AKALAZYA

Akalazya Nedir? Belirtileri ve Nedenleri

Akalazya, yemek borusunun (özofagus) primer motor hastalığı olarak tanımlanır. Bu rahatsızlık, alt özofagus sfinkterinin (yemek borusu kapakçığı) tam gevşeyememesi ve yemek borusunda lokmaları mideye ileten itici dalgaların (peristaltizm) yokluğu ile karakterizedir. Temel neden, yemek borusundaki kas hareketlerini ve kapakçık gevşemesini kontrol eden sinir düğümlerindeki hasardır.

Sinirsel iletimdeki bu bozulma sonucunda hastalarda şu belirtiler gözlemlenmektedir:

• Yutma güçlüğü (disfaji)
• Yenilen gıdaların ağza geri gelmesi (regürjitasyon)
• Göğüs ağrısı
• Tükürük salgısında artış
• Belirgin zayıflama

Akalazya Tanısı Nasıl Konulur?

Akalazya teşhisinde en kritik aşama, hastanın klinik şikayetlerinin detaylı analizidir. Tanıyı kesinleştirmek ve benzer belirtilere yol açan kanser gibi diğer hastalıkları dışlamak için aşağıdaki testler uygulanır:

1. Endoskopi: İlk yapılması gereken işlemdir. Yemek borusunun genişlemesi, gıdaların birikmesi ve alt kapakçığın direnci bu yöntemle gözlemlenir.
2. Özofagus Manometresi: Yemek borusunun itici gücünü ve kapakçık gevşemesini ölçen, fonksiyonel değerlendirme sağlayan bir yöntemdir.
3. Baryumlu Özofagus Filmi: Kontrast madde kullanılarak çekilen bu filmde, yemek borusunun alt kısmındaki daralma sonucu oluşan tipik "kuş gagası" görünümü teşhis için belirleyicidir.

Akalazya Tedavi Yöntemleri

Akalazya tedavisinde temel amaç, alt özofagus sfinkterindeki basıncı düşürerek gıda geçişini kolaylaştırmaktır. Tedavi yaklaşımları ilaç, endoskopik müdahaleler ve cerrahi olarak üç ana grupta toplanır.

1. İlaç Tedavisi

İlaç tedavisinde nitratlar ve kalsiyum kanal blokerleri kullanılır. Bu ilaçların özellikleri şunlardır:

• Yemeklerden 30-60 dakika önce dil altı olarak uygulanmalıdır.
• Başarı oranı %50-90 arasında bildirilse de etkileri kalıcı değildir.
• Hastaların %30'unda tansiyon düşüklüğü, baş ağrısı ve ödem gibi yan etkiler görülür.
• Genellikle cerrahiye uygun olmayan hastalar için tercih edilir.

2. Botulinum Toksini (Botoks) Uygulaması

Endoskopik olarak alt özofagus sfinkterine 80-100 ünite Botoks enjeksiyonu yapılmasıdır. Bu işlem, kasılmayı sağlayan sinir uyarılarını bloke ederek kapakçık basıncını düşürür.

• Hastaların %50'sinde şikayetler 1 yıl içinde tekrarlar.
• İkinci seans uygulandığında başarı oranı %81'e çıkabilir.
• Yan etki olarak geçici göğüs ağrısı ve %10 oranında reflü görülebilir.

3. Pnömatik Dilatasyon (Balon Tedavisi)

Cerrahi dışı yöntemler arasında en etkili olanıdır. Özel polietilen balonların hava ile şişirilerek sfinkter kaslarının kontrollü şekilde yırtılması prensibine dayanır.

• Uzun süreli başarı oranı %62-68 civarındadır.
• Genç hastalarda başarı oranı daha düşüktür.
• En önemli komplikasyonu %1.6 oranında görülebilen tam kat yırtılmalardır.
• İşlem sonrası hastaların %35'inden fazlasında tedavi gerektiren reflü gelişebilir.

4. Cerrahi Tedavi: Laparoskopik Heller Miyotomi

Günümüzde altın standart olarak kabul edilen cerrahi yöntem Laparoskopik Heller Miyotomi ameliyatıdır. Bu işlemde yemek borusu ve mide birleşimindeki kaslar, iç tabakaya (mukoza) zarar vermeden kesilir.

Cerrahi başarısı; daha önce endoskopik müdahale görmemiş, sfinkter basıncı yüksek ve semptom süresi kısa olan hastalarda daha yüksektir. Ameliyat sırasında oluşabilecek delinmeler genellikle anında onarılır. Reflü riskini azaltmak için ameliyata antireflü prosedürleri eklenmesi standart bir uygulamadır; bu sayede reflü oranı %39'dan %9'a düşürülebilmektedir.

---

Kaynaklar

1. Moawad FJ, Wong RKH: Modern management of achalasia. 2010.
2. Walzer N, Hirano I. Achalasia. 2008.
3. Wang L, et al. Meta-analysis of treatment trials for achalasia. 2009.
4. Annese V, et al. Multicentre randomised study of botulinum toxin. 2000.
5. Farhoomand K, et al. Predictors of outcome of pneumatic dilation. 2004.
6. Eckardt VF, et al. Pneumatic dilation for achalasia: late results. 2004.
7. Campos GM, et al. A systematic review and metaanalysis. 2009.
8. Hulselmans M, et al. Long-term outcome of pneumatic dilation. 2010.
9. Chuah SK, et al. 7-year follow-up results of pneumatic dilation. 2009.
10. Tanaka Y, et al. Predictors of pneumatic dilatation outcome. 2010.
11. Richter JE. Update on the management of achalasia. 2008.
12. Zaninotto G, et al. Four hundred laparoscopic myotomies. 2008.
13. Leyden JE, et al. Endoscopic dilation versus botulinum toxin. 2006.
14. Snyder CW, et al. Preoperative interventions and outcomes. 2009.
15. Rebecchi F, et al. Randomized controlled trial of Heller myotomy. 2008.