Binge Eating (Tıkınırcasına Yeme) Bozukluğu, Tanısı, Önlenmesi ve Tedavi İpuçları

Tıkınırcasına Yeme Bozukluğu (BED) Hakkında Bilinmesi Gerekenler

Günlük hayatta pek çok kişi televizyon izlerken, sosyal medyada vakit geçirirken veya yemek yerken zaman zaman aşırıya kaçma eğilimi gösterebilir. Ancak bu durum hayatınızı olumsuz etkilemeye başladığında, beraberinde suçluluk ve stresi tetiklediğinde, klinik bir tablo olan Tıkınırcasına Yeme Bozukluğu (Binge Eating Disorder - BED) gelişmiş olabilir. Psikiyatri dünyasında nispeten yeni bir tanım olan BED, uzmanlar tarafından resmi olarak ancak 2014 yılında kabul edilmiştir.

Özel günlerde veya kutlamalarda fazla yemek yemek yaygın bir durumdur; fakat bu eylemin nerede normal bir davranış, nerede bir bozukluk olduğunu ayırt etmek kritik önem taşır. Aşağıdaki dört temel başlığı inceleyerek, yaşadığınız durumun bir yeme bozukluğu olup olmadığını değerlendirebilirsiniz.

1. Yeme Şekli, Sıklığı ve Miktarı Belirleyicidir

Tıkınırcasına yeme bozukluğu olan bireylerde yeme eylemi genellikle çok hızlı, çok fazla ve çok sık gerçekleşir. Bir yeme atağı 30 dakika ile 2 saat arasında sürebilir ve bu ataklar genellikle haftada birden fazla tekrarlanır. Kişi, fiziksel bir açlık hissetmese dahi yemeye devam eder ve bu süreç ciddi bir fiziksel rahatsızlık hissedene kadar sürer.

Bu bozukluk, bireyin yaşam kalitesini ciddi şekilde düşürür. Kişi, yeme üzerindeki kontrolünü kaybettiğini hisseder ve bu durum derin bir suçluluk duygusuna yol açar. Çoğu zaman bu ataklar, başkalarından gizlenmek amacıyla yalnızken gerçekleştirilir; bu durum literatürde “closet eating” (gizli yeme) olarak adlandırılır. Tedavi edilmeyen BED; obezite, diyabet, hipertansiyon, kanser, depresyon ve erken ölüm risklerini artırabilir.

2. BED, Bulimia ve Obeziteden Farklıdır

Tıkınırcasına yeme bozukluğu sıklıkla diğer durumlarla karıştırılsa da, kendine has klinik özelliklere sahiptir. Aşağıdaki tablo, bu farkları daha net anlamanıza yardımcı olabilir:

BED bir irade sorunu değildir. Birçok kişi yaşadığı durumun klinik bir bozukluk olduğunun farkında olmayabilir. Ayrıca, BED teşhisi konulması için kişinin mutlaka obez olması gerekmez.

3. Yaşamın Herhangi Bir Döneminde Gelişebilir

Tıkınırcasına yeme bozukluğu, her yaş grubunda ortaya çıkabilen bir durumdur. Özellikle genç yaşlarda, depresyonla baş etme yöntemi olarak başlayabilir. Klinik veriler, depresyon ile yeme bozuklukları arasında çok yakın bir ilişki olduğunu göstermektedir.

İleri yaşlarda ise büyük bir stres faktörü tetikleyici olabilir. Kişi, stresle başa çıkmak için yemeği bir strateji olarak kullanmaya başlayabilir. Genellikle başkalarına verilen önem artarken, kişisel ihmal baş gösterir. Özellikle öğün atlamak veya gün boyu aç kalıp akşama kadar beklemek, tıkınırcasına yeme ataklarını doğrudan tetikleyebilir.

4. Tedavi Süreci ve Kısır Döngüyü Kırmak

BED, genellikle bir kısır döngü şeklinde ilerler: Depresyon, gıdaya takıntılı hale gelmeye ve bozulan beden algısına yol açar; bu durumla baş etmek için sergilenen binge eating davranışı, kontrol kaybı ve suçluluk hissini tetikler. Sonuç olarak kişi tekrar depresif bir ruh haline bürünür.

Ancak unutulmamalıdır ki, Tıkınırcasına Yeme Bozukluğu tedavi edilebilir bir durumdur. Tedavinin ilk adımı farkındalık ve kabullenmedir. Bu konuda uzmanlaşmış psikiyatristler ve psikologlar mevcuttur. Çoğu hastada 4 ile 12 seans arası Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) ve grup terapileri oldukça başarılı sonuçlar vermektedir.

İyileşme Sürecini Destekleyecek İpuçları

Tedavi sürecinde size yardımcı olabilecek bazı stratejiler şunlardır:

• Detaylı bir gıda günlüğü tutun.
• Yemeklerinizi düzenli öğünler halinde planlayın.
• Vücut algınıza yönelik saplantılı bakış açısını değiştirmeye çalışın.
• Yemeyi tetikleyen gıdalarla başa çıkmak için alternatif yöntemler geliştirin.
• Stres yönetimi için yemek yemek dışında farklı kanallar bulun.
• Sosyal ilişkilerinizdeki problemleri çözmek için aktif çaba gösterin.