdaki durumlar sürecin problemli hale geldiğini gösterir:
| Durum | Belirti ve Risk Faktörleri |
|---|---|
| Yaşam Kalitesi | Kişinin günlük yaşantısını sürdürmesinin engellenmesi |
| Zaman Aşımı | Uzun süre geçmesine rağmen acının çok canlı yaşanması |
| Güvenlik Riski | Kişinin kendine zarar vermeyi düşünmesi |
Deprem sonrası gelişen depresyon, akut stres bozukluğu, travma sonrası stres bozukluğu ve diğer kaygı bozuklukları için psikoterapi yöntemlerinin yanı sıra etkin ilaç tedavileri de mevcuttur. Bu tür durumlarda uzman bir psikiyatrist veya psikologdan yardım almaktan kaçınılmamalıdır.
Hazırlayanlar:
Uzm. Psk. Damla Kankaya Sünteroğlu
Psk. Ayşe Gökoğlu
