ÇOCUKLARDA ÖFKE

Çocuklarda Öfke Nöbetleri ve Ebeveynlerin Çaresizlik Hissi

Anne ve babaların, çocuklarının sergilediği bazı sert tepkiler karşısında kendilerini tamamen çaresiz hissettikleri anlar mevcuttur. İstediği yapılmadığı için tepinen, bağıran, hatta fiziksel müdahalede bulunan bir çocuğun sergilediği öfke nöbeti, adeta bir yetişkinin sinir krizini andırabilir. Bu gibi durumlarda çocuğun öfkesi tamamen kontrol dışıdır ve ebeveynlerin sakinleştirme çabaları genellikle sonuçsuz kalır.

Çoğu zaman anne ve babalar, çocuklarının bu kontrolsüz öfkesine yine öfkeyle karşılık vermek durumunda kalabilirler. Ebeveynler, normal şartlarda oldukça uyumlu olan çocuklarının bir anda nasıl bu denli büyük bir öfke patlaması yaşadığını anlamlandırmakta güçlük çekerler. Ancak unutulmamalıdır ki öfke, insanoğlunun doğasında var olan ve insanlık tarihinden bu yana bizimle olan temel bir duygudur.

Öfkeyi Kabul Etmek ve Kontrol Altına Almak

Her insan öfkelenebilir; burada kritik olan nokta öfkeyi yadsımak veya inkâr etmek değil, onu kontrol etmeyi öğrenmektir. İçimizden gelen ve bir parçamız olan bu duyguyu, sadece negatif olduğu gerekçesiyle reddetmek veya yok saymak, onun ortaya çıkışını engellemez. İnsan psikolojisinde her duygu zıttıyla birlikte var olur:

• Kendine güvenen ve güvenmeyen benlik,
• Sakinlik ve öfke,
• Başarı ve başarısızlık,
• Mutluluk ve mutsuzluk.

Burada asıl mesele, yaşam yolculuğunda sürücü koltuğuna uzun vadeli olarak hangi duygunun geçeceğidir. Eğer sürücü koltuğunda sürekli öfke oturuyorsa, orada bir sorun olduğundan söz edilebilir. Çocuklarımıza öfke kontrolünü öğretebilmek için öncelikle biz yetişkinlerin kendi duygularımızı kontrol edebiliyor olmamız gerekir.

Çocuklarda Model Alarak Öğrenme Süreci

Çocuklar, dünyayı ve duyguları ebeveynlerini model alarak öğrenirler. Bir ebeveynin öfkesini nasıl yönettiği, bu duyguyla nasıl başa çıktığı ve öfkesinin çevresine zarar verip vermediği çocuk tarafından dikkatle gözlemlenir. Çocuklar, davranışlarındaki değişiklikleri bu gözlemler doğrultusunda şekillendirirler.

Öfkesini kontrol edemeyen çocuklarda genellikle saldırgan davranışlar gözlemlenir. Bu çocuklar, iç dünyalarındaki olumsuz duyguları sağlıklı bir şekilde dışa vurabilmek için zamana ihtiyaç duyarlar. Öfke kontrolü sağlayamayan ve ani tepkiler veren çocukların sosyal çevrelerinde karşılaştığı bazı durumlar şunlardır:

Ne Zaman Uzman Desteği Alınmalıdır?

Kızgınlık, belirli bir ölçüde sahip olunması gereken bir duygudur; çünkü birey bu sayede kendi haklarını korumayı öğrenir. Ancak bu duygular sık sık öfke nöbeti halini alıyorsa ve çocuğun günlük yaşamını olumsuz etkiliyorsa, profesyonel bir müdahale gerekebilir. Eğer çocuğunuzda bu tür süreklilik arz eden öfke patlamaları gözlemliyorsanız, bir uzmandan destek almanız sağlıklı bir gelişim süreci için oldukça önemlidir.

Saygılarımla,

Psikolog Armağan Pınar Adanar