ZamANa dahil olamama: ERTELEME

Erteleme Davranışı ve Zihinsel Süreçler Üzerindeki Etkisi

Erteleme davranışı, bireyin yapması gereken işleri veya görevleri sürekli olarak ötelemesiyle karakterize edilen ve zihinsel kapasiteyi gereksiz yere meşgul eden bir süreçtir. Erteledikçe zihinde kapladığı alan büyüyen bu görevler; kişinin hayattan keyif almasının, anda kalmasının ve sürece dahil olmasının önüne geçer. Küçük gibi görünen işlerin veya arzuların olağanlıkla ertelenmesi, nihayetinde bireyin tüm yaşamını kapsayan bir ertelenmiş ömre dönüşmektedir.

Zamanın heybeti karşısında aciz kalan insanın zamana karşı verdiği bu mücadele, aslında tüm isteklerin karşılanmasına yetmeyecek olan ömrün hüsranından kaçma çabasıdır. Günümüzde erteleme davranışını durdurmak adına sunulan motivasyon konuşmaları, planlar veya egzersizler genellikle geçici çözümler sunar. Bu yöntemler, insanın düşünmeyi ertelediği asıl kaynağa, yani ölümlülüğün çaresizliğine değinmediği için yapılan eylemler yine zamanı ertelemeye dönüşmektedir.

Kronik Ertelemenin Psikolojik Maliyeti

Yetiştirilecek işleri peşi sıra ötelerken, bireyler kendilerini günleri ardı ardına ertelerken bulabilmektedir. Ufak bir işten anlık kaçışlar, zamanın nasıl geçtiği anlaşılamadan kaybolan günlere ve ömrün ertelemekle geçtiği düşüncesine zemin hazırlar. Bu rahatsız edici düşüncelerden uzaklaşmak için sıklıkla dijital araçlara, video oyunlarına veya temizlik gibi farklı erteleme biçimlerine başvurulur. Ancak bu kaçışlar, kişiyi kaygının karanlığına veya hüsrana sürükleyebilecek bir huzursuzluğu da beraberinde getirir.

Kronik erteleme, bireyin zevk alma becerilerini körelten ve performansını düşüren bir yapıya sahiptir. Yapılacaklar listesi ertelenirken, genellikle kaygıların da ertelendiği yanılsamasına kapılınsa da sonuç tam tersidir. Ertelemeye dair temel bulgular şu şekildedir:

• Öznel Rahatsızlık: Görevler ertelendikçe zihinsel baskı artar ve kişiye huzursuzluk verir.
• Performans Kaybı: Yükselen kaygı seviyesi, yaratıcılığı perçinlemek yerine iş verimliliğini düşürür.
• Yaşam Kalitesi: Erteleme, bireyin anın içinde var olmasını engelleyerek hayatı ıskalamasına neden olur.

Ölümlülüğün Yadsınması ve Zaman Algısı

İşlerin yoğunluğu veya "doğru zamanı bekleme" bahanesiyle yapılan ertelemeler, aslında kabul edilemeyen ölümlülüğün ve arzuların hiçbir zaman tam olarak doyurulamayacağının bir işaretidir. Zamana dahil olmayı ertelemek, doğrudan hayatı ertelemek anlamına gelir. Birey erteledikçe, anın içindeki varlığını reddeder ve aslında kendi zamanına hasar vermeye çalışır. Bu durum, ölümlülüğün yadsınması içinde ölüme yaklaşmaktan başka bir sonuç doğurmaz.

Sosyal Medya ve Gerçekleşmeyecek Dileklerin Hüsranı

Günümüzde erteleme davranışına dair sitemler artarken, eyleme geçebilenlerin sayısı azalmaktadır. İnternet ve sosyal medya, başkalarının hayatlarına şahitlik etme imkanı tanırken insana ölümlü hayatına sığdıramayacaklarını sistematik olarak hatırlatır. Mahalleden küresele uzanan bu yeni bakış açısı, doyurulması güç arzulara yenilerini ekleyerek gerçekleşmeyecek dileklerin hüsranını büyütmektedir. İsteklerinin tamamına erişemeyeceğini fark eden bireyde oluşan hüzün, erteleme davranışını daha da pekiştirir.

Kendilik Değeri ve Kusursuzluk Arzusu

Modern dünya, tüketimi artırmak adına bireylere bir ölümsüzlük vaadi ve tüm arzuların doyurulabileceği taahhüdünü sunar. Sunulan seçeneklerin çokluğu ve bunlara yetişme zorunluluğu, kişide yetersizlik duygularını kuvvetlendirir. Özellikle kırılgan kendilik değerine sahip kişiler, başarısız olup değersiz hissetmektense, hiçbir şey yapmayarak başarısız olmayı stratejik bir kaçış olarak kullanırlar.

Sonuç olarak ertelemek; ölümlü olduğunu kabul etmekte zorlanan, zamana dahil olmaktan endişe duyan ve kendi eksikliğini kabullenemeyen insana özgü bir durumdur. Bu davranış, kendi eksiklerimizin yarattığı hüsrandan kaçma çabasının ve durdurulamayan zamana karşı duyulan ölümsüzlük arzusunun bir temsilidir.