Beyninizin "Kapatma Düğmesi" Bozuldu mu? Gece Yastığa Başınızı Koyduğunuzda Başlayan O "Zihinsel Geviş Getirme" Hali (Ruminasyon)
Saat 03:00'te O Toplantıyı Yeniden Yaşamak
Yorgunsunuz. Bedeniniz uyumak için yalvarıyor. Işıkları kapattınız, yorganı üzerinize çektiniz. Ve tam o anda, beyninizde bir projeksiyon cihazı çalışmaya başladı.
-
"Toplantıda neden öyle güldüm ki? Kesin aptal gibi göründüm."
-
"Keşke o maili göndermeseydim, çok sert oldu."
-
"Üç yıl önce ayrıldığım sevgilim haklı mıydı?"
Aynı sahneleri, aynı diyalogları, sanki sonucu değiştirebilecekmişsiniz gibi tekrar tekrar oynatıyorsunuz. Buna psikolojide "Ruminasyon" denir. Halk arasındaki tabiriyle: "Zihinsel Geviş Getirme." Ve hayır, bu bir "düşünceli olma" hali değildir; bu beynin bir stres kilitlenmesidir.
Sorun Çözmek mi, Sorunun İçinde Boğulmak mı?
Çoğu analitik zekaya sahip insan (mühendisler, yöneticiler, doktorlar) ruminasyonu "sorun çözme" sanır. "Eğer bu konuyu yeterince düşünürsem, bir çıkış yolu bulurum" diye kendilerini kandırırlar. Oysa Ruminasyon, bir arabanın tekerleği çamura saplandığında gaza basmaya benzer. Motor bağırır, benzin biter, tekerlek döner ama araba bir milim bile ilerlemez.
Sağlıklı düşünce; "Ne oldu ve şimdi ne yapabilirim?" der. Ruminasyon ise; "Neden oldu? Neden ben? Neden böyle hissettim?" döngüsünde sıkışır. Bu döngü, stres hormonlarını (kortizol) sürekli yüksek tutarak sizi hem fiziksel hem ruhsal olarak tüketir.
Zihni "Şimdi"ye Çekmek
Ruminasyon bir bataklık gibidir; çırpındıkça batarsınız. Çıkmanın yolu "düşünmemeye çalışmak" değildir (çünkü pembe filleri düşünme derseniz, aklınıza pembe filler gelir).
-
"Dur" Deyin: Kendinizi o döngüde yakaladığınızda sesli olarak "DUR!" deyin. Bu, beynin otomatik pilotunu bozar.
-
Dikkati Dağıtın (Distraction): Ruminasyon başladığı an, zihinsel efor gerektiren başka bir şeye odaklanın. 100'den geriye 7'şer 7'şer saymak veya odadaki mavi objeleri bulmak gibi.
-
Endişe Randevusu: Gün içinde kendinize 15 dakikalık bir "dertlenme saati" belirleyin. Aklınıza gelen düşünceleri "Bunu saat 18:00'de düşüneceğim" diyerek erteleyin.
Kapatma Düğmesi Tamir Edilebilir
Unutmayın; beyniniz sizin düşmanınız değil, sadece "aşırı korumacı" davranmaya çalışıyor. Ama bu koruma çabası, uykunuzdan ve huzurunuzdan çalıyorsa, sistemde bir "aşırı ısınma" var demektir. Eğer gece yastığa başınızı koyduğunuzda zihniniz bir savaş alanına dönüyorsa, o kapatma düğmesini tamir etmek ve zihninizi bir hapishaneden çıkarıp huzurlu bir bahçeye çevirmek mümkündür.
